Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης παρουσίασαν το βιβλίο: «Άρτος και Θεάματα», της κ. Ελένης Φάσσα
Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της κ. Ελένης Φάσσα, με τίτλο: «Άρτος και Θεάματα: Βία και Διασκέδαση στις ελληνορωμαϊκές πόλεις.», της σειράς: «Διάλογοι με την αρχαιότητα», οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης διοργάνωσαν μία εκδήλωση-συζήτηση, με θέμα: «Εμείς δεν αγωνιζόμαστε για ένα κλαδί ελιάς, αλλά για τη ζωή μας!: Μια συζήτηση για τα βίαια θεάματα στην αρχαιότητα και σήμερα», η οποία πραγματοποιήθηκε το απόγευμα του Σαββάτου 27 Μαΐου 2023, στην Πλάκα, στην υπέροχη αυλή του χώρου των εκδόσεων στην Αθήνα.
Ρεπορτάζ-Φωτογραφίες: Παναγιώτα Σούγια
Η εκδήλωση ξεκίνησε με τη συγγραφέα του βιβλίου (Εισαγωγή, Μετάφραση, Σχόλια), Επίκουρη Καθηγήτρια Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής Ιστορίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, κ. Ελένη Φάσσα, να λέει χαρακτηριστικά πως: «Είναι μεγάλη χαρά να σας έχουμε εδώ σ’ αυτή την παρουσίαση, που, όμως, δεν είναι και ακριβώς παρουσίαση. Ο εμπνευστής της σειράς, κ. Δημήτρης Κυρτάτας, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, είναι εδώ σήμερα, και θέλω να τον ευχαριστήσω για το ότι με προσκάλεσε να συμμετέχω σε αυτή τη σειρά. Η σειρά αυτή, και εδώ βρίσκονται το όραμα και οι ιδέες του κ. Κυρτάτα, προσπαθεί να κάνει την αρχαιότητα, ίσως, λιγότερο αστραφτερή και λίγο περισσότερο προσβάσιμη σε όλους. Και είναι μία σειρά, που μιλάει για την αρχαιότητα, που το αρχαίο κείμενο το καθαιρέσαμε. Δεν το θέλουμε. Όχι γιατί δεν αγαπάμε τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά, αλλά γιατί για εμάς στην Ελλάδα το αρχαίο κείμενο μερικές φορές γίνεται δυσβάσταχτο. Είναι ένα «ταμπού», είναι κάτι το οποίο το προσεγγίζουμε, ίσως, με αισθήματα δέους, όπως ακριβώς ανεβαίνουμε στην Ακρόπολη. Και αυτή η σειρά αναδεικνύει και όψεις της αρχαιότητας, οι οποίες δεν έχουν έρθει τόσο πολύ στο επίκεντρο. Αυτή, λοιπόν, η παρουσίαση είναι περισσότερο συζήτηση, ένας διάλογος.».
Επίσης, η Κοινωνιολόγος κ. Ρόζα Βασιλάκη, αρχικά ευχαρίστησε με τη σειρά της την κ. Φάσσα και τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, και ακόμη ανέφερε, μεταξύ άλλων, πως: «Βρήκα το αντικείμενο της μελέτης της Ελένης καταπληκτικό, από την πρώτη στιγμή που το συζητήσαμε, όπως εντυπωσιάστηκα και από την όλη σειρά, γιατί φτιάχνει έναν διάλογο κατά τη μία έννοια με το σήμερα. Μιλάει για πλευρές της αρχαιότητας, που δεν είναι συνηθισμένες ή, τουλάχιστον, δεν είναι μέσα στο πλαίσιο, που έχουμε λίγο-πολύ όλοι μας συνηθίσει να βλέπουμε την αρχαιότητα, κάνοντάς την πιο προσιτή.».
Επίσης, προλογικά, η κ. Βασιλάκη είπε ακόμη πως: «Αυτό το πολύ ενδιαφέρον και πρωτότυπο βιβλίο, τουλάχιστον από την πλευρά που το βλέπω εγώ, από την πλευρά της κοινωνιολογίας και της κοινωνικής θεωρίας, νομίζω ότι το πιο συναρπαστικό πράγμα είναι ότι προσφέρει στην κατανόηση του αρχαίου κόσμου και στην κατανόηση της ιστορίας της βίας, αλλά και της ιστορίας της βίας του θεάματος. Και η μεγαλύτερη αρετή του είναι αυτή η απορομαντικοποίηση του αρχαίου κόσμου, ο οποίος, απ’ ό,τι φαίνεται, είναι, επίσης, βίαιος και αρέσκεται σε βίαια θεάματα, όπως και ο σύγχρονος κόσμος. Είναι κοινός τόπος πλέον στις σύγχρονες επιστημολογικές προσεγγίσεις ο τρόπος με τον οποίο η ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα εξιδανικεύεται.», προσθέτοντας πως: «Το βιβλίο αυτό μας επαναφέρει στην υλικότητα των σωμάτων, στην υλικότητα της βίας, της επιταγής της ίδιας της επιβίωσης, αλλά και της νομιμοποίησης της εξουσίας, ως συστατικού μέρους του ίδιου του αρχαίου κόσμου. Κάνει τον αρχαίο κόσμο πιο προσιτό, πιο καθημερινό, και με έναν τρόπο σε μεγαλύτερη συνομιλία, νομίζω, με το σήμερα.».
Ακολούθως, οι δύο εκλεκτές ομιλήτριες αναφέρθηκαν στη βία και το θέαμα, κάνοντας έναν διάλογο ανάμεσα στο χθες, στην αρχαιότητα, και στο σήμερα, θίγοντας τέσσερα σημεία: Τη γοητεία της βίας και το γιατί η βία είναι διαχρονικά και διαπολιτισμικά γοητευτική. Το πώς η βία οριοθετείται και νομιμοποιείται στον αρχαίο κόσμο και σήμερα. Ακολούθως, μίλησαν για τους «performers» της βίας, για τη βία με όρους θεατρικότητας και αναπαράστασης για τους πρωταγωνιστές της βίας, και ολοκλήρωσαν αναφερόμενες στις αρνητικές συνέπειες των βίαιων θεαμάτων, ακολουθώντας, περίπου τη δομή του βιβλίου, το οποίο είναι στην ουσία μία συλλογή πηγών, που, όμως, έχει μία συνεχή αφήγηση, παρά την αποσπασματικότητα των κειμένων.
Η εκδήλωση-συζήτηση συνεχίστηκε με μια διαδραστική επικοινωνία με το κοινό, αρκετά άτομα από το οποίο έθεσαν και ορισμένα ερωτήματα, στα οποία απάντησαν οι ομιλήτριες.
Σε ό,τι αφορά στο σημαντικό αυτό βιβλίο, οφείλουμε ακόμη να αναφέρουμε πως στις σελίδες του παρουσιάζονται βίαιες μορφές συλλογικής διασκέδασης, όπως αυτές εδραιώθηκαν στην ανατολική και δυτική Μεσόγειο, αναδεικνύεται η πολιτική τους διάσταση ως τρόπος συνδιαλλαγής της εξουσίας και ενός πλήθους που όλο και περισσότερο απείχε από την ενεργό συμμετοχή στην πολιτική ζωή, και μέσα από πληθώρα αποσπασμάτων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων αναφαίνεται η αυξανόμενη ανάγκη για περισσότερες και πιο εξεζητημένες πολυαίμακτες παραστάσεις, ενώ, ταυτόχρονα, αντηχούσε οργίλη η κριτική εναντίον τους από εθνικούς και χριστιανούς διανοούμενους της εποχής.
Σε ό,τι αφορά στο σημαντικό αυτό βιβλίο, οφείλουμε ακόμη να αναφέρουμε πως στις σελίδες του παρουσιάζονται βίαιες μορφές συλλογικής διασκέδασης, όπως αυτές εδραιώθηκαν στην ανατολική και δυτική Μεσόγειο, αναδεικνύεται η πολιτική τους διάσταση ως τρόπος συνδιαλλαγής της εξουσίας και ενός πλήθους που όλο και περισσότερο απείχε από την ενεργό συμμετοχή στην πολιτική ζωή, και μέσα από πληθώρα αποσπασμάτων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων αναφαίνεται η αυξανόμενη ανάγκη για περισσότερες και πιο εξεζητημένες πολυαίμακτες παραστάσεις, ενώ, ταυτόχρονα, αντηχούσε οργίλη η κριτική εναντίον τους από εθνικούς και χριστιανούς διανοούμενους της εποχής.
