Πραγματοποιήθηκε στις Αλώνες Δήμου Ρεθύμνης η εκδήλωση τιμής και Μνήμης για τον Αρχιμανδρίτη Ελευθέριο Νουφράκη και τον ευπατρίδη, ευεργέτη Γουσταύο Ντουράν

Ήταν μια από τις 26 προγραμματισμένες εκδηλώσεις του Δήμου Ρεθύμνης σε αντίστοιχους οικισμούς της υπαίθρου για φέτος το καλοκαίρι και πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο του οικισμού.
Την εκδήλωση προλόγισε ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, κ. Μάνος Τσάκωνας, ενώ απηύθυναν χαιρετισμό η Αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου κ. Μαρία Λιονή και ο Δήμαρχος Ρεθύμνης κ. Γιώργης Χ. Μαρινάκης.

Ακολούθησαν οι ομιλίες για τις ιστορικές προσωπικότητες, που στοιχειοθέτησαν τον λόγο της εκδήλωσης και προκάλεσαν το ενδιαφέρον στο πολυπληθές κοινό της. Για τον Ελευθέριο Νουφράκη μίλησε ο Δάσκαλος-Συγγραφέας κ. Αντώνης Στιβακτάκης και για τον Γουσταύο Ντουράν μίλησε ο Δάσκαλος κ. Χρήστος Κωνσταντουδάκης.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ο Δήμαρχος Ρεθύμνης έδωσε αναμνηστικά δώρα στην απόγονο της οικογένειας του Ελευθέριου Νουφράκη, κ. Μαρία Αλεβυζάκη, καθώς και στην κόρη του Γουστάου Ντουράν, κ. Λούση Ντουράν, η οποία στη συνέχεια, επίσης, χαιρέτησε τους παρευρισκόμενους σε άπταιστα ελληνικά.

Η βραδιά έκλεισε με μουσικό πρόγραμμα και με τους κ.κ. Μανώλη Αλεβυζάκη στο Λαούτο και στο τραγούδι, Γιάννη Αποστολάκη, επίσης, στο λαούτο και στο τραγούδι, και Χρήστο Μαρκαντώνη στη λύρα και στο τραγούδι.
Επίσης, τόσο ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού όσο και οι ίδιοι οι κάτοικοι πρόσφεραν στους προσκεκλημένους εξαιρετική φιλοξενία και το γλέντι συνεχίστηκε μέχρι τις πρωινές ώρες.

Ακόμη, στην εκδήλωση παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, οι Αντιδήμαρχοι Δήμου Ρεθύμνης κ.κ. Δημήτρης Λελεδάκης, Δημήτρης Λαχνιδάκης και Γιώργος Σκορδίλης, καθώς και οι Δημοτικοί Σύμβουλοι κ.κ. Στάθης Λουκογιωργάκης, Γιώργος Παπαδόσηφος και Χαρά Λιανδρή.
Ακολουθεί η ομιλία του Δασκάλου κ. Χρήστου Κωνσταντουδάκη για τον Γουσταύο Ντουράν:
«Πάντα μου άρεσε να λέω ότι το χωριό μας είναι μία μικρή τελεία στον χάρτη στο Ν.Δ. Ρέθυμνο, στα ριζά του Κρυονερίτη. Στις κακοτράχαλες πλαγιές του φύονται αζήλακοι, πρίνοι και πετραμυθιές, με τις ρίζες τους να σκοντάφτουν στο άνικμο τοπίο. Στα βόρεια ένα πυκνό παρθένο κουμαρόδασος υπάρχει ως β’ όρος μιας εξίσωσης, όπου κυριαρχεί η αποκρυπτογράφηση των φυσικών μηνυμάτων. Είναι μια μαθητεία στο πράσινο και μια ιχνηλασία στα βήματα του χρόνου. Τα φυσικά σήματα, που εκπέμπονται, είναι η λύση αυτής της εξίσωσης: ενατένιση, ηρεμία, αναπόληση, μνήμη. Το όλον τοπίο φαίνεται να σκηνοθέτησε ο ίδιος ο Θεός, που με την αλάνθαστη γεωμετρία του φρόντισε να δημιουργήσει ένα τεράστιο αλώνι και στο κέντρο του ακριβώς χτίστηκαν μερικά πετρολάλητα, χαμηλόστεγα σπίτια, που πριν από αιώνες συγκρότησαν τον οικισμό ΑΛΩΝΕΣ.
Κατά μία εκδοχή δεν υπάρχει χρόνος. Υπάρχουν μόνο γεγονότα. Οι μικροϊστορίες του χωριού, λοιπόν, ενίοτε, τροφοδότησαν το μεγάλο ποτάμι της Ιστορίας. Αποσπώ από τη διαχρονία τα δίσεκτα χρόνια της κατοχής. Δεν υπάρχει κανένα βιβλίο από όσα έχουν γραφτεί έως τώρα για την περίοδο αυτή, που να μην αναφέρει το λήμμα Αλώνες ως σημαίνον, αλλά δίπλα; Το αγωνιστικό φρόνημα, την αγωνιστική διάθεση και τη φιλοξενία ως σημαινόμενο.
Οι πέτρες ποτισμένες με αίμα και ιδρώτα υπάρχουν εδώ για να κάθονται τα πουλιά και να επισκοπούν τα περασμένα. Από το μικρό τους υστέρημα οι Αλωνιώτες εκ περιτροπής τροφοδοτούσαν τους Άγγλους στα απόκρημνα λημέρια τους, τα παλιά εκείνα σημαδεμένα χρόνια. «Μερικοί από εκείνους, που μας βοήθησαν, ήταν ένα είδος Άγιοι», σημείωνε αργότερα ο Πάτρικ Λη Φέρμορ, προφανώς εννοώντας και τον Παπά Γιάννη.
Επομένως, ο Γουστάβος Ντουράν δεν δυσκολεύτηκε καθόλου να ανακαλύψει τον μικρό μα μέγα αυτό τόπο, που πολέμησε τον Ναζισμό, όπως είχε πράξει και ο ίδιος στον εμφύλιο πόλεμο της Ισπανίας, αγωνιζόμενος εναντίον του Φράνκο. Και μπορεί η αφορμή να ήταν η οικονόμος του Μαρία, η πραγματική αιτία, όμως, ήταν να γνωρίσει τα ανυπόταχτα βουνά, όπου φώλιαζε η ελευθερία, όπως του την περιέγραφε ο Πάτρικ Λη Φέρμορ. Σήμερα, μια εμβληματική φωτογραφία, τοποθετημένη στο μικρό μας Ιστορικό Μουσείο, διακόπτει ηρωικά του τοίχου την ανία και εικονίζει τον Πάτρικ Λη Φέρμορ με τη σύζυγό του, τον Παπά Γιάννη Αλεβυζάκη και τον Γουστάβο Ντουράν, με την, επίσης, σύζυγό του να ατενίζουν με ήρεμο βλέμμα τους μεταγενέστερους και να τους τείνουν τη σκυτάλη του χρέους.
Είναι αλήθεια πως μια φωτογραφία αποτελεί μια εναλλακτική αφήγηση της μικροϊστορίας μιας εποχής και, ταυτόχρονα, αφήνει να περάσει λίγο φως για να φωτίζει πρόσωπα και γεγονότα. Κοντολογίς, αποδίδει όλη την τονική κλίμακα των αισθημάτων με σαφήνεια και συνάμα είναι η ελπίδα της μνήμης.
Όταν το 1965 ο Γουστάβος Ντουράν ήρθε για α’ φορά ως επισκέπτης στο πανηγύρι του χωριού μας υπέστη την «επιθετική» φιλοξενία όλων των κατοίκων. Έπρεπε να περάσει απ’ όλα τα σπίτια.
Φυσικά, οι Αλωνιώτες αγνοούσαν ότι ο φιλοξενούμενος ήταν ένας διπλωμάτης καριέρας, ότι ήταν φίλος του Νομπελίστα συγγραφέα Έρνεστ Χέμινγουεϊ, ότι ήταν φίλος του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, ότι ήταν συνομιλητής προσωπικοτήτων διεθνούς εμβέλειας ή ακόμη ότι ήταν μουσικοσυνθέτης.
Για τους Αλωνιώτες ίσχυε ο στίχος του Οδυσσέα Ελύτη: «Λάμπει μέσα μου αυτό που αγνοώ, ωστόσο λάμπει».
Μετά την α’ του επίσκεψη, σφυρηλατήθηκαν σχέσεις βαθιά ανθρώπινες, αυθεντικές, που δυνάμωναν και ωρίμαζαν στην ανέλιξη του χρόνου.
Ο ερχομός του σηματοδότησε μια τομή για το χωριό μας. Εποχή προ Ντουράν και εποχή μετά Ντουράν. Είναι ο άνθρωπος, που μας έδωσε ρίζες, ταυτότητα και την αίσθηση του ανήκειν. Έδωσε πλάτος στα όνειρά μας. Σηματωρός και η περίληψη μιας μικρής κοινωνίας με τις αρετές και τις αδυναμίες της, έγινε ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των ανθρώπων γιατί καταδέχτηκε να περάσει όλα τα κατώφλια όλων των σπιτιών, χωρίς καμία εξαίρεση, με την προσήνεια και την καταδεκτικότητά του.
Ήξερε να δίνει νόημα στις πράξεις όχι γι’ αυτό που αξίζουν, αλλά γι’ αυτό που σημαίνουν. Μύρισε τον ασβέστη μας και τα βασιλικά μας. Ταυτίστηκε με τις ρίζες της παράδοσης. Οι σχέσεις μας εξελίχθηκαν στενά οικογενειακές, ακατάλυτες. Η παρουσία του ενέπνεε σεβασμό, πίστη, ήθος, ειλικρίνεια και αξιοπρέπεια. Οι παρτιτούρες του πιάνου του διηγούνταν αλήθειες. Κουβαλούσε τον ήχο των βουνών της γενέτειράς του και τη δύναμη της μνήμης.
Τώρα που το σκέφτομαι καλύτερα έμοιαζε στη ράτσα των Σφακιανών: Ξανθός, οι εκβολές των ματιών του βαθυγάλανες, με μπέσα, στέρεη περπατησιά και αγάπη για την ελευθερία.
Πριν από το νερό, που μόνο με τη φαντασία μας μπορούσαμε να συλλάβουμε, ότι, δηλαδή, θα έτρεχε σε κάθε σπίτι του χωριού, είχαμε νιώσει να ρέει βαθιά στις φλέβες μας η αποδοχή και η αναγνώριση για έναν «ξένο», που ήδη είχε βαφτιστεί στα νάματα των Αλώνων.
Αυτός ο κοσμοπολίτης, ο κρητικολάτρης με τον γνήσιο σεβασμό στις πανανθρώπινες αξίες της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ισότητας, ο τρυφερός, ο λυρικός, ο διασκεδαστικός, ο εύχαρις και ταπεινός, ό,τι έκανε δεν ζητούσε αντίδωρο.
Όταν έφθασε το πλήρωμα του χρόνου (1969) μας ζήτησε να μοιραστεί μαζί μας το αλωνιώτικο χώμα. Οποία τιμή. «Ανδρών Επιφανών Πάσα Γη Τάφος».
Η σορός του οδηγήθηκε κάτω από τους κλώνους μιας τεράστιας βελανιδιάς, εκεί όπου σήμερα χτίζουν τις σκήτες τους τα πουλιά και με τους κελαηδισμούς τους κρατούν το ίσο της αιωνίου ανάπαυσης. Ο γλύπτης της προτομής, που κοσμεί την πλατεία μας, μόλις που πρόλαβε να αποτυπώσει στον άψυχο χαλκό το μειλίχιο χαμόγελο του.
Ο μόνος που έχει αυτή τη δυνατότητα είναι ο χρόνος. Να σημαίνει τις στιγμές και να κρατά άγρυπνη τη μνήμη. Σε ένα γρήγορο πύκνωμά του πέρασαν κιόλας 56 χρόνια από την απώλεια του. Πριν 6 χρόνια σκουντήσαμε τη μνήμη μας με την οικογένειά του γιατί «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα», παραφράζω, «Το πένθος ταιριάζει στους Αλωνιώτες».
Για αυτόν, που η σκιά του σεργιανά ψηλά στους ουρανούς. Τώρα τον βλέπουμε σε ένα κενό «γεμάτο σταγόνες πουλιών, αύρες βασιλικών και συριγμούς υπόκωφου παραδείσου». Ήδη βρίσκεται στην αγκαλιά του πάντα, στη χώρα των περισσότερων. Αυτός, που πορεύτηκε σιωπηλά δημιουργικός, σεμνά αθόρυβος και κόσμια διακριτικός.
Σήμερα, ο Δήμος Ρεθύμνης, διά της Αντιδημάρχου Πολιτισμού τιμά τον απολογισμό ή άλλως τη σύνοψη του τεθλασμένου βίου του, τον βίο που σημάνθηκε από τους φανοστάτες του χρέους, της τιμής και της αφοσίωσης στο καθήκον. Στις διάσπαρτες νότες της ζωής του είναι εύκολα ανιχνεύσιμοι οι σταθμοί και οι στιγμές:
Βαρκελώνη (1906), Σπουδές Μουσικής στη Μαδρίτη, Παρίσι (γράφει μουσική για μπαλέτο), Αξιωματικός των Δημοκρατικών εναντίον του Φράνκο, διαφεύγει με κίνδυνο της ζωής του στην Αγγλία, νυμφεύεται την πλούσια Μποντέν, Αμερική (1940), Διευθυντής στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης με τη σύσταση του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, Κούβα (βοηθός Πρέσβη), Αργεντινη-1946, επιστρέφει στη Νέα Υόρκη και έρχεται σε ρήξη με τον Πάμπλο Νερούδα, του αφαιρείται το διαβατήριο, 1955 στη Χιλή, Ξανά Νέα Υόρκη, Κονγκό, Αθήνα, Διευθυντής του Τεχνικού Προγράμματος του Ο.Η.Ε., Αλώνες (1969).
Ως έμπειρος Διπλωμάτης επέλεξε τη δράση ως στασίδι εξομολόγησης και ως λύτρωση από υπερεπείγουσες ανησυχίες.
Η δημιουργικότητα και το ανήσυχο πνεύμα του, συνυπήρχαν με το μέτρο και την αυτάρκεια. Οι απαιτήσεις δεν υψώθηκαν παραπάνω από όσο ο καπνός, που βγαίνει από το θυμιατό μιας πολυπληθούς προσευχόμενης ανάγκης. Φιλικός, αγαπητός, προσιτός, πληθωρικός στα αισθήματα, ευαίσθητος, εύθραυστος, αλλά και διαλλακτικός με χιούμορ, δέσποζε σε όλες τις κλίμακες της κοινωνικής ζωής. Τον Γουστάβο Ντουράν μπορούσαμε να τον συναντήσουμε εκεί όπου τέμνονται η αστική ευγένεια και η λαϊκότητα ή ακόμη εκεί όπου συναιρούνται η τόλμη, το ήθος, ο ορθός λόγος, η ευθυκρισία και η εντιμότητα. Άνθρωπος του πληθυντικού αριθμού, δηλαδή, του εμείς, πίστευε στις συλλογικότητες και ασφαλώς στήριξε με πρακτικό και επιδέξιο τρόπο τα τεχνικά προγράμματα του Ο Η.Ε..
Για όλους εμάς, την οικογένεια τα παιδιά και τα εγγόνια του, απλά πέρασε στην άλλη όχθη, κωπηλατώντας σ’ αυτό το μικρό φωτεινό διάστημα ανάμεσα στο πριν και στο επέκεινα, με τα κουπιά της έντονης παρουσίας και του παραδείγματος. Οι καταθέσεις της ψυχής του στην τράπεζα του χρέους θα επιστρέφουν στην κοινωνία και στους επιγενόμενους, εσαεί, ως παραμυθία, ως λίπασμα ψυχής.
Επειδή, όμως, το πρόβλημα με τον θάνατο, τον μόνο αθάνατο, είναι ότι διαρκεί για πάντα και οι νεκροί δεν έχουν σκιά και λόγο, ας προσπαθήσουμε να ακούσουμε την αέρινη φωνή, κάτι σαν ψίθυρο καρδιάς του φίλου του ποιητή Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα να υποτονθορύζει τους στίχους ενός ποιήματος:
«Να γίνεις δέντρο (είπε μια φωνή από μακριά)
κι εφάνη ένας χείμαρρος Αυγερινών
στον ουρανό τον άσπιλο.
Εγώ ενσωματώθηκα στην αιωνόβια δρυ (λεύκα)
με θλίψη κι αγωνία.
Σαν μια Δάφνη αρρενωπή που τρέχει τρομαγμένη
από έναν Απόλλωνα σκιάς και νοσταλγίας.
Το πνεύμα μου έγινε φύλλα,
το αίμα μου χυμός.
Σε μια πηχτή ρητίνη μετατράπηκε
η βρύση των δακρύων μου.
Στις ρίζες έφυγε η καρδιά μου
κ’ το ανθρώπινο μου πάθος,
αφήνοντας πληγές στην άγρια σάρκα,
μ’ βιάση μ’ εγκατέλειψε.».