Στο επίκεντρο της Συνεδρίασης του Δ.Σ. της Κ.Ε.Δ.Ε. η ανακύκλωση, οι θεσμικές ρυθμίσεις και η χρηματοδότηση των Δήμων

Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Πρόεδρος της Κ.Ε.Δ.Ε. και Δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης, κ. Λάζαρος Κυρίζογλου, ενημέρωσε το Διοικητικό Συμβούλιο για τις τελευταίες εξελίξεις σε σειρά σημαντικών θεμάτων, που απασχολούν τους Δήμους.
Αναφερόμενος στην ανακύκλωση και στη λειτουργία του συστήματος του μπλε κάδου, ο κ. Λάζαρος Κυρίζογλου επισήμανε πως: «Προηγήθηκε συνάντηση της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κ.Ε.Δ.Ε. με την Ε.Ε.Α.Α., ενώ ακολούθησε συνάντησή μου με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρο Παπασταύρου και τον Γενικό Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων κ. Μανώλη Γραφάκο για τη μεγάλη καθυστέρηση στην απόδοση των πόρων από το τέλος ταφής.», προσθέτοντας πως: «Για την τριετία 2022-2024 έχουν συγκεντρωθεί, περίπου, 320 εκ. ευρώ και αναμένεται να ξεκινήσει άμεσα η απόδοσή τους, με τη μορφή εξοπλισμού ανακύκλωσης προς τους Δήμους, όπως προβλέπει ο νόμος.», και ακόμη επανέλαβε τη σταθερή θέση της Κ.Ε.Δ.Ε. πως: «Οι πόροι αυτοί πρέπει να κατευθύνονται στους Δήμους, οι οποίοι έχουν την ευθύνη της καθημερινής διαχείρισης της ανακύκλωσης.», και ανακοίνωσε νέα κοινή σύσκεψη όλων των εμπλεκόμενων φορέων μετά από τον Αύγουστο για καλύτερο συντονισμό.
Επίσης, ο κ. Λάζαρος Κυρίζογλου αναφέρθηκε στις πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, χαιρετίζοντας την άμεση ανταπόκριση του υπουργού Εσωτερικών σε αιτήματα της Κ.Ε.Δ.Ε., σημειώνοντας πως: «Με τη σχετική τροπολογία επιλύονται ζητήματα, που αφορούν στη λειτουργία των Δήμων έως τη λήξη της τρέχουσας αυτοδιοικητικής περιόδου, όπως οι αρμοδιότητες Αντιδημάρχων και εντεταλμένων συμβούλων, τα κωλύματα και ασυμβίβαστα των αιρετών και ο αριθμός ειδικών συμβούλων και συνεργατών.», και ακόμη υπογράμμισε πως: «Εξακολουθούν να υπάρχουν διατάξεις, που αφορούν στην περίοδο μετά την 1η Ιανουαρίου 2029, με τις οποίες η Κ.Ε.Δ.Ε. διαφωνεί και θα συνεχίσει να διεκδικεί αλλαγές.».
Παράλληλα, ο κ. Κυρίζογλου έκανε ιδιαίτερη αναφορά σε θετικές νομοθετικές ρυθμίσεις, που αποτελούσαν πάγια αιτήματα της Κ.Ε.Δ.Ε., όπως η δυνατότητα ομαδοποίησης δημοτικών ενοτήτων για την ανάθεση όμοιων δαπανών σε Δήμους και Δ.Ε.Υ.Α., η επιμήκυνση έως 35 έτη της αποπληρωμής δανείων από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και η απαλλαγή από τη φορολογία εισοδήματος της Κ.Ε.Δ.Ε., της ΕΝ.ΠΕ., των Π.Ε.Δ. και των Δ.Ε.Υ.Α., ενώ αναφερόμενος στην ασφαλιστική και καταστατική αντιμετώπιση των αιρετών χαρακτήρισε ως «διαχρονικά προβληματική τη στάση της Πολιτείας, γνωστοποιώντας ¨πως: «Η Κ.Ε.Δ.Ε. έχει ήδη αποστείλει σχετική επιστολή διαμαρτυρίας.», ενώ επανέλαβε πως θα συνεχίσει να διεκδικεί ουσιαστικές βελτιώσεις και στο ζήτημα της αντιμισθίας των αιρετών.
Ακόμη, ο κ. Κυρίζογλου ενημέρωσε το Διοικητικό Συμβούλιο για τη συμμετοχή του στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030, προϋπολογισμού 23 δις ευρώ, υπογραμμίζοντας πως: «Οι Δήμοι πρέπει να έχουν ουσιαστικό ρόλο στον σχεδιασμό και στη χρηματοδότηση έργων τοπικής ανάπτυξης.», και έθεσε το ζήτημα της ολοκλήρωσης και αποπληρωμής έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, που καθυστέρησαν για λόγους ανεξάρτητους από τους Δήμους.
Για την αξιολόγηση των Δήμων, ο κ. Κυρίζογλου επανέλαβε πως: «Δεν μπορεί να αποδίδονται ευθύνες στην Αυτοδιοίκηση όταν το κεντρικό κράτος δεν εξασφαλίζει τους αναγκαίους πόρους, το προσωπικό και τα μέσα, που απαιτούνται για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της.», ενώ αναφερόμενος στις Υπηρεσίες Δόμησης υπογράμμισε πως: «Η Κ.Ε.Δ.Ε. θα υπερασπιστεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αποκέντρωση και τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προσβάλλοντας τη σχετική νομοθετική ρύθμιση, την οποία θεωρεί αντισυνταγματική.».

Στη συνεδρίαση παρέστη και ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, κ. Γιώργος Κώτσηρας, ο οποίος ενημέρωσε το Διοικητικό Συμβούλιο για το σύγχρονο πλαίσιο ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας και την αξιοποίηση συστημάτων εποπτείας στο οδικό δίκτυο αρμοδιότητας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ακόμη, παρόντες ήταν και ο Διοικητής της Οδικής Υπηρεσίας Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας (ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ.) κ. Γιάννης Μελάς, ο Υποδιοικητής κ. Κωνσταντίνος Κολοβός και ο Νομικός Σύμβουλος κ. Στυλιανός Λεριός.
Στην παρουσίαση, με τίτλο: «Ο νέος εθνικός φορέας για την οδική ασφάλεια και η σχέση του με τους Δήμους», ο κ. Κώτσηρας υπογράμμισε πως: «Οι Δήμοι αποτελούν σημαντικούς συμμάχους στην προσπάθεια ενίσχυσης της κουλτούρας οδικής ασφάλειας.», ενώ από την πλευρά του ο κ. Μελάς ανάδειξε τη σημασία της συνεργασίας του νέου φορέα με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με βασικό στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής στους δρόμους, αλλά και τη δυνατότητα αξιοποίησης οικονομικών πόρων για έργα οδικής ασφάλειας και κοινές δράσεις ενημέρωσης των πολιτών.
Επιπλέον, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ολοκλήρωση της πρώτης ολοκληρωμένης, επιστημονικά τεκμηριωμένης μελέτης της Ε.Ε.Τ.Α.Α. και της Κ.Ε.Δ.Ε. για το πραγματικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων. Πρόκειται για την πρώτη συστηματική προσπάθεια αποτύπωσης του πραγματικού λειτουργικού κόστους των Δήμων, με συνδυασμό οικονομικών στοιχείων, στοιχείων στελέχωσης, διεθνών πρακτικών και ποιοτικής έρευνας σε αντιπροσωπευτικούς Δήμους της χώρας.
Η μελέτη καταδεικνύει πως η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται πλέον να ασκήσει ένα διαρκώς διευρυνόμενο σύνολο αρμοδιοτήτων, από την πολιτική προστασία, την κοινωνική πολιτική και τη λειτουργία των σχολείων έως τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την κυβερνοασφάλεια, τον εσωτερικό έλεγχο και τη διαχείριση κινδύνων, χωρίς να εξασφαλίζεται η αντίστοιχη μεταφορά οικονομικών, ανθρώπινων και οργανωτικών πόρων. Επισημαίνεται, μάλιστα, πως η κατάσταση αυτή αντίκειται στη συνταγματική αρχή της αναλογίας μεταξύ αρμοδιοτήτων και πόρων, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 102 του Συντάγματος και στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, το συνολικό λειτουργικό κόστος των Δήμων για το 2025 ανέρχεται σε 5,35 δις ευρώ. Από αυτό, σχεδόν το 46,4% αφορά δαπάνες προσωπικού, το 27,2% λειτουργικές δαπάνες (ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, συντηρήσεις και λοιπές παροχές), ενώ το υπόλοιπο αφορά μεταβιβαστικές πληρωμές, αμοιβές τρίτων και λοιπές ανελαστικές δαπάνες. Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν πως οι δημοτικές δαπάνες αφορούν, κυρίως, βασικές και υποχρεωτικές λειτουργίες, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια περαιτέρω εξοικονόμησης πόρων.
Το σημαντικότερο, όμως, συμπέρασμα είναι η διαπιστωμένη χρηματοδοτική απόκλιση μεταξύ των πραγματικών αναγκών και των διαθέσιμων πόρων. Η μελέτη εκτιμά πως οι Δήμοι αντιμετωπίζουν ετήσιο χρηματοδοτικό έλλειμμα άνω των 1,3 δις ευρώ για τη λειτουργία τους και επιπλέον άνω των 1,2 δις ευρώ για τη συντήρηση και αναβάθμιση των βασικών υποδομών τους. Το έλλειμμα αυτό μεταφράζεται καθημερινά σε δυσκολίες στη συντήρηση σχολείων και δημοτικών κτηρίων, στην αποκατάσταση του οδικού δικτύου, στην αναβάθμιση αθλητικών εγκαταστάσεων και παιδικών χαρών, στην ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών, στην πολιτική προστασία και στην κάλυψη του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Η μελέτη αναδεικνύει, παράλληλα, πως η ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να αποτελεί ευρωπαϊκή εξαίρεση ως προς τον βαθμό οικονομικής και διοικητικής αποκέντρωσης. Σε σύγκριση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι ελληνικοί Δήμοι διαχειρίζονται σημαντικά μικρότερο ποσοστό των δημόσιων δαπανών και των δημοσίων επενδύσεων, ενώ παραμένουν ιδιαίτερα εξαρτημένοι από τις κρατικές επιχορηγήσεις, γεγονός που περιορίζει την οικονομική τους αυτοτέλεια και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου προγραμματισμού.
Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές πρακτικές αναδεικνύουν πως οι ισχυρές τοπικές αρχές, με επαρκείς και σταθερούς πόρους, αποτελούν βασική προϋπόθεση για την κοινωνική συνοχή, την τοπική ανάπτυξη και την αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες. Η μελέτη υπογραμμίζει πως η σύγκλιση της Ελλάδας με τα ευρωπαϊκά πρότυπα προϋποθέτει την αποκατάσταση της αναλογίας μεταξύ αρμοδιοτήτων και πόρων και τη σταδιακή ενίσχυση της δημοσιονομικής αυτοτέλειας των Δήμων.
Παράλληλα, η μελέτη αναδεικνύει πως το ισχύον σύστημα χρηματοδότησης των Δήμων δεν διαθέτει μηχανισμό προσαρμογής στις πραγματικές αυξήσεις του κόστους λειτουργίας, που προκαλούνται από τον πληθωρισμό, την ενεργειακή κρίση, τις φυσικές καταστροφές, τις δημογραφικές μεταβολές και τις νέες θεσμικές υποχρεώσεις. Τεκμηριώνει, επίσης, πως η μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς την αντίστοιχη χρηματοδότηση περιορίζει την οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια των Δήμων και δυσχεραίνει την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Τα συμπεράσματα της μελέτης αποτελούν ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση των διαχρονικών και δίκαιων διεκδικήσεων της Κ.Ε.Δ.Ε. για τη θεσμοθέτηση μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων, τη σταδιακή αποκατάσταση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, τη συνταγματική κατοχύρωση της αρχής πως καμία νέα αρμοδιότητα δεν μπορεί να μεταφέρεται στους Δήμους χωρίς τους αναγκαίους πόρους, προσωπικό και υποδομές, καθώς και για την ενίσχυση της χρηματοδότησης των δημοτικών υποδομών, του ανθρώπινου δυναμικού και του ψηφιακού μετασχηματισμού. Η μελέτη αποδεικνύει με αδιάσειστα στοιχεία πως η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αποτελεί απλώς ένα εύλογο αίτημα των Δήμων, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του θεσμού, την εφαρμογή της συνταγματικής αρχής της οικονομικής αναλογίας και την παροχή σύγχρονων και ποιοτικών υπηρεσιών στους πολίτες.
Επίσης, η Κ.Ε.Δ.Ε. θα προβεί, μεταξύ άλλων, σε:
-Ανάρτηση της μελέτης στην ιστοσελίδα της Κ.Ε.Δ.Ε. και αποστολή της Επιτελικής Σύνοψης σε όλους τους Δημάρχους.
-Ενημέρωση του Δ.Σ. της ΕΝ.ΠΕ. από το Προεδρείο της Κ.Ε.Δ.Ε..
-Αποστολή του βιβλίου με επιστολή του Προέδρου της Κ.Ε.Δ.Ε. στους 300 Βουλευτές, με αίτημα να περιληφθούν σχετικές δεσμεύσεις με βάση της προτάσεις της Μελέτης στα προεκλογικά προγράμματα των κομμάτων.
-Συνάντηση αντιπροσωπείας της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κ.Ε.Δ.Ε. με τον πρωθυπουργό, με τους Προέδρους των Κοινοβουλευτικών κομμάτων, με τους υπουργούς και υφυπουργούς Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και με το Προεδρείο της Βουλής.
Επιπλέον, για τη χωρική επέκταση της Ε.Υ.Δ.Α.Π. και της Ε.Υ.Α.Θ., το Δ.Σ., με βάση και τις αποφάσεις των Συνεδρίων της Κ.Ε.Δ.Ε., αποφάσισε ομόφωνα και δηλώνει την αντίθεσή του στις επεκτάσεις χωρίς τη συναίνεση των οικείων Δήμων.