Πλήθος κόσμου στην παρουσίαση του εξαιρετικού νέου βιβλίου του κ. Κώστα Χαλέμου: «Π.Α.Ο. Καλογρέζας – Τα παιδιά της αλάνας», στη Νέα Ιωνία Αττικής

Ρεπορτάζ-Φωτογραφίες: Απόστολος Σαλονικίδης
Την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αυτή εκδήλωση προλόγισε και στη συνέχεια συντόνισε ο Αθλητικογράφος κ. Γιάννης Μπίλιος, ο οποίος ανάφερε, μεταξύ άλλων, πως: «Σας καλωσορίζουμε φίλες και φίλοι στην παρουσίαση του βιβλίου: «Τα παιδιά της αλάνας». Ένα βιβλίο, το οποίο αποτελεί την ιστορική καταγραφή των πεπραγμένων του Π.Α.Ο. Καλογρέζας, της ομάδας της γειτονιάς μας, της ομάδας η οποία, δυστυχώς, αναγκάστηκε να σβήσει εν μία νυκτί τον καιρό της δικτατορίας, να επανασυσταθεί για κάποια χρόνια τη δεκαετία του ’70, αλλά είναι μια ομάδα, που κατά βάση έγραψε την ιστορία της εκεί, στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, όταν γράφτηκαν, πραγματικά, χρυσές για τα δεδομένα της γειτονιάς μας σελίδες, από ανθρώπους, που έχουμε τη χαρά να τους έχουμε, κάποιους από αυτούς, αρκετούς από αυτούς, ανάμεσά μας, σήμερα.
Δεν θα σας ταλαιπωρήσω, αλλά μου είναι αδιανόητο να μην πω δυο λόγια για τον Κώστα τον Χαλέμο, τον οποίο τον έχω χαρακτηρίσει ως τον «Θουκυδίδη» της Καλογρέζας. Εντάξει, υπάρχει υπερβολή σ’ αυτό που λέω, αλλά για τα δεδομένα της περιοχής μας δεν υπάρχει άλλος άνθρωπος, που να έχει κάνει τέτοια ενδελεχή έρευνα και τόσο καλή καταγραφή, επιστημονική θα έλεγα καταγραφή, σε θέματα που είναι είτε πιο ανάλαφρα, όπως το ποδόσφαιρο, όπως αυτό το βιβλίο, που παρουσιάζουμε σήμερα, αλλά και η «Ιστορία του Ίκαρου», και ακόμη πιο σοβαρά θέματα, που αφορούσαν στην καθημερινότητα και στη βιοπάλη των ανθρώπων εκείνα τα χρόνια, όπως τα βιβλία που αφορούν και την «Κλωστοϋφαντουργία Μουταλάσκη» και, βεβαίως, τα ορυχεία, τα κάρβουνα της Καλογρέζας, αλλά και ακόμη πιο σοβαρές πτυχές της Ιστορίας, όπως είναι το «Μπλόκο της Καλογρέζας» και η περιπέτεια που έζησαν κάποιοι άνθρωποι από τη γειτονιά μας στα στρατόπεδα συγκέντρωσης τον καιρό της κατοχής. Δεν νομίζω ότι υπάρχει ιστορικό ορόσημο ή τοπόσημο της Καλογρέζας, που να μην έχει καταπιαστεί μαζί του ο Κώστας. Και είμαι, προσωπικά, σίγουρος ότι έχει ακόμη πολλή όρεξη και πολύ μεγάλη διάθεση και μεράκι για ακόμη μεγαλύτερη έρευνα και μετά.».

Αμέσως μετά, απηύθυνε χαιρετισμό ο Πρόεδρος του Συλλόγου Βετεράνων Ποδοσφαιριστών Νέας Ιωνίας, κ. Γιώργος Ουσταμπασίδης, ο οποίος ανάφερε πως: «Για μια ακόμη φορά ο Κώστας μας εξέπληξε ευχάριστα με την έκδοση για την Καλογρέζα. Ένα βιβλίο, που τώρα ξεφύλλισα λίγο νωρίτερα. Είναι περιεκτικό. Και θα τον παρακαλέσουμε να ολοκληρώσει με έναν δεύτερο τόμο για τη μετέπειτα Καλογρέζα για να κλείσει. Γιατί η Καλογρέζα, όπως ξέρετε, δεν υπάρχει. Είναι μέσα στον Α.Ο. Νέας Ιωνίας, μετά τις συγχωνεύσεις. Οπότε, θα τον παρακαλούσαμε να πάει και στο δεύτερο στάδιο. Θα τον βοηθήσουμε με φωτογραφίες, με όλα αυτά τα σχετικά, προκειμένου να ολοκληρωθεί το κεφάλαιο Καλογρέζας. Το βιβλίο, όπως το ξεφύλλισα για λίγο, είναι πολύ περιεκτικό. Γιατί έχω κι εγώ εντρυφήσει μέσα από τα αρχεία της Ε.Π.Σ.Α. και όλα αυτά, και έχω πολλά στατιστικά στοιχεία, τα οποία ο Κώστας δεν τα έχει μέσα οπωσδήποτε, γιατί είναι ένα βιβλίο, το οποίο διαβάζεται σαν μυθιστόρημα και έχει τις μνήμες όλης αυτής της εικοσαετίας, από το 1949 μέχρι το 1967, για όλα αυτά τα χρόνια. Οπότε, αγαπητέ φίλε, Κώστα, σου μένει από το ’74 μέχρι το ’85, όπου και έκλεισε η Καλογρέζα.
Δεν έχω άλλο τίποτε να πω. Τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο είστε όλοι καλεσμένοι και θα σας σταλούνε προσκλήσεις για το Μουσείο που κάνουμε, που μέσα αναδεικνύεται όλη η Καλογρέζα, και γι’ αυτά που έχει γράψει ο Κώστας πολύ διεξοδικά.».

Ακολούθησε η προβολή ενός συγκινητικού βίντεο με την πορεία του Π.Α.Ο. Καλογρέζας από την ίδρυσή του μέχρι το βίαιο σταμάτημα της πορείας του από τη χούντα των Απριλιανών.

Στη συνέχεια, τον λόγο έλαβε ο Δημοσιογράφος-Αθλητικογράφος και Συγγραφέας κ. Χρήστος Σωτηρακόπουλος, ο οποίος είπε, μεταξύ άλλων, πως: «Το ανάφερε πολύ ωραία ο Μπίλιος. Τον είπε «Θουκυδίδη». Το ανοίγω λίγο το πράγμα. Ο Βίκτωρ Ουγκώ έγραφε για το Παρίσι, ο Σαίξπηρ έγραψε για όλη την περιοχή του Λονδίνου. Αυτός εδώ, λοιπόν, ένας λατρεμένος μου άνθρωπος, πρώτα από όλα, ένας από τους πιο αγαπημένους μου συναδέλφους, από τους πιο αγαπημένους μου συμπαίκτες. Υπήρξαμε συμπαίκτες στην εποχή του πρωταθλήματος Τύπου. Ο Κώστας, αέρινος φορ. Είναι ένας άνθρωπος, ο οποίος αποφάσισε να ασχοληθεί και να σώσει πράγματα. Είναι τεράστια η συμβολή του σε αυτό το πράγμα. Οι συγγραφείς, ξέρετε, όποιοι προσπαθήσανε να γράψουν ένα βιβλίο, το βιβλίο εάν δεν έχει μόνο την απλή καταγραφή μερικών στατιστικών στοιχείων ή οτιδήποτε άλλο, και αυτό θέλει πολύ μεγάλη «τρέλα», προσπάθεια και δυσκολία. Έχει γράψει βιβλία, έχει πολλά στοιχεία μέσα το βιβλίο του και αυτό θέλει ψάξιμο. Αλλά για σκεφτείτε τώρα να ψάχνεις τα στοιχεία. Να είναι ένα, να το αναφέρουμε μη πιασάρικο θέμα, να σε αντιλαμβάνεται ένας εκδοτικός οίκος και να σου λέει: «Ναι, θα το κάνουμε.». Έχει γράψει και το άλλο εκπληκτικό βιβλίο, που είχαμε κάνει και μια πολύ όμορφη εκπομπή πάνω στο βιβλίο του στο ραδιόφωνο, για τον Ίκαρο. Είχαμε βρεθεί ξανά εδώ, για προηγούμενα βιβλία του. Κρατάει και σώζει στιγμές και μνήμες. Ακούγεται πάρα πολύ απλό. Μία ωραία πρόταση. Δεν είναι. Οι στιγμές και οι μνήμες, επειδή κουβαλάς μια φωτογραφία, που θα σου δώσει κάποιος από το προσωπικό του αρχείο μέσα. Σκεφτείτε το τώρα. Περνάνε τα χρόνια. Κοίταζα τις φωτογραφίες. Πόσοι από αυτούς τους ανθρώπους, οι περισσότεροι, δεν είναι εδώ, δεν είναι δίπλα μας. Και η φωτογραφία τι είναι ουσιαστικά; Έστω αυτή η μικρή στιγμή σταματάει τον χρόνο. Εκείνη τη στιγμή. Την ξαναβλέπεις μετά από χρόνια και άμα θέλεις λίγο να τις κοιτάξεις τις φωτογραφίες με πολύ μεγάλη προσοχή, μόλις κοιτάξεις τα μάτια, τις αγωνίες των ανθρώπων, που είναι στις φωτογραφίες, τα όνειρά τους. Βλέπετε ενδεκάδες του ’55, του ’62. Κοιτάξτε λίγο τους ανθρώπους της εποχής. 22χρονα, 20χρονα, 18χρονα παιδιά, που μοιάζανε πενηντάρηδες. Η φύση η ίδια, η ζωή η ίδια τους είχε σκαλίσει, όπως το νερό που βαράει τον βράχο, τους είχε σμιλέψει το πρόσωπο, αλλά και την προσωπικότητα. Δεν στέκομαι ποτέ σε αυτά τα πολύ ωραία, που λατρεύουν το παρελθόν, αλλά δεν παρελθοντολογώ. Τρελαίνομαι, επίσης, με τις φοβερές διαδικασίες: «Τι ωραία ήταν τα πράγματα.». Όχι, δεν ήταν ωραία. Οι άνθρωποι ήταν ωραίοι. Κουβαλούσαν τις δικές τους μνήμες και είχαν τις δικές τους προσδοκίες. Και πάντα θέλανε ένα καλύτερο αύριο για τους ανθρώπους που τους ακολουθούσαν. Ήταν πολύ όμορφο, επίσης, μικρό το βίντεο, αλλά έδειχνε έναν στίβο, ήταν κάποια γήπεδα στο βάθος με κόσμο. Γιατί ήταν τα γήπεδα με κόσμο; Παιδιά, μην τρελαθούμε, δεν πήγαινε ο κόσμος για να δει ημιτελικό Μπαρτσελόνα-Ίντερ στην τηλεόραση. Πήγαινε γιατί ήταν μια διέξοδος το να πας να δεις ποδόσφαιρο. Πόσοι είχαν αυτοκίνητα στη δεκαετία του ’50; Πόσοι μπορούσαν να πάνε μία βόλτα, ακόμη και εδώ, γύρω-γύρω, μέσα στην Αττική; Για να πιάσουμε λίγο την περιοχή εδώ. Είμαι βέβαιος ότι κάποιοι από εσάς, λίγο μεγαλύτεροι από εμένα, κι εγώ μεγάλος είμαι, μην ανησυχείτε καθόλου, προλάβατε αυτές τις περιοχές να έχουν αυτά τα γήπεδα, που δεν είχανε το χορτάρι. Εδώ δεν είχε χορτάρι το Καραϊσκάκη, η Φιλαδέλφεια. Η Λεωφόρος, μόλις έμπαινε λίγο ο χειμώνας, δεν υπήρχε. Έμενε λίγο πράσινο σε δύο τρία σημεία, γύρω στην άνοιξη. Και, όμως, οι άνθρωποι μπαίνανε μέσα να παίξουνε. Ένα μεγάλο πράγμα έχει αλλάξει. Ένα πράγμα. Το μόνο που έχει αλλάξει είναι η έλλειψη της γειτονιάς. Η έλλειψη της γειτονιάς δεν είναι μόνο αυτή του κόσμου. Δεν είναι μόνο ποδοσφαιρικό ζήτημα. Βέβαια, υπάρχουν οι ομάδες της γειτονιάς. Έχει λείψει η γειτονιά. Βλέπεις κόσμο, που δεν τον ξέρεις.
Μέσα από το ποδόσφαιρο, λοιπόν, η κοινωνία, σε πολύ δύσκολες εποχές, βίωνε τις αλλαγές, αλλά και τη συντροφικότητα, τη βοήθεια, την επόμενη προσπάθεια, το επόμενο όνειρο. Και αυτής της ομάδας της κόπηκε, της απαγορεύτηκε το όνειρο, ουσιαστικά στα 18 χρόνια της, λόγω των τανκς, λόγω της δικτατορίας.».

Ακόμη, ο κ. Σωτηρακόποπουλος ανάφερε, μεταξύ άλλων, πως: «Συγχαίρω τον Κώστα. Γιατί; Γιατί οι συγγραφείς είναι και λίγο «τρελοί». Το βράδυ που κάθονται ζούνε με τους ανθρώπους που είναι στα έργα τους. Ευτυχώς, ο ίδιος δεν γράφει μυθιστόρημα, οπότε είναι πραγματικοί οι άνθρωποι για τους οποίους συγγράφει. Επίσης, γράφουνε, συνήθως, βράδυ. Έχεις την αίσθηση ότι το βράδυ είναι πιο ήρεμα τα πράγματα για να γράφεις. Αλλά βράδυ, συνήθως, λοιπόν, μαζί με όλους αυτούς, που σου κάνουνε παρέα στις φωτογραφίες και στις εξιστορήσεις σου μερικές φορές έρχεται και αγκαλιάζει και λίγο την καρδιά σου.
Χρωστά, λοιπόν, για εμένα, ένα πολύ μεγάλο ευχαριστώ η ίδια η περιοχή, η Ιστορία της, οι μνήμες της στον Κώστα, γιατί προσπαθεί μέσα από τα φύλλα ενός βιβλίου, που δεν είναι κάτι νεκρό, το βιβλίο είναι ένα ζωντανό πράγμα, το οποίο κάθε φωτογραφία που βλέπεις όταν γυρίζεις τις σελίδες από μέσα του ξεπετιέται ένας ανθρώπινος πόνος, μια ανθρώπινη χαρά. Αυτό που είπαμε πριν: Μια προσδοκία, ένα όνειρο, που κάποια έγιναν, κάποια δεν έγιναν. Στο τέλος της ημέρας, αυτό που μπορεί να σώσει ένα βιβλίο για μια περιοχή είναι η καρδούλα της. Και αυτό το καταφέρνει με αυτά τα βιβλία ο Κώστας καταπληκτικά. Καλοτάξιδο να είναι.».

Ακολούθως, τον λόγο έλαβε ο Δημοσιογράφος κ. Γιάννης Πλαχούρης, ο οποίος ξεκίνησε την ομιλία του λέγοντας πως: «Ο αγαπητός φίλος και συνάδελφος, Κώστας Χαλέμος, μας κάλεσε σήμερα να απολαύσουμε έναν άθλο, σχετικά με το πάρα πολύ δύσκολο, λόγω της ξεχωριστής φύσης του, θέμα: Τον Π.Α.Ο. Καλογρέζας. Το σωματείο, που δημιουργήθηκε σε σκληρές εποχές υψώθηκε αστέρι σε σκοτεινούς καιρούς, διενεργώντας το θάρρος, τη δύναμη, την αποφασιστικότητα συμπολιτών μας, οι οποίοι πάλεψαν κόντρα στις μεθοδεύσεις του κατεστημένου και μέσα από μια αθλητική ομάδα κατόρθωσαν να ανατρέψουν αντιλήψεις, να αποκαλύψουν με τη στάση τους αδικίες και σκοπιμότητες. Πολίτες, που υπερασπίζονται αξίες, επαναφέρουν συνειδησιακά λησμονημένες αρετές, αντιστέκονται σε εντολές, υποδείξεις και αυταρχικά καθεστώτα.
Προσωπικά, θεωρώ την περιγραφή της ιδιαίτερα δύσκολη και λογοτεχνικά πολύ επικίνδυνη. Εύκολα ο συγγραφέας μπορεί να πνιγεί, παραμένοντας στην επιφάνεια του γεγονότος, περιγράφοντας αποτελέσματα, μεταγραφές, αγώνες, υποτιμώντας την αιτία τους, δηλαδή, το κίνητρο, που εξηγεί τη μορφή και περιεχόμενο της κάθε δράσης. Ευτυχώς, ο Κώστας, πολύπειρος, ικανός, επίμονος, διαπλέει επιδέξια τα επικίνδυνα νερά και, τελικά, μας προσφέρει «Τα παιδιά της αλάνας», μια πολύτιμη ιστορική μαρτυρία για τον Ποδοσφαιρικό Αθλητικό Όμιλο της Καλογρέζας.
Θα συμφωνείτε ότι για τον Δήμο μας, κυρίως για τους παλαιούς κατοίκους, ο Π.Α.Ο. Καλογρέζας είναι μια από τις αποδείξεις για την ελευθεροφροσύνη τους. Από την πρώτη στιγμή της γέννησής του, το ’49, και σε όλη την πορεία του δίχως λοξοδρομήσεις και γονυκλισίες, υπερασπίστηκε δικαιώματα και ιδεώδη, κέρδισε την εμπιστοσύνη των φιλάθλων, θαυμάστηκε, παραδειγμάτισε, χαρακτηρίστηκε ως ιδιαίτερα αξιόλογο γεγονός δικαιολογημένα. Απόκτησε πανελλήνια φήμη, ανάδειξε ποδοσφαιριστές, προπονητές και διοικητικούς παράγοντες, σημαντικούς στον χώρο του αθλητισμού. Είχε δύναμη παρουσίας από τη δόκιμη κατηγορία έως τη Β΄ Εθνική, που αγωνίστηκε.
Το κυριότερο και πρωτοποριακό τότε, όμως, είναι ότι διέκρινε σε μεγάλη έκταση και σε ποιότητα αυτό που λέμε «δέσιμο». Δηλαδή, το συναισθηματικό πεδίο, που αναπτύσσεται στη σχέση αθλητή, σωματείου και οπαδών. Αναφέρομαι στα αμφίδρομα ζητήματα της αλληλεγγύης, της συνέπειας, της συναινετικότητας, του ενδιαφέρουσας, που χτίζει τον αθλητισμό.

Τι συνέβη στην Καλογρέζα; Μια συνειδητή προσωπική ψυχική εμπειρία, όπως είναι το συναίσθημα, εκδηλώθηκε ως ενότητα, μεταβλήθηκε σε ορμή και πάθος ζωής, δράση της Καλογρέζας, συνολικά. Μια γροθιά, μια αγαπημένη γειτονιά, όπου με σπάνιο τρόπο το διαφορετικό διατηρούσε μεν την ανεξαρτησία του, αλλά απέναντι στο ξένο περιβάλλον λειτουργούσε ως ένα, αδιάσπαστο. Μια περιοχή, περίπου, 2.500 κατοίκων, τότε, πολιτικά φακελοποιημένοι ως «κόκκινοι». Με το Μπλόκο και την εκτέλεση 22 μελών της ΕΠΟΝ από τους Γερμανούς. Με εκατοντάδες συλλήψεις στην απελευθέρωση. Με βασανισμούς πολλών από αυτούς στην Ειδική Ασφάλεια. Ομαδοποιείται σε αθλητική δύναμη, που διακρίνεται σε όποια πρωταθλήματα συμμετέχει. Παράγει αθλητές και διοικητικούς παράγοντες, που αναγνωρίζονται, απολαμβάνουν σεβασμό, καταλαμβάνουν θέσεις και πόστα. Ανεβαίνει κατηγορίες. Εξελίσσεται διατηρώντας συγκεκριμένα πολιτικά χαρακτηριστικά σχεδόν όλο το διάστημα της ύπαρξής του. Εκπροσωπεί, δεν στρατολογεί. Οι ποδοσφαιριστές του, οι παράγοντες, προέρχονται από τη γενιά του Μπλόκου, της Εθνικής Αντίστασης: Ανθρακωρύχοι, Υφαντουργοί, Πατωματζήδες, Μπογιατζήδες και άλλοι, ανήκουν σε ιδιαίτερα κοινωνικά στρώματα, με κυρίαρχο το προοδευτικό προσφυγικό στοιχείο και τους εσωτερικούς μετανάστες. Συσπειρώνει δυνάμεις, υπερβαίνει το τοπικό, αναγνωρίζεται πανελλήνια. Πετυχαίνει σε μια σκληρή παρατεταμένη περίοδο διχασμού με τους φακέλους, με τα πιστοποιητικά νομιμοφροσύνης, σε μια περιοχή τσακισμένη με τους αγώνες της, ματωμένοι, με νωπές και ανοιχτές τις πληγές από τους νεκρούς, τους διωγμένους, τους εξόριστους, στοιβαγμένοι σε παράγκες ή νοικιασμένα δωμάτια, αυτή η περιοχή πετυχαίνει να εκδηλώνει τη χαρά της, αλλά όχι στο γήπεδο. Στα καφενεδάκια, στους κινηματογράφους, στα ταβερνάκια, στις αλάνες, όπου εργάτες στο υφαντουργεία, στο ανθρακωρυχείο, στο ταπητουργείο, στις οικοδομές, περήφανοι, ωραίοι, έξυπνοι ξέρουν να ζουν, να αντιπαλεύουν και να διασώζονται ανέγγιχτοι, χωρίς κωδωνοκρουσίες.
Ο αριστερών καταβολών Π.Α.Ο. Καλογρέζας για όλα αυτά ενοχλεί. Η σύγκρουση δεν ήταν μόνο αθλητική, αλλά μία διαρκής αντιπαράθεση σε ιδέες, απόψεις, προτάσεις. Αποτελεί μια πρόκληση για το «Σύστημα», που θέλει απλά να τον εντάξει υποταγμένο, επειδή εκείνη την περίοδο, κρατώντας τα προσχήματα δεν θέλει να τον διαλύσει βίαια, όπως έκανε μετά.
Αυτοτελής σε αξία και σημασία ομάδα, μολονότι για κάποιο διάστημα, από το ’67 έως το ’73, με υποχρεωτική από τη χούντα συγχώνευση με τον Π.Α.Ο. Σαφράμπολης δημιούργησαν τον Ίκαρο. Και η τελική συγχώνευσή του, το 2001, με άλλες ποδοσφαιρικές ομάδες, δημιουργώντας τον Α.Ο. Νέας Ιωνίας, πιστεύω είναι μια έσχατη πράξη θάρρους. Είναι η άρνηση να δώσει αντιπαροχή την ενότητα, την αλληλεγγύη, την αγάπη της γειτονιάς, που τον γέννησαν, τον στήριξαν, τον ανάδειξαν. Είναι η άρνηση απέναντι στις εποχές της παραίτησης, της απομόνωσης, της αποξένωσής μας σήμερα.
Το πρόβλημα παρόμοιας ιστορικής αναδρομής δεν είναι να περιγράψεις τα γεγονότα και τα αποτελέσματα, αλλά να βοηθήσεις τον αναγνώστη να δει την εσωτερική τους αξία. Δηλαδή, τη φυσιογνωμία, τον χαρακτήρα, την ψυχή των ανθρώπων που τον δημιούργησαν. Αυτό που ο κ. Σωτηρακόπουλος είπε: «Καρδιά». Ο Π.Α.Ο. Καλογρέζας από την ψυχή των ανθρώπων του έγινε θρύλος.
Στην περίπτωσή μας, Ιστορία σημαίνει όχι μόνο να βρεις τα στοιχεία που θα περιγράψουν τη δράση, αλλά να εντοπίσεις τους παλμούς καρδιάς της δράσης. Και το σημαντικότερο: Αυτούς τους παλμούς να κάνεις να τους νιώσει ο αναγνώστης. Είναι το πρόβλημα για κάθε συγγραφέα, που λέγαμε στην αρχή.
Ευτυχώς, την ιστορική αναδρομή για πολλούς λόγους αποφασίστηκε να την κάνει ο Κώστας. Γιατί, ευτυχώς; Έχει αφιερωθεί χρόνια τώρα στη διάσωση κυριάρχων στοιχείων από την Ιστορία του Δήμου μας, που χωρίς την προσοχή μας σίγουρα θα χαθούν στο πέρασμα του χρόνου. Παράδωσε στη δημοσιότητα σημαντικά έργα για τον Ίκαρο, το Μπλόκο, το Ανθρακωρυχείο, την Υφαντουργεία μας. Έπαιξε ποδοσφαιριστής στον Π.Α.Ο. Καλογρέζας. Ως Καλογρεζιώτης της νεότερης γενιάς αντιλαμβάνεται την αξία του Σωματείου, τη σημασία του σε όλο το μέγεθος, την έκταση και το κοινωνικό της βάθος. Τέλος, γνωρίζει πολύ καλά το ιδιαίτερο περιβάλλον του Δήμου μας στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, επειδή το μελέτησε για τα άλλα βιβλία του. Νιώθει, λοιπόν, τον παλμό ζωής του Π.Α.Ο. Καλογρέζας και έχει, λόγω επαγγελματικής ιδιότητας, ως αθλητικός δημοσιογράφος, την επιδεξιότητα να τη μεταποιεί σε μας. Κατέχει την τέχνη.
Πού θα βρει αντίστοιχες πληροφορίες; Ποιος θα τις διαλέξει; Πώς θα τις δομήσει σε βιβλίο; Ποια έκφραση αφήγησης θα χρησιμοποιήσει, ώστε το βιβλίο να συγκινεί, να εξιστορεί την αλήθεια, να διαβάζεται χωρίς να κουράζει;
Πιστεύω αντιλαμβάνεστε τις παραπάνω δυσκολίες.
Τι κάνει ο Κώστας; Αντλεί υλικό από χιλιάδες σελίδες αθλητικών εφημερίδων, πρακτικά Γενικών Συνελεύσεων, Λευκώματα, φωτογραφικά αρχεία, εκδόσεις και σχετικές μαρτυρίες παραγόντων και παλαίμαχων αθλητών κάθε ηλικίας, καλύπτοντας διάστημα, περίπου, 80 χρόνων, συνολικά.
Ταξινομεί επιλεγμένα το υλικό του, ακολουθώντας τη ζωή του συλλόγου. Σε κάθε γωνιά αναφέρει συνοπτικές περιγραφές αγώνων, τα κυριότερα αποτελέσματα, τη θέση κατάταξης, τις μεταγραφές που έγιναν, τα περιστατικά που τη σημάδεψαν.
Η γραφή του μένει επίτηδες δημοσιογραφική, απλή, καθαρή. Δεν σκοπεύει να εντυπωσιάσει, αλλά να μεταφέρει για να καταλάβουμε και να μάθουμε, για να πειστούμε και να νιώθουμε. Για τον ίδιο λόγο, έξυπνα, δεν σχολιάζει καθόλου τις «ιστορίες-αμαρτίες», όπως τις χαρακτηρίζει, που του εμπιστεύτηκαν. Τις παραθέτει με απλότητα, ρεαλιστικές, όπως τις παίρνει τις αφήνει μόνες τους να μιλήσουν, επειδή ξέρει πως στο πέρασμα του χρόνου όλες οι ιστορίες πεθαίνουν, εκτός από αυτές που φανερώνουν τη δύναμη της ψυχής ενός ανθρώπου. Και ξέρει ακόμη πω κάθε ιστορία έχει τη δική της δυναμική σε μορφή και περιεχόμενο και ότι οποιοδήποτε σχόλιο μπορεί να την αδικήσει ή να την αλλοιώσει.
Μαθαίνουμε έτσι για τους παίκτες που έπαιζαν με δανεικά παπούτσια. Άλλοι, τσαγκάρηδες, που τα έφτιαχναν μόνοι τους. Για πόδια ματωμένα από καρφιά. Για στημένα παιχνίδια, για γκολ με ξύλο, για χαμομήλι φάρμακο σε πληγές, για πορτοκαλάδες πριμ για νίκη. Για τον έρανο στην Καλογρέζα, ώστε να έρθει στην Ελλάδα η σωρός του 24χρονου Χατζηγιάννη, θύμα τροχαίου στη Γερμανία, και τις απειλές παικτών από την Ασφάλεια, το περίφημο: «Απ’ τη Μικρή Μόσχα έρχεσαι…», του Μιχάλη Κίτσιου προς τον Στέλιο Βαφόπουλο, το φακέλωμα όλου του Διοικητικού Συμβουλίου για τη συμμετοχή του στην πορεία Ειρήνης, για τις άγριες αιματηρές συμπλοκές στα γήπεδα της επαρχίας, μηνύματα με ανεπανάληπτο βάθος, που διδάσκουν τη βασική αλήθεια. Σκοπός του αθλητισμού είναι: γυμνάζοντας το σώμα να καλλιεργήσεις στον νου βασικές αξίες ποιότητας ζωής, όπως: άμιλλα, συντροφικότητα, σεβασμό και άλλες, όχι μόνο για να ωφεληθεί μια ψυχή, αλλά για να μπορέσει να αλλάξει τον κόσμο.
Στο βιβλίο: «Τα παιδιά της αλάνας», διακρίνουμε, ταυτόχρονα, με τις γενικότερες συνθήκες, που χαρακτήριζαν το ποδόσφαιρο της εποχής, και την εκτίμηση τη γενική, που είχε η Ελλάδα στο σύνολό της απέναντι στην Καλογρέζα. Ανάδειξε ταλέντα. Ποδοσφαιριστές, προπονητές, διοικητές, με πανελλήνια αναγνώριση και κύρος.», ενώ ολοκληρώνοντας είπε πως: «Κοντά σε αυτούς κατονομάζονται και εκατοντάδες άλλοι, αφανείς μεν, σημαντικοί δε, που χωρίς προσωπικό συμφέρον και χωρίς να μνημονεύονται μέχρι τώρα, αυτοί, στην πραγματικότητα, με την αγάπη τους κύλησαν αίμα στο σώμα του συλλόγου, του έδωσαν ζωή και αναγνώριση. Την αξία τους ο Κώστας αναδεικνύει, με την αντίληψη ότι την Ιστορία, κυρίως, τη γράφουν οι ανώνυμοι. Πρόκειται για ένα άλλο προτέρημα του βιβλίου, που μεγεθύνει τη σπουδαιότητά του, αναδεικνύει την έντιμη στάση και αξία του συγγραφέα, τον οποίο θέλω για μια ακόμη φορά δημόσια, τώρα, ειλικρινά για το ήθος του να συγχαρώ και να τον ευχαριστήσω. Σε ευχαριστώ.».

Κατόπιν, προβλήθηκε ένα, επίσης, συγκινητικό βίντεο με περιγραφές των πρωταγωνιστών του Π.Α.Ο. Καλογρέζας,

και αμέσως μετά τον λόγο έλαβε ο Δημοσιογράφος, Συγγραφέας του παρουσιαζόμενου βιβλίου, κ. Κώστας Χαλέμος, ο οποίος αφού ευχαρίστησε τον Δήμο Νέας Ιωνίας για τη φιλοξενία του στο Συνεδριακό Κέντρο, τον εκδότη των Εκδόσεων ΔΙΧΤΥ κ. Κώστα Μπάλλη, για την υψηλού επιπέδου έκδοση του βιβλίου του, τους κ.κ. Χρήστο Σωτηρακόπουλο και Γιάννη Πλαχούρη, που δέχτηκαν να μιλήσουν για το βιβλίο του, τον κ. Γιάννη Μπίλιο, που ανάλαβε την παρουσίαση της εκδήλωσης, τον Σύλλογο Βετεράνων Ποδοσφαιριστών Νέας Ιωνίας και τον Πρόεδρό του κ. Γιώργο Ουσταμπασίδη, που χαιρέτησε την εκδήλωση, συνέχισε λέγοντας πως: «Όταν το 2012 παρουσίαζα σ’ αυτήν εδώ την αίθουσα, σ’ αυτόν τον χώρο, το βιβλίο: «Το ταξίδι του Ίκαρου», δεν περίμενα ότι το ταξίδι αυτό θα κρατούσε τόσα χρόνια. Φτάσαμε δώδεκα χρόνια μετά και μετά από έξι βιβλία να εκδώσω αυτό: «Τα παιδιά της αλάνας», που είναι το έβδομο. Κατά κάποιον τρόπο με το βιβλίο αυτό επιστρέφω στις ρίζες μου. Ήταν πάντοτε αθλητικές, γεγονός για το οποίο είμαι περήφανος και χαίρομαι που σήμερα βλέπω εδώ μαζί μου πολλούς εκλεκτούς συναδέλφους, τους οποίους είχα χρόνια να δω και άλλους που τους έβλεπα πιο συχνά τελευταία.
Αυτοί, που μόλις είδαμε στο βίντεο, που παρακολουθήσαμε, ήταν οι ρομαντικοί και, ταυτόχρονα, η ηρωική εποχή του ελληνικού ποδοσφαίρου. Σε αυτά τα πέτρινα χρόνια γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Π.Α.Ο. Καλογρέζας.
Πιστέψτε με, ότι με τις στάχτες του εμφύλιο ακόμη να καίνε ήταν πολύ δύσκολο εκείνη την εποχή να ιδρυθεί ένα σωματείο και, μάλιστα, στη χαρακτηρισμένη «κόκκινη» Καλογρέζα. Ήτανε σκέτη αποκοτιά.
Κάποιοι, όμως, το τόλμησαν και γι’ αυτό πρέπει να τους χρωστάμε αιώνια ευγνωμοσύνη.

Ο Π.Α.Ο. Καλογρέζας, όπως είπαμε, ιδρύθηκε το 1949. Στα επόμενα 18 χρόνια ανέβηκε σκαλί-σκαλί όλες τις κατηγορίες, ξεκινώντας από τη δόκιμη έφτασε μέχρι τη Β΄ Εθνική. Έπαιξε τρεις σεζόν στη Β΄, όταν η χούντα μέσα σε ένα βράδυ την έσβησε από τον ποδοσφαιρικό χάρτη.
Γιατί την έσβυσε; Γιατί ανέκαθεν ήταν προασπιστής των ανθρώπων της αλληλεγγύης και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Εξαιτίας της δραστηριότητάς του αυτής, ο Π.Α.Ο. Καλογρέζας, όσο ανέβαινε τα σκαλιά τόσο φούσκωνε ο φάκελός του στην Ασφάλεια.
Για τη χούντα των Συνταγματαρχών ήταν ένα κακό σπυρί, που έπρεπε να αφαιρεθεί. Και αυτό έπραξαν στις 5 Μαΐου του 1967.
Τις σκοτεινές εκείνες μέρες προσπάθησα να φωτίσω συλλέγοντας πληροφορίες και μαρτυρίες από διάφορες πηγές. Δυστυχώς, το αίτημά μου για πρόσβαση στα στρατιωτικά αρχεία του Γ.Ε.Σ. δεν έτυχε έγκρισης και έτσι αναπάντητα θα παραμένουν τα ερωτήματα: Ποιος εξέδωσε τη διαταγή για την καταδρομική επιχείρηση στα γραφεία, τι απέγινε το υλικό, που αφαίρεσαν εκείνο το μεσημέρι;
Ελπίσω στο μέλλον, κάποια άλλη απόπειρα να έχει καλύτερη τύχη, ώστε να μάθουμε κάποτε πώς οργανώθηκε αυτή η καταδρομική επιχείρηση, η οποία θύμισε το Μπλόκο της Καλογρέζας, που είχε γίνει το 1944, τότε που μαυροφορέθηκε όλη η συνοικία, τότε που εκτελέστηκαν 22 παιδιά της, τότε που χάθηκαν άλλα στα στρατόπεδα της Γερμανίας.
Ο Π.Α.Ο. Καλογρέζας χάθηκε πάνω στον ανθό της ηλικίας του. Ήταν 18 χρονών παλικαράκι όταν το στήσανε στον τοίχο. Πρόλαβε, ωστόσο, να αφήσει το στίγμα του τόσο στο ποδόσφαιρο όσο και στην κοινωνία.
Βεβαίως, ο σύλλογος είχε μια δεύτερη ζωή, καθώς επανιδρύθηκε το 1976. Και εδώ θα αναφερθώ στον Γιώργο Ουσταμπασίδη, ο οποίος δεν διάβασε όλο το βιβλίο, υπάρχει αναφορά στην Καλογρέζα και μετά το 1976, όταν επανιδρύθηκε, απλά αυτή η αναφορά είναι εν τάχει. Καλύπτει μόνο λίγες σελίδες.
Το 1976, λοιπόν, ο σύλλογος επανιδρύθηκε, όμως, η συνοικία έχει αλλάξει. Οι άνθρωποι είχαμε αλλάξει. Η Καλογρέζα δεν ήταν πια εκείνη που ήτανε και η ομ΄λαδα δεν αντιπροσώπευε πλέον τίποτε και κανέναν.
Έτσι, δεν κατάφερε να μακροημερεύσει στην Α΄ Κατηγορία της Ε.Π.Σ.Α., όπου την έριξαν οι ποδοσφαιρικές αρχές.
Το 1985, συγχωνεύτηκε με τον Όμιλο Φιλάθλων Νέας Ιωνίας και τον Α.Ε. Νεάπολης.
Είχα την τιμή στα 15 μου χρόνια, μαθητής στο σχολείο, να φορέσω για λίγο, πολύ λίγο, τη φανέλα του Π.Α.Ο. Καλογρέζας. Τότε, δεν φανταζόμουνα ότι αυτή η φανέλα ήταν τόσο βαριά, ότι είχε τέτοια ιστορία πίσω της. Το συνειδητοποίησα 50 χρόνια αργότερα, όταν συνέλλεγα τις μαρτυρίες για να γράψω αυτό το βιβλίο.
Πρωταγωνιστές σ’ αυτό το βιβλίο είναι τα παιδιά της Καλογρέζας, αλλά, κυρίως, η ίδια η Καλογρέζα. Η προσφυγική συνοικία που εξαιτίας και για χάρη των παιδιών της πότε στενάζει, πότε χαίρεται, πότε γιορτάζει και πότε ολοφύρεται.
Το βιβλίο αυτό είναι αφιερωμένο σε όλα εκείνα τα παιδιά, που τη δεκαετία του ’50 τριγυρνούσαν στους χωμάτινους δρόμους της συνοικίας, ξυπόλητα, με τις πατούσες μαύρες από τον λιγνίτη, τραγουδώντας το ηρωικό: «Είμαστε αλάνια», όπως έγραψε ο ποιητής Τάσος Γαλάτης στο θαυμάσιο έργο του: «Ανιπτόποδες και σφενδονήτες».
Σήμερα, η Καλογρέζα της δεκαετίας του ’50 και του ’60 δεν υπάρχει. Έχει χαθεί κάτω από τόνους μπετόν, οι ελεύθεροι χώροι έχουν οικοδομηθεί, τα σπίτια γίναν πολυκατοικίες. Για μένα, που μεγάλωσα σ’ αυτήν, το να περιδιαβώ τα μέρη που γράφτηκε η ιστορία του Π.Α.Ο. Καλογρέζας ήταν σαν προσκύνημα. Και το έκανα με μεγάλη ευλάβεια.
Το βιβλίο αυτό δεν θα είχε γραφτεί δίχως την ενθάρρυνση και τη βοήθεια κάποιων ανθρώπων. Είμαι βαθιά ευγνώμων στους παλαίμαχους ποδοσφαιριστές του Π.Α.Ο. Καλογρέζας, που μου εμπιστεύτηκαν τις ιστορίες της ζωής τους. Και ελπίζω να με συγχωρέσουν οι γηραιότεροι για τις επίμονες ασκήσεις μνήμης, που τους υπέβαλα.
Όσον αφορά στη συλλογή των φωτογραφιών, δεν ήταν πολύ δύσκολη. Δύσκολη ήταν η αναγνώριση των προσώπων. Και αν υπάρχουν αρκετά λάθη ελπίζω να με συγχωρέσετε, διότι η απόσταση του χρόνου και το θόλωμα της μνήμης από διάφορους ανθρώπους, οι οποίοι επιχείρησαν να κάνουν την αναγνώριση, δεν βοήθησε σε αυτό το έργο.
Λόγω της προχωρημένης ηλικίας κάποιοι από τους παίκτες της Καλογέζας, 90 χρονών και πλέον πια, δεν μπόρεσαν να είναι μαζί μας για να παρακολουθήσουν αυτήν την εκδήλωση. Τον μεγαλύτερο εν ζωή παίκτη του Π.Α.Ο. Καλογρέζας, τον Γιώργο Μεταλλόπουλο, τον συνάντησα το πρωί στον δρόμο. Μου είπε ότι δεν μπορεί να παρευρεθεί για λόγους υγείας. Του απέσπασα, όμως, ένα μήνυμα στο βίντεο, το οποίο μπορούμε να το δούμε τώρα.», και αμέσως προβλήθηκε το σχετικό βίντεο, μέσω του οποίου ο κ. Μεταλλόπουλος έστειλε χαιρετίσματα σε όλους τους κατοίκους της Νέας Ιωνίας.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την επίδοση ενός συμβολικού δώρου στον αρχηγό της Ομάδας Κ17 του Α.Ο. Νέας Ιωνίας, Διονύση Σπυράτο, η οποία κατάκτησε το πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ.Α. στην κατηγορία της, τιμώντας με τον τρόπο αυτόν τα νέα ταλέντα της Νέας Ιωνίας.
Επίσης, αξίζει να σημειωθεί πως ο Διονύσης Σπυράτος είναι εγγονός του Τρικούπη Σπυράτου, ο οποίος υπήρξε αρχηγός του Π.Α.Ο. Καλογρέζας και μετέπειτα Γενικός Αρχηγός, ενώ το συμβολικό δώρο, καθώς ο Διονύσης δεν μπόρεσε να παραβρεθεί στην εκδήλωση με δεδομένο το γεγονός πως συμμετέχει στις Πανελλήνιες Εξετάσεις και έπρεπε να συνεχίσει το διάβασμά του, παρέλαβε από τον κ. Κώστα Χαλέμο ο πατέρας του, κ. Θεοδόσης Σπυράτος,

ο οποίος ιδιαίτερα συγκινημένος ευχαρίστησε για τη συγκεκριμένη συμβολική κίνηση από …«Τα παιδιά της αλάνας».

Στο τέλος της βραδιάς ο κ. Κώστας Χαλέμος υπέγραφε υπομονετικά δεκάδες αντίτυπα των βιβλίων του,

ενώ στην εκδήλωση παραβρέθηκαν, μεταξύ πολλών άλλων, οι πρώην Δήμαρχοι Νέας Ιωνίας Αττικής κ.κ. Πέτρος Μπουρδούκος και Ηρακλής Γκότσης, αρκετοί παλαιοί ποδοσφαιριστές του Π.Α.Ο. Καλογρέζας, ο Δημοσιογράφος κ. Γιάννης Μαμουζέλος, ο Φωτογράφος-Συγγραφέας κ. Πέτρος Τριανταφυλλίδης, ο επίτιμος Πρόεδρος του Ιωνικού Συνδέσμου κ. Τάκης Κωστιδάκης και ο Συγγραφέας κ. Κωνσταντίνος Τσαγκαράκης.