Παρουσιάστηκε ο συλλογικός τόμος: «Αντίσταση-Ολοκαυτώματα-Λογοτεχνία», του Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε. και του Π.Τ.Δ.Ε. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Ρεπορτάζ-Φωτογραφίες: Παναγιώτα Σούγια
Η εκδήλωση, την οποία συντόνισαν η κ. Ελένη Καρασαββίδου (ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, μέλος του Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε.) και ο κ. Αριστομένης Συγγελάκης (Διδάκτωρ Ε.Κ.Π.Α., Συγγραμματέας του Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε.), ξεκίνησε με χαιρετισμό του Προέδρου της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, Λογοτέχνη και Εικαστικού, κ. Κωνσταντίνου Καρούσου, ο οποίος ανέφερε μεταξύ άλλων πως: «Τα ολοκαυτώματα εκλεκτοί φίλοι, του Κάνδανου, του Δίστομου, των Καλαβρύτων, του Χορτιάτη, της Δράμας, του Δομένικου κ.τ.λ., στον κατάλογο του Μαρτυρολογίου αναφέρονται μόνο οι μοναδικές εκτελέσεις. Δεν αναφέρονται οι νεκροί από τις μάχες, που έδωσαν οι Οργανώσεις της Αντίστασης. Χωριά ξεθεμελιώθηκαν. Όλη η Ελλάδα ένα αιματηρό ολοκαύτωμα. Εκτός από τους Ναζί, σφαγιάστηκαν εκατοντάδες και από τους Βούλγαρους. Τιμάμε την ιερή μνήμη όλων των θυσιασθέντων μιας χώρας, που χρόνια μετά προσπαθούσε να ορθοποδήσει. Όμηροι, βιασμοί, λεηλασίες, απαγχονίσεις, πυρπολισμοί, ανατινάξεις, συλλήψεις, εκτελέσεις. Γέμισε η χώρα νεκροταφεία και ξύλινους σταυρούς. Η συλλογική μνήμη είναι το καντήλι της αγάπης, της καταξίωσης, της περηφάνιας και της ευγνωμοσύνης. Η σιωπή χρόνων από τον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό καταδεικνύει την προχειρότητα, την έλλειψη ηθικής, την αδράνεια της παρέμβασης και σήμερα, σε αντίστοιχα ολοκαυτώματα ή γενοκτονίες.», ενώ ολοκληρώνοντας επισήμανε πως: «Τιμούμε την ιστορική θυσία, την ανθρωποθυσία και την Αντίσταση της εποχής. Τα ολοκαυτώματα είναι ο φάρος, που θυμίζει τις σκόπιμες πολιτικές ελλείψεις και παραλείψεις ως τις μέρες μας. Να είναι αθάνατοι και παντοτινά ένα κεφαλόβρυσο συναισθήματος και μνήμης να ιερουργεί στο μέλλον κάθε θυσία και αγώνα για την ελευθερία. Σας ευχαριστώ για την τιμή.».

Αμέσως μετά, τον λόγο έλαβε ο κ. Αριστομένης Συγκελάκης, Δρ. Ε.Κ.Π.Α., Συγγραμματέας του Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε., λέγοντας πως: «Εκ μέρους των συνδιοργανωτών, του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα και της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, σας καλωσορίζουμε στη σημερινή εκδήλωση, η οποία είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Λάκη Σάντα, και έχει τίτλο: «Αντίσταση, Ολοκαυτώματα και Λογοτεχνία-Ο Αγώνας για Μνήμη και Δικαιοσύνη.».
Πώς προέκυψε αυτό, που θα το παρουσιάσει μετά εκτενώς η Ελένη Καρασαββίδου: Ήτανε μία πρωτοβουλία του Εθνικού Συμβουλίου μαζί με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, να οργανώσουμε ένα Επιστημονικό Συμπόσιο, το 2018, στα Ιωάννινα και τους Λιγκιάδες. Παρασκευή και Σάββατο 7 και 8 Δεκεμβρίου του 2018.
Ήτανε μαζί μας πολλοί και σημαντικοί, με κορυφαίους τους δύο εν ζωή αντιστασιακούς, τον Βασίλη Μπρακατσούλα και τον Χρήστο Αλεξίου, και πολύ σημαντικά ονόματα, πολύ σημαντικές προσωπικότητες των Γραμμάτων, κάποιοι από τους οποίους θα είναι σήμερα εδώ, θα είναι μαζί μας, και θα τους ακούσετε.
Η εκδήλωση αυτή έρχεται, λοιπόν, ως επιστέγασμα και ολοκληρώνει την πρωτοβουλία του 2018, γιατί μεσολάβησε η πανδημία. Μπορέσαμε με την υποστήριξη αρκετών, και του Προέδρου μας, του Βασίλη Μπρακατσούλα, να ολοκληρώσουμε την έκδοση αυτή, στην οποία είχε πολύ σημαντικό ρόλο η Ελένη Καρασαββίδου, που ήταν η κινητήρια δύναμη και για το Συμπόσιο και για την έκδοση.
Θεωρήσαμε, λοιπόν, καλό να ξεκινήσουμε την παρουσίαση του βιβλίου από την Αθήνα, από αυτόν τον ιστορικό χώρο, που έχουνε τιμήσει με την παρουσία τους, με το ενεργητικό «παρών» τους, με τη συμβολή τους και το έργο τους, πολύ μεγάλες προσωπικότητες των Γραμμάτων στη χώρα μας και άνθρωποι που μετείχαν στο Κίνημα, στην Εθνική Αντίσταση, στον αντιδικτατορικό αγώνα, σε όλα, στο κοινωνικό Κίνημα της χώρας.
Και θεωρήσαμε καλό, δεδομένου ότι μια μέρα σαν την αυριανή ήταν η μέρα που έφυγε ο Λάκης Σάντας. Συγκεκριμένα, αύριο συμπληρώνονται 13 χρόνια από τον θάνατό του και έτσι αποφασίσαμε να αφιερώσουμε αυτή την εκδήλωση στη μνήμη του.».
Συνεχίζοντας, ο κ. Συγγελάκης επισήμανε πως: «Ο Λάκης Σάντας, ήτανε μια εμβληματική μορφή της Εθνικής Αντίστασης και, συνολικά, της Ιστορίας αυτού του τόπου. Όταν χρειάστηκε έδωσε το «παρών» μαζί με τον Μανώλη Γλέζο σε εκείνη την πράξη, που δεν χωράει ανθρώπινος νους. Κανείς δεν μπορούσε να το διανοηθεί, και, ίσως, και αρκετοί αμφέβαλαν, αλλά είδαμε όλα τα τεκμήρια, που αποδεικνύουν αυτό το πρωτοφανές κατόρθωμα. Ένα κατόρθωμα, που έγινε κατόπιν σχεδιασμού, αφού συνέλαβαν την ιδέα, και αφού η καρδιά τους χτυπούσε, όπως και όλων των Ελλήνων, στον ρυθμό της Μάχης της Κρήτης, εκεί που ο παλλαϊκός ξεσηκωμός του Κρητικού λαού έδωσε ένα γερό χαστούκι στην υπεροψία του Χίτλερ. Ήρθαν, λοιπόν, συνέλαβαν αυτή την ιδέα και την υλοποίησαν με τον καλύτερο τρόπο το βράδυ της 30ης προς 31η Μαΐου του 1941. Και το πρωί ξημέρωσε η Αθήνα και όλοι στρέφανε το βλέμμα τους στον Ιερό Βράχο, από τον οποίο έλειπε το μισητό σύμβολο του ναζισμού, η μεγάλη πολεμική σημαία του Τρίτου Ράιχ.
Αντιλαμβάνεστε την ανύψωση του ηθικού των Ελλήνων, αλλά και το γεγονός ότι μέσα σε λίγες μέρες η είδηση αυτή διαδόθηκε σε όλον τον κόσμο. Το έγραψαν οι New York Times, η Washington Post και πάρα πολλές ευρωπαϊκές εφημερίδες. Και, ουσιαστικά, σηματοδότησε την έναρξη για την οικοδόμηση της Εθνικής Αντίστασης στη χώρα μας.
Δεν θα πω περισσότερα, γιατί θα μιλήσουν και η Αλεξάνδρα Σάντα και η Γεωργία Σάντα, οι δύο κόρες του μεγάλου αγωνιστή, που μας τιμούν με τη συμμετοχή τους στο Εθνικό Συμβούλιο για τη διεκδίκηση των Γερμανικών οφειλών, κάνοντας υπερήφανο τον πατέρα τους, που είχα την τύχη να τον γνωρίσω και να διαπιστώσω ότι εκτός όλων των άλλων είχε στο έπακρο τη σεμνότητα και τη μεγαλοσύνη ενός αληθινού ήρωα.
Η σημερινή, λοιπόν, εκδήλωση συνδυάζει ουσιαστικά και θα έλεγα αποτυπώνει και αναδεικνύει το μεγαλείο της Εθνική Αντίστασης, και, παράλληλα, δηλώνει ότι η θυσία, που έκανε ο Ελληνικός λαός για να απελευθερωθεί η Ευρώπη και η ίδια η Γερμανία από τον ναζιστικό εφιάλτη, αυτή η θυσία παραμένει αδικαίωτη στον βαθμό που σήμερα η Γερμανία, εδώ και δεκαετίες για την ακρίβεια, αρνείται να αποπληρώσει τις απαράγραπτες οφειλές της προς την Ελλάδα, αρνείται να τιμήσει την υπογραφή της στη Συνθήκη του Λονδίνου του 1953, και ακόμη χειρότερα, από το 2013 και μετά, έχει μπει εντατικά και μεθοδικά σε ένα κατάπτυστο εγχείρημα παραχάραξης αναθεώρησης της Ιστορίας, με σκοπό να γλιτώσει τις οφειλές. Δεν πρόκειται να το πετύχει. Και νομίζω ότι η παρουσία όλων μας εδώ, αυτή τη δύσκολη μέρα, τη γιορτινή μέρα, δηλώνει ότι ο αγώνας για μνήμη και δικαιοσύνη θα παραμείνει στην πρώτη γραμμή στη συνείδηση και στη ζωή του Ελληνικού λαού.».

Κατόπιν, τον λόγο έλαβε ο Γενικός Γραμματέας της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, κ. Αυγερινός Ανδρέου, ο οποίος ξεκίνησε τον χαιρετισμό του, λέγοντας μεταξύ άλλων πως: «Ο ήρωας Σάντας ήρθε στην εταιρεία μας το 2009, εμού Προεδρεύοντος, να παρακολουθήσει κάποια εκδήλωση. Όλο, λοιπόν, το Διοικητικό Συμβούλιο, που ήταν τότε της Εταιρείας, συντάχθηκε, δραστηριοποιήθηκε και τιμήσαμε τον ήρωα αυτόν εκ του προχείρου, θα έλεγα κατά τρόπο δόκιμο, για μισή, περίπου, ώρα σε αυτή την αίθουσα. Υπάρχουν και φωτογραφίες, που αυτό το μαρτυρούν. Αυτή ήταν η πρώτη παρατήρηση.
Η σεμνότητά του, βέβαια, ας αφήσουμε τον ηρωισμό, ο οποίος ήταν απαράμιλλος, η σεμνότητά του είναι χαρακτηριστική.
Δεύτερη παρατήρηση είναι η εξής: Ακούσατε από τον Πρόεδρο, και θα ακούσετε σαφώς από τους ομιλητές, κυρίως από την κ. Καρασαββίδου, για τα Ολοκαυτώματα. Δεν θα τα αναφέρω. Σας είναι γνωστά. Θα σας αναφέρω, όμως, μια μεμονωμένη περίπτωση, που δεν τη λένε, που συνέβη εδώ στα Αρβανιτοχώρια, κοντά μας. Πρόεδρος κοινότητος, ένας πατριώτης. Συλλαμβάνουν τον γιο του και πάνε να κάψουν το χωριό. Και βάζουν μπροστά το παιδί του, για να μην χτυπήσουν οι πατριώτες. Πώς θα χτυπήσουν το παιδί του κοινοτάρχη, όταν ο κοινοτάρχης είναι και αρχηγός. Και τους λέει ο κοινοτάρχης: «Εγώ θα δώσω την πρώτη βολή.». Και την έδωσε την πρώτη βολή. Δεν πήραν ποτέ το χωριό. Δεν το έκαψαν. Το παιδί, όμως, χάθηκε. Είναι μια μικρή ιστορία αυτού του μεγάλου Γένους των Ελλήνων, των πατριωτών.».

Στη συνέχεια, χαιρετισμό εκ μέρους του Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε. απηύθυνε η κόρη του Λάκη και μέλος της Γραμματείας του Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε. κ. Αλεξάνδρα Σάντα, λέγοντας πως: «Είναι χαρά μας που τιμάτε σήμερα τον πατέρα μας, τον Λάκη Σάντα, ως αγωνιστή και άνθρωπο, που τον χαρακτήριζε η ανιδιοτέλεια και ο ανθρωπισμός.
Εμείς, μετά από τον θάνατό του, μαζί με την αδερφή μου, πήραμε τη σκυτάλη από τον πατέρα μας και προχωράμε για να δικαιώσουμε τον αγώνα του Ελληνικού λαού ενάντια του φασισμού και των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, που διέπραξαν οι ναζί στη χώρα μας.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατίας της Γερμανίας, μας οφείλει όχι μόνο το κατοχικό δάνειο, αλλά και επανορθώσεις και αποζημιώσεις. Η απάντηση που έδωσε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στη ρηματική διακοίνωση, που της εστάλη μετά από την απόφαση της Βουλής των Ελλήνων, το 2019, είπε ότι δεν υπάρχει θέμα, είναι κατάφορη και κατάπτυστη. Το διεθνώς ηθικό: οι οφειλές είναι νομικά ενεργές και δικαστικά επιδιώξιμες και επιτεύξιμες. Αυτό εξαρτάται, βέβαια, και από οποιαδήποτε Ελληνική Κυβέρνηση, που βρίσκεται στην εξουσία, να το κάνει πράξη, χρησιμοποιώντας κάθε νόμιμο μέσο, που της δίνεται, ακόμη και προσφυγή σε Διεθνές Δικαστήριο, με συνέπεια και συνέχεια. Το Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε., αυτό ακριβώς προσπαθεί να πετύχει, χωρίς καμία χορηγία από πλευράς της κυβέρνησης ή άλλων δημόσιων Οργανισμών.».
Ακολούθως, η κ. Αλεξάνδρα Σάντα επισήμανε πως: «Το Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε., αποτελείται από τις Αντιστασιακές Οργανώσεις και από όλους αυτούς τους ανθρώπους, που παλεύουν γι’ αυτόν τον σκοπό. Όλοι ενωμένοι, μέχρι να καταφέρουμε τον σκοπό μας.
Θα είμαστε δίπλα σε όποια κυβέρνηση διεκδικήσει με σοβαρότητα τις Γερμανικές οφειλές. Είναι πολύ σημαντική η προσφορά της διανόησης στη διατήρηση της Ιστορίας Μνήμης, και πιστεύουμε ότι το βιβλίο που εξέδωσε το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε. βοηθάει, ώστε οι νέες γενιές των Ελλήνων να αποκτήσουν ιστορική γνώση για το τι συνέβη στη χώρα μας την περίοδο της κατοχής.», ενώ ολοκληρώνοντας είπε μεταξύ άλλων πως: «|Κλείνοντας, θα ήθελα να πω ότι οι Γερμανικές οφειλές και αυτό που συνέβη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επειδή πολλοί λένε το «ποτέ ξανά», πρέπει να συνειδητοποιήσουν τι θα πει το «ποτέ ξανά». Γιατί βλέπουμε ότι το «ποτέ ξανά» έχει ξαναγίνει. Αυτή τη στιγμή, που μιλάμε, γίνεται. Γίνεται αυτή τη στιγμή γενοκτονία. Γενοκτονία των Παλαιστινίων. Αυτό, δε, που λένε ότι είναι αντίποινα, που λέγανε και οι Γερμανοί, όταν ήταν εδώ, λέγανε ότι «για αντίποινα κάψαμε το χωριό», «για αντίποινα σκοτώσαμε». Δεν υπάρχουν «αντίποινα». Αντίποινα είναι την ώρα που είσαι εκεί και μάχεσαι με τον μαχόμενο της άλλης πλευράς. Αυτό είναι αντίποινα. Όταν ανεβαίνεις με τα αυτοκίνητά σου και πηγαίνεις στα Καλάβρυτα και σκοτώνεις τόσο πολύ κόσμο άοπλο, και σκοτώνεις παιδιά, μωρά, γυναίκες, γέρους, αυτό δεν είναι αντίποινα. Είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν παραγράφονται ποτέ.
Αυτό, λοιπόν, που θέλω να πω, εκτός απ’ αυτό, είναι ότι μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επειδή όλοι μιλάνε για την Ευρώπη, η Ευρώπη δημιουργήθηκε για να μην συμβαίνουν αυτά. Δηλαδή, δεν μπορούσε ποτέ να φανταστεί κανείς το τι έγινε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι αξιωματικοί και άλλοι που πηγαίνανε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν μπορούσαν να το πιστέψουν. Οι δε άνθρωποι, που ήταν μέσα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τους αποκαλούσαν απελευθερωτές.
Αυτό, λοιπόν που θέλω να πω εδώ είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έγινε, βασιζόμενη μετά από τη Δίκη της Νυρεμβέργης, όπου τους δικάσανε για παρακώλυση της ειρήνης, δικάστηκαν για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, δικάστηκαν για 4-5 κατηγορίες. Και δημιουργήθηκαν τα Ηνωμένα Έθνη, όπου ανήκουν όλες οι χώρες. Και εμείς και οι Γερμανοί ανήκουμε στα Ηνωμένα Έθνη.».

Επίσης, χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυνε και η Πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας και πρώην Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, κ. Ζωή Κωνσταντοπούλου, η οποία ξεκίνησε την ομιλία της λέγοντας πως: «Να σας πω ότι είμαι πολλαπλά συγκινημένη, που είμαι απόψε μαζί σας. Ο πρώτος λόγος είναι γιατί η αποψινή εκδήλωση γίνεται στη μνήμη ενός μεγάλου αγωνιστή της Αντίστασης, του Λάκη Σάντα, του ανθρώπου που στην άγουρη νιότη του, εν μέσω κατοχής, τότε που όλα τα πλάκωνε η σκλαβιά και τα έσκιαζε η φοβέρα, μάζεψε τα κουράγια του, τη δύναμη της ψυχής του, και μαζί με τον Μανώλη Γλέζο, διακινδυνεύοντας τη ζωή τους, κατέβασε από την Ακρόπολη το σύμβολο των κατακτητών και της κατοχής. Και πραγματοποίησαν τα δύο αυτά νεαρά αγόρια, τότε, μια πράξη Αντίστασης, μια κορυφαία πράξη, που ενέπνευσε τους κατακτημένους, αλλά όχι υποδουλωμένους Έλληνες και τους Αθηναίους, και έδωσε μήνυμα στους ναζί ότι η Ελλάδα αντιστέκεται. Η Αντίσταση είναι εγγεγραμμένη στην Ιστορία μας. Είμαστε ένας λαός, που δεν υποδουλώθηκε ακόμη και με 400 χρόνια σκλαβιάς. Είμαστε ένας λαός, που στην Ιστορία του η Αντίσταση διαδραμάτισε τον κορυφαίο ρόλο και που ενέπνευσε κάθε φορά τις ζωντανές και τις επόμενες γενιές. Είναι, λοιπόν, ιδιαίτερη η συγκίνησή μου, που τιμάμε σήμερα ένα σύμβολο Αντίστασης, και που το κάνουμε με την παρουσία των δύο κοριτσιών του, της Αλεξάνδρας και της Γεωργίας, που έχοντας πάρει τη σκυτάλη από τον πατέρα τους, αλλά έχοντας και οι ίδιες στο βιογραφικό τους πράξεις Αντίστασης και Αντιδικτατορικής δράσης, συγκροτούν με τη σειρά τους ανθρώπινα σύμβολα άρνησης υποταγής και διατήρησης ζωντανής της μνήμης και της ελπίδας.».

Στη συνέχεια, η κ. Κωνσταντοπούλου επισήμανε πως: «Λέγοντας αυτά, θα ήθελα να σας μιλήσω πολύ ειλικρινά. Η διεκδίκηση των Γερμανικών οφειλών δεν είναι υπόθεση θεωρίας, δεν είναι υπόθεση δηλώσεων και διαβεβαιώσεων. Είναι υπόθεση πράξης και πολιτικής βούλησης.
Του χρόνου συμπληρώνονται 80 χρόνια από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και όσοι ασκούν εξουσία, σήμερα, χθες, προχθές, μέχρι σήμερα, και δεν έχουν ενεργήσει αποτελεσματικά για τη διεκδίκηση και την καταβολή των Γερμανικών οφειλών είναι υπόλογοι. Το λέω, έχοντας πράξει στη ζωή μου ό,τι περνούσε από το χέρι μου, από την πρώτη στιγμή, που ενημερώθηκα για την υπόθεση των Γερμανικών οφειλών, και ήτανε αρκετά αργά, αν θέλετε, σε σύγκριση με άλλους, ήταν όταν πρωτοξεκίνησε αυτή η δημόσια συζήτηση το 2012, τότε που η κυβέρνηση ισχυριζόταν ότι δεν υπάρχει φάκελος και δεν υπάρχουν στοιχεία για τη διεκδίκηση των Γερμανικών οφειλών. Ήταν η περίοδος, που αποφάσιζα να ασχοληθώ σε κεντρικό επίπεδο με τα πολιτικά πράγματα. Μάλιστα, να σας εξομολογηθώ ότι σε αυτήν εδώ την αίθουσα, στα τέλη του 2011, η Ελένη ήταν εκεί, έκανα την πρώτη μου ομιλία, που τη θεωρώ την απαρχή της σύνδεσής μου με την κεντρική πολιτική σκηνή, και ήταν μια ομιλία για την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα των μνημονίων.
Το 2012, λοιπόν, ακούγαμε, πριν από μόλις δώδεκα χρόνια, ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για να διεκδικηθούν οι Γερμανικές οφειλές.
Με υπομονή και με πρωτοβουλία κοινοβουλευτική τότε, του Μανώλη Γλέζου, τον οποίο συνέδραμα, ήρθε το θέμα στη Βουλή και δημιουργήθηκε για πρώτη φορά Επιτροπή για τη διεκδίκηση των Γερμανικών οφειλών. Και αυτή η Επιτροπή προκάλεσε τη συγκρότηση μιας Επιτροπής από τον τότε υπουργό Οικονομικών Σταϊκούρα, και σήμερα υπουργό, μιας Επιτροπής του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για τη διερεύνηση του αν υπάρχουν στοιχεία για τη διεκδίκηση των Γερμανικών οφειλών.
Συμμετέχοντας στη διακομματική Επιτροπή το 2013-2014 και βλέποντας την πρώτη απόφαση για τις τυχόν οφειλές, έτσι έλεγε η πρώτη απόφαση, «για τις τυχόν οφειλές», ζήτησα να αλλάξει ο τίτλος, διότι δεν υπάρχουν «τυχόν οφειλές», αλλά υπάρχουν δεδομένες οφειλές. Οδηγηθήκαμε στην Έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, που κυκλοφόρησε στις αρχές του 2015, από Ειδική Επιτροπή, η οποία αποτίμησε τις οφειλές της Γερμανίας προς την Ελλάδα, μελετώντας 70 κιβώτια με στοιχεία, που ήταν λίγα μόνο από τα στοιχεία που είχαν προλάβει να ερευνήσουν τα μέλη της Επιτροπής.
Όταν εκλέχτηκα Πρόεδρος της Βουλής, στις 6 Φλεβάρη του 2015, ανακοίνωσα ότι θα επανασυγκροτήσω και θα αναβαθμίσω την Επιτροπή για τη διεκδίκηση των Γερμανικών οφειλών, και αποφάσισα αυτή η Επιτροπή να έχει στο Προεδρείο της, να Προεδρεύεται από εμένα ως Πρόεδρο της Βουλής, αλλά και από όλους τους Αντιπροέδρους από όλα τα κόμματα, να είναι, δηλαδή, μια εμβληματική Επιτροπή της Βουλής, η οποία συνεδρίασε και φώτισε τα στοιχεία της διεκδίκησης σε όλο το πρώτο εξάμηνο του 2015, και τότε αποκαλύφθηκε. Προσκλήθηκε και το Εθνικό Συμβούλιο για τη Διεκδίκηση των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, και όλοι οι φορείς που ενεργοποιούνται. Κάναμε μία διαδικασία ανοιχτή, στην οποία συμμετείχαν όλοι οι φορείς της κοινωνίας και των Κινηματικών πρωτοβουλιών. Φωτίστηκε ότι η αποτίμηση των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα για αποζημιώσεις, επανορθώσεις, αποκατάσταση των ζημιών, αποκατάσταση των θηριωδιών, αποκατάσταση των καταστροφών, αποκατάσταση των οικονομικών οφειλών από το αναγκαστικό κατοχικό δάνειο, αποκατάσταση των οφειλών για την αγροτική παραγωγή, αποκατάσταση των οφειλών για την επιστροφή των κλεμμένων αρχαιολογικών θησαυρών, η αποτίμηση που έγινε τότε ήταν 278 έως 341 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η αποτίμηση αυτή έγινε με τους μετριοπαθέστερους υπολογισμούς, το 2015.
Είμαστε εννέα χρόνια μετά. Η κυβέρνηση Τσίπρα, επί τέσσερα χρόνια, από το 2015 μέχρι το 2019, απέφευγε να φέρει το πόρισμα της Επιτροπής για τη Διεκδίκηση των Γερμανικών οφειλών στη Βουλή για ψήφιση. Και το έκανε, αφού είχαμε απευθύνει με την πρωτοβουλία μας «Δικαιοσύνη για όλους», εξώδικες προσκλήσεις κατ’ επανάληψη και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον τότε Πρόεδρο κ. Παυλόπουλο, ο οποίος έδινε διαβεβαιώσεις στον Πρόεδρο Στάινμαγιερ ότι η Ελλάδα δεν θα διεκδικήσει μονομερώς, και στον Πρόεδρο της Βουλής, τον κ. Βούτση, ο οποίος δεν έφερνε το πόρισμα της Επιτροπής επί τρία χρόνια στη Βουλή, και στον πρωθυπουργό τον κ. Τσίπρα.
Επί τέσσερα χρόνια, λοιπόν, ροκανιζόταν ο χρόνος, για να ψηφιστεί προεκλογικά, τελικά, και μετά από ενέργειες δικαστικές, που κάναμε και μήνυση, που κάναμε στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, για να ψηφιστεί, τελικά, ένα πόρισμα, που εκκρεμούσε τρία χρόνια, από το 2016 μέχρι το 2019, και δεν το έφερναν στην Ολομέλεια. Αφού ανακοίνωναν κάθε τρίμηνο ότι «θα το φέρουμε» και «θα το φέρουμε».
Τουλάχιστον, αυτό ψηφίστηκε, γιατί το πόρισμα για τη Siemens δεν ψηφίστηκε ποτέ.
Στη συνέχεια, μετά την ήττα την εκλογική της τότε κυβέρνησης, το 2019, έγινε ρηματική διακοίνωση από την υφυπουργό Εξωτερικών, ενώ είχαν ήδη προκηρυχτεί εκλογές. Έγινε, δηλαδή, μια ρηματική διακοίνωση τον Ιούνιο του 2019, ενώ η χώρα οδηγείτο σε εκλογές.
Από το 2019 μέχρι σήμερα το μόνο που έχει γίνει στο επίπεδο αυτό είναι μία δήλωση του κ. Μητσοτάκη, τον Αύγουστο του 2019, στην πρώτη του επίσκεψη και συνάντηση με την τότε Καγκελάριο Μέρκελ, μία δήλωση στην κοινή συνέντευξη Τύπου, που έδωσε, σε ερώτηση Γερμανού Δημοσιογράφου, κατά την οποία απάντησε ότι: «Η Ελλάδα υποστηρίζει τη ρηματική διακοίνωση». Εκείνη που έγινε προεκλογικά.
Από τον Αύγουστο του 2019 μέχρι σήμερα, δηλαδή, για πέντε ακόμη έτη, δεν έχει γίνει το παραμικρό για τη διεκδίκηση των Γερμανικών οφειλών, και εν τω μεταξύ πεθαίνουν ο ένας μετά τον άλλον, η μία μετά την άλλη, οι επιζώντες και οι επιζώσες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι επιζώντες και οι επιζώσες των Ολοκαυτωμάτων της κατοχής, από τα οποία είναι διάστικτος ο χάρτης της πατρίδας μας.».

Επιπλέον, η κ. Κωνσταντοπούλου αναφέρθηκε και σε άλλες σχετικές λεπτομέρειες και ολοκλήρωσε τονίζοντας πως: «Γιατί δεν απαιτούμε, λοιπόν, και γιατί δεν απαιτείται από όλες τις πλευρές που κινητοποιούμαστε, και ας το κάνουμε, σας το προτείνω, και ας το αποφασίσουμε και σήμερα, να μην επιτραπεί ξανά στο Γερμανικό κράτος να καταθέσει στεφάνι με τη Γερμανική σημαία όσο δεν συμμορφώνεται στην απόφαση της Δικαιοσύνης να πληρώσει για τη γενοκτονία, για το ολοκαύτωμα του Διστόμου. Μόνο απαιτώντας, διεκδικώντας, μόνο μη ανεχόμενοι αυτή την προσβολή, όχι στη νοημοσύνη μας, αλλά στη μνήμη των θυμάτων, μόνο έτσι θα διαρραγεί αυτό το αδιαπέραστο τοίχος μεταξύ της Δικαιοσύνης και της αρνησιδικίας, μεταξύ των θυμάτων και της επιταγής της Ιστορίας. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.».
Η εκδήλωση συνεχίστηκε με την εισήγηση της κ. Έρης Σταυροπούλου, Ομότιμης Καθηγήτριας Ε.Κ.Π.Α., η οποία αναφέρθηκε στη «Λογοτεχνία στην Αντίσταση».

Αμέσως μετά ακολούθησε μια μουσική ανάσα, με αντιστασιακά τραγούδια και έργα μεγάλων Ελλήνων Συνθετών από τις κ.κ. Αρετή Κοκκίνου και Νατάσα Παπαδοπούλου-Τζαβέλλα.

Η εκδήλωση συνεχίστηκε με την ομιλία της κ. Πέπης Ρηγοπούλου, Ομότιμης Καθηγήτριας Ε.Κ.Π.Α., η οποία αναφέρθηκε στα πρακτικά του Συμποσίου, που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριου του 2018.

Επίσης, αμέσως μετά από ένα ακόμη μουσικό διάλλειμα, ο Αντιστράτηγος ε.α., Συγγραμματέας του Ε.Σ.Δ.Ο.Γ.Ε., κ. Δημήτρης Αλευρομάγειρος, εισηγήθηκε του θέματος: «Η πολιτική ελίτ απέναντι στο θέμα των Γερμανικών αποζημιώσεων.».

Ακολούθως, η κ. Γεωργία Σάντα έκανε παρέμβαση για την κληρονομιά που άφησε στην ίδια, στην αδελφή της και σε ολόκληρο τον Ελληνικό λαό ο Λάκης Σάντας, και στοιχειοθετώντας λακωνικά ποιος ήταν ο πατέρας της, τον χαρακτήρισε επιγραμματικά ως: «Μεγάλη καρδιά, υψηλό IQ, ανιδιοτελής και ουμανιστής.», ακόμη επισήμανε μεταξύ άλλων πως: «Ο άνθρωπος δεν γεννιέται ήρωας, γίνεται ήρωας. Και αυτό είναι πολύ βασικό.» και ολοκλήρωσε διαβάζοντας ένα δικό του κείμενο, καθώς και ορισμένους στίχους του Οδυσσέα Ελύτη.».

Στη συνέχεια, η κ. Ελένη Καρασαββίδου, ΕΕΔΙΠ Π.Τ.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, παρουσίασε με περισσότερες λεπτομέρειες το περιεχόμενο του τόμου των πρακτικών, με τίτλο: «Αντίσταση, Ολοκαυτώματα και Λογοτεχνία. Ο Αγώνας για Μνήμη και Δικαιοσύνη».

Η σημαντική αυτή εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τρεις σύντομες παρεμβάσεις από τους κ.κ. Μανώλη Χατζηνάκη, Μάριο Σούση και Θανάση Φροντιστή, και με ερωτήσεις του ακροατηρίου, στις οποίες απάντησαν οι εκλεκτοί ομιλητές.