Παρουσιάστηκε στο Επιγραφικό Μουσείου ο κατάλογος της έκθεσης: «Η ύλη του μύθου», του Ιταλού καλλιτέχνη κ. Matteo Fraterno

Ρεπορτάζ-Φωτογραφίες-Βίντεο: Παναγιώτα Σούγια
Την εκδήλωση προλόγισε ο Διευθυντής του Επιγραφικού Μουσείου κ. Αθανάσιος Θέμος, ο οποίος στη συνέχεια έδωσε τον λόγο στην Δρ. Ιστορικό Τέχνης-Μουσειολόγο και Επιμελήτρια της Έκθεσης: «Η ύλη του μύθου», κ. Κατερίνα Κοσκινά, η οποία ξεκίνησε με ευχαριστίες προς όλες και όλους όσοι συνέβαλαν για την υλοποίηση της συγκεκριμένης έκθεσης, καθώς και τους φορείς που την έθεσαν υπό την αιγίδα τους, αναφέρθηκε σε ένα σύντομο αλλά περιεκτικό βιογραφικό του κ. Matteo Fraterno, μίλησε για τον τρόπο γνωριμίας τους και την πρώτη τους συνεργασία, και στη συνέχεια είπε, μεταξύ άλλων, πως: «Μετά από αρκετά χρόνια, που κρατήσαμε μια φιλική σχέση, ήρθε η ώρα αυτή, που τη θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική για τη συνεργασία του με το Μουσείο εδώ. Ωστόσο, πριν εμφανιστώ εγώ, άλλοι έκαναν την προεργασία, και ο Matteo εντάχθηκε σε ένα πρόγραμμα δημιουργικής διαμονής, το 2023, όπου, σε συνεννόηση με τον Διευθυντή του Μουσείου, αποφάσισε να κάνει μία σειρά Frottage (Φροτάζ). Όλοι ξέρουμε τι είναι το Φροτάζ. Ξέρουμε ότι χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για λόγους εκπαιδευτικούς, αλλά και στην αρχαιολογία και στην Τέχνη, κυρίως από τον Μαρξ Ερνστ. Είναι λίγο του Σουρεαλισμού. Αυτός είναι που το επανάφερε σαν μια πρακτική καλλιτεχνική. Έτσι, λοιπόν, αυτή τη φορά η σχέση που έψαξε ο καλλιτέχνης, έπαψε να είναι τόσο διαπροσωπική, τόσο σχετική με την κοινωνία, με τον άνθρωπο, και στράφηκε περισσότερο στην ύλη, όπου καταγράφεται ο ανθρώπινος πολιτισμός, η διανόηση. Με κύριο, βέβαια, χαρακτηριστικό σε ένα Μουσείο σαν το Επιγραφικό, τον σημαντικότερο κώδικα επικοινωνίας, που είναι η γραφή, και που, ουσιαστικά, εδώ μιλάμε για ένα τεράστιο Μουσείο, πραγματικά, σε σημασία, διότι είναι η απαρχή της ελληνικής γλώσσας. Έχουμε αυτά τα τεκμήρια εδώ, τα οποία, λόγω της ποιότητάς τους, τα περισσότερα, αλλά και της σημασίας τους, διότι σημαίνουν, και λόγω του χρόνου, προφανώς, των χιλιετιών που έχουν περάσει, κατατάσσονται περισσότερο στα Έργα Τέχνης παρά στα απλά αντικείμενα ή σήματα. Έτσι, λοιπόν, δούλεψε ο Matteo.».

Κατόπιν, η κ. Κοσκινά ανάφερε, μεταξύ άλλων, πως: «Πολύ συνοπτικά, για να μην σας κουράζω, θα σας πω ότι «Η ύλη του μύθου» δεν έχει και προγόνους, από την άποψη ότι ξεκίνησε η εφαρμογή αυτής της πρακτικής Φροτάζ πριν από έναν χρόνο, στη Σικελία, όπου ξεκίνησε μετά από τη δωρεά ενός αριθμού ειδικού χαρτιού του χαρτιού Fabiano, το οποίο θεωρείται το καταλληλότερο, γιατί είναι πολύ ακριβό χαρτί, για Φροτάζ, άρχισε να κάνει κάποια αποτυπώματα. Δηλαδή, κάποια Φροτάζ, που να αποτυπώνει κάποια πράγματα.», ανάφερε συνέχισε λέγοντας πως: «Ο Matteo, όπως νομίζω και όλοι όσοι ασχοληθήκαμε με αυτό, μπήκαμε σε μια διαδικασία -και εμείς- έρευνας, αλλά όχι μόνο έρευνας, αλλά και επαφής με την ύλη και με την «ύλη του μύθου». Ωστόσο, πέρα από τη βιωματική εμπειρία, που προσφέρει πρωτίστως στον καλλιτέχνη αυτή η σχέση με την επιφάνεια, φανταστείτε ότι ακόμη κι αν είναι διαμεσολαβούμενη η επαφή του είναι σωματική, είναι οπτική. Και είναι διαμεσολαβούμενη γιατί υπάρχει αυτό το μικρό, το λεπτό στρώμα χαρτιού. Ωστόσο, είναι κάτι πάρα πολύ ισχυρό και έντονο. Πρώτον, γιατί υπάρχει πραγματικά η κίνηση, δηλαδή, συμμετέχει όχι μόνο εγκεφαλικά, αλλά σωματικά. Και, δεύτερον, διότι έχει άμεση επαφή με τα πρωτότυπα. Δηλαδή, τι είναι αυτά τα πρωτότυπα; Είναι αυτό που είπα στην αρχή. Είναι η υλική εκδοχή μίας διαδικασίας ιδιαίτερα σημαντικής, που έχει να κάνει όχι μόνο με τον τότε «μάστορα», ας τον πούμε, ή καλλιτέχνη, αλλά γιατί το φέρνει πραγματικά δίπλα, για να μην πω πάνω, στο πρωτότυπο. Ωστόσο, το αποτέλεσμα δεν μπορεί να είναι ποτέ ένα πιστό αντίγραφο. Δεν είναι καλούπι. Είναι αυτό που μπορεί να καταγραφεί. Αυτό έχει να κάνει με την ελεγχόμενη πίεση του χεριού, ώστε να μην σκιστεί το χαρτί, με το χάδι, για το οποίο χάδι υπάρχει μια φροντίδα, που είναι σχεδόν σαν να μιλάμε για γραφή Μπράιγ, για να μην πω σαν μια σχέση πολύ ζεστή και ανθρώπινη, όπως μπορεί να είναι η σχέση μιας μητέρας με το παιδί της. Δηλαδή, υπάρχει ένα αγκάλιασμα και, επίσης, ένα ντύσιμο, μια επένδυση, για να μην πω ένδυση. Γιατί, ειδικά στις στήλες, αναγκάζεσαι να βάζεις στο χαρτί, αυτά που είναι όρθια τα ντύνεις. Θα το δείτε και στο εξώφυλλο του καταλόγου. Είναι σαν να ντύνεις τα αγάλματα. Όταν είναι άγαλμα ή στήλη. Θεωρώ, λοιπόν, ότι αυτό που μας ενδιαφέρει στη συγκεκριμένη σχέση είναι εν τέλει το αποτύπωμα του λόγου. Και ο λόγος δεν είναι ο γραπτός λόγος. Γιατί για να υπάρξει ο γραπτός λόγος, πρέπει να υπάρξει ο λόγος.». Ολόκληρη την ομιλία της κ. Κατερίνας Κοσκινά μπορείτε να την παρακολουθήσετε πατώντας ΕΔΩ.

Αμέσως μετά, τον λόγο έλαβε ο Διευθυντής του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου, κ. Francesco Neri, ο οποίος είπε πως: «Αυτό που θέλουμε εμείς να τονίσουμε ως Ιταλικό Ινστιτούτο και ως Ιταλική Πρεσβεία είναι ότι οι χώρες μας έχουν αυτό το κοινό στοιχείο, αλλά και ότι πρέπει να βρούμε μία σχέση μεταξύ του αρχαίου πολιτισμού και της Σύγχρονης Τέχνης, του σύγχρονου κόσμου. Γι’ αυτό χαίρομαι πολύ γι’ αυτή την πρωτοβουλία. Ένας Ιταλός καλλιτέχνης, που ήταν εδώ στο Μουσείο έκανε μια έρευνα εδώ και δημιούργησε έργα εμπνευσμένα από τις αρχαίες επιγραφές. Όπως σας είπα, θέλουμε να τονίσουμε αυτό το στοιχείο πολύ και στην επόμενη Έκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη, η Ιταλία θα είναι τιμώμενη χώρα, και εκεί θα μιλήσουμε πολύ για αυτή τη σχέση της αρχαιότητας με τον σύγχρονο κόσμο. Εμείς, το Ιταλικό Ινστιτούτο, είναι εδώ κοντά. Εγώ πιστεύω ότι θα συνεργαστούμε πολύ στο μέλλον με το Επιγραφικό μουσείο και σας περιμένουμε πάντα εκεί. Και σας ευχαριστώ και πάλι.». Όσα είπε ο κ. Francesco Neri μπορείτε να τα παρακολουθήσετε πατώντας ΕΔΩ.

Κατόπιν, για την έκδοση του καταλόγου της Έκθεσης: «Η ύλη του μύθου», μίλησε ο Διευθυντής του Επιγραφικού Μουσείου, κ. Αθανάσιος Θέμος, ο οποίος ξεκίνησε την ομιλία τους επισημαίνοντας πως: «Απλώς, θα κάνω μία μικρή αναδρομή. Η αναδρομή έγκειται στο γεγονός ότι ένα Αρχαιολογικό Μουσείο διοργανώνει Έκθεση Σύγχρονης Τέχνης. Αυτό από μόνο του είναι μία αντίφαση. Θα έχετε παρατηρήσει ότι σε όλη την Ελλάδα, σε πολλά μουσεία, γίνονται όντως Εκθέσεις Σύγχρονης Τέχνης. Έρχονται καλλιτέχνες, που εκθέτουν στα μουσεία αυτά. Από μόνο του αυτό δημιουργεί ένα «πρόβλημα». Και αυτό είναι κάτι πολύ απλό. Ποιο είναι το όριο, που μπορείς να έχεις και να κάνεις μια Έκθεση Σύγχρονης Τέχνης σε ένα Αρχαιολογικό Μουσείο. Τι είναι αυτό το οποίο επιτρέπει κάτι τέτοιο, επιτρέπει αυτή τη μίξη, αυτή την, ας το πούμε, «συνομιλία» μεταξύ αρχαίων έργων και σύγχρονων έργων. Υπάρχει μια λεπτή γραμμή. Όταν πήγαμε να ξεκινήσουμε και να κάνουμε την πρώτη έκθεση ενός καλλιτέχνη εδώ πέρα, υπό άλλη Διεύθυνση, δεν ήμουν εγώ εδώ πέρα τότε ο Προϊστάμενος του Μουσείου, επειδή ακριβώς είχε γίνει με έναν τρόπο, που υπήρχε μία διχογνωμία στο επιστημονικό προσωπικό του Μουσείου, ξεκίνησε και μια συζήτηση. Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς και τι δεν μπορούμε να κάνουμε. Και, συγκεκριμένα, τι μπορεί να κάνει το Επιγραφικό Μουσείο και τι δεν μπορεί να κάνει στις εκθέσεις.», προσθέτοντας πως: «Τώρα, ξανά ξεκίνησε αυτή η συζήτηση και εμείς βρεθήκαμε να προσπαθήσουμε να δώσουμε έναν ορισμό. Τι μπορεί να εκτίθεται και τι δεν μπορεί να εκτίθεται. Τελικά, ο ορισμός ήταν ένας και βασικός: Ότι στο Επιγραφικό Μουσείο μπορεί να εκτίθενται έργα, που έχουν να κάνουν με τη γραφή, ιδιαίτερα με την ελληνική γραφή και τη γλώσσα. Αυτό μας ενδιαφέρει εμάς.».
Επίσης, ο κ. Θέμος είπε, μεταξύ άλλων, πως: «Εδώ πέρα με τον Matteo, και ακριβώς η ενασχόλησή του και το Φροτάζ, ήταν αυτό που ψάχναμε. Και τι ψάχναμε; Ότι πλέον να μετακινήσουμε τις εκθέσεις που κάνουμε από το γενικό σε απόλυτα ειδικό. Δηλαδή, εμείς ενδιαφερόμαστε για καλλιτέχνες, που έρχονται για να εκθέσουν έργα, τα οποία είναι εμπνευσμένα από το Μουσείο μας, από έργα, που εκτίθενται εδώ πέρα, από επιγραφές, από επιγραφικά μνημεία. Δεν είναι εύκολη υπόθεση αυτό. Όπως και αυτό το Μουσείο δεν είναι ένα εύκολο Μουσείο. Και εξηγούμαι: Είμαστε σε μια εποχή, που ένα βασικό χαρακτηριστικό της είναι η εικόνα. Είναι μια επικράτεια της εικόνας. Και, ξαφνικά, έχεις ένα Μουσείο, το οποίο εκθέτει. Αλλά τι κάνει; Εκθέτει κείμενα, εκθέτει μνημεία πάνω στα οποία υπάρχουν κείμενα. Οπότε, έρχονται κάποιοι «μουρλοί» και σου λένε: Έλα, όχι να δεις, να θαυμάσεις, έλα να θαυμάσεις μεν, αλλά έλα να διαβάσεις. Ε, είμαστε «δημοφιλείς», το ξέρω. Είμαστε δημοφιλείς, το καταλαβαίνουμε αυτό. Και αυτή είναι και η προσπάθεια αυτού του Μουσείου. Και τώρα, που γίνονται νέες προσπάθειες για εκθέσεις κ.τ.λ., για έκθεση, αυτό είναι ο πυρήνας του προβληματισμού. Πώς θα έρθει κάποιος και στο τέλος θα κάνει προσπάθεια να διαβάσει την επιγραφή, να πω, να βρει κάποια λέξη. Μην ξεχνάμε ότι η αρχαιομάθεια πλέον στα χρόνια μας έχει καταπέσει. Αλλά όχι μόνο η αρχαιομάθεια. Και η ενασχόληση με τη γλώσσα έχει καταπέσει. Οπότε, το πρόβλημα είναι ότι πλέον εμείς πηγαίνουμε κόντρα στην εποχή. Αλλά πηγαίνουμε κόντρα στην εποχή για να ξανακάνουμε μοντέρνα την αρχαία ελληνική γλώσσα, που αλλού έξω έχει καλύτερους υποστηρικτές, που φοβάμαι να πω ότι έχουμε εδώ μέσα, αλλά και να προσπαθήσουμε στον προνομιακό μας χώρο ως Μουσείο, που είναι η εκπαίδευση όλων των βαθμίδων, να προσελκύσουμε περισσότερους νέους ανθρώπους. Εκεί είναι το μέλλον. Ό,τι είναι να γίνει με όλους όσοι έχουν μεγαλώσει, έχει γίνει πλέον. Με τους νέους ανθρώπους έχουμε ελπίδες να κάνουμε περισσότερα πράγματα. Και αυτό προσπαθούμε.», προϊδέασε για τους επόμενους στόχους του Επιγραφικού Μουσείου, ενώ ολοκληρώνοντας ανάφερε πως: «Δεν ξέρω ποιος δεν έχει δει την έκθεση. Στο τέλος η Κατερίνα Κοσκινά θα κάνει μια «μίνι» ξενάγηση και θα γίνει μια περιήγηση όταν τελειώσουμε. Και ακριβώς θα μπορέσετε να κρίνετε κι εσείς το «πείραμά» μας είχε επιτυχία ή δεν είχε.». Ολόκληρη την ομιλία του κ. Αθανάσιου Θέμου μπορείτε να την παρακολουθήσετε πατώντας ΕΔΩ.

Ακολούθως, τον λόγο πήρε η υπεύθυνη συντονισμού για την έκδοση του καταλόγου, κ. Μαίρη Ζυγούρη, τα λεγόμενα της οποίας μπορείτε να παρακολουθήσετε πατώντας ΕΔΩ,

και η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τον κ. Matteo Fraterno να χαιρετίζει τους παριστάμενους και να λέει τη γνώμη του για την έκθεση, μέσω διαδικτυακής σύνδεσης.

Ακολούθησε μια άκρως κατατοπιστική περιήγηση στην Έκθεση, με τη βοήθεια της κ. Κατερίνας Κοσκινά, αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις στους συμμετέχοντες.