Ο «Μετρονόμος» στα χέρια του Δήμου Ιωαννιτών

Ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» (https://portal.metronomeproject.eu/metronome/) αποτελεί δράση συνολικού προϋπολογισμού 1 εκ. ευρώ, η οποία υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του NetZeroCities και της Ευρωπαϊκής Αποστολής για τις 100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις, με χρηματοδότηση από το Horizon Europe. Τα Ιωάννινα και η Κοζάνη περιλαμβάνονται στις ευρωπαϊκές πόλεις, που συμμετέχουν στο πρόγραμμα Enabling City Transformation, το οποίο χρηματοδοτεί καινοτόμες δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα.
Επικεφαλής εταίρος είναι ο Δήμος Ιωαννιτών, ενώ στο εταιρικό σχήμα συμμετέχουν ο Δήμος Κοζάνης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών-Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης, η Break Even Consulting και η Ελληνική Στατιστική Αρχή.
Η πλατφόρμα αξιοποιεί και εξελίσσει τεχνογνωσία και εργαλεία, που αναπτύχθηκαν στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα EIFFEL H2020, ένα έργο 36 μηνών με 19 εταίρους και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, περίπου, 5 εκ. ευρώ, το οποίο είχε ως βασικό αντικείμενο την καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων Παρατήρησης της Γης για εφαρμογές προσαρμογής και αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Το EIFFEL χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του Horizon 2020 και ολοκληρώθηκε το 2024.
Όπως τονίστηκε στη διάρκεια της παρουσίασης, η σημασία του «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΥ» δεν περιορίζεται στη συγκέντρωση και απεικόνιση πληροφοριών σε έναν ψηφιακό χάρτη. Η πλατφόρμα λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων, δίνοντας στον Δήμο τη δυνατότητα να γνωρίζει με μετρήσιμα στοιχεία από ποιο σημείο ξεκινά η πόλη, να εξετάζει εναλλακτικά σενάρια παρεμβάσεων και να υπολογίζει τι αποτέλεσμα μπορεί να επιφέρει κάθε επιλογή.
Όπως εξήγησε κατά την κεντρική παρουσίαση ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης και Αντιπρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, κ. Ευάγγελος Γερασόπουλος, ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» επικεντρώνεται σε κρίσιμους τομείς για την κλιματική μετάβαση της πόλης, όπως η ενεργειακή αποδοτικότητα των κτηρίων, η δυνατότητα ανάπτυξης φωτοβολταϊκών στις στέγες, η ηλεκτροκίνηση και οι οδικές μεταφορές, η παρουσία και η συνδεσιμότητα του αστικού πρασίνου, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και η ποιότητα της ατμόσφαιρας.
Πού πρέπει να γίνουν οι παρεμβάσεις
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της πλατφόρμας είναι η δυνατότητα χωρικής ανάλυσης.
Ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» μπορεί να υποδείξει σε ποιες περιοχές της πόλης μια συγκεκριμένη παρέμβαση μπορεί να αποφέρει μεγαλύτερο αποτέλεσμα.
Έτσι, ο Δήμος μπορεί να εξετάζει, για παράδειγμα, πού υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη ή μεγαλύτερη δυνατότητα για ενεργειακές αναβαθμίσεις κτηρίων, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, νέους ή καλύτερα συνδεδεμένους πράσινους χώρους, ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης, περιορισμό των εκπομπών από τις μεταφορές και παρεμβάσεις για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.
Όπως ανάφερε ο κ. Γερασόπουλος, η ανάλυση, που έχει ήδη πραγματοποιηθεί, έχει αποτυπώσει την παρουσία του πρασίνου στα Ιωάννινα και έχει αναδείξει προτάσεις για το πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η συνδεσιμότητα μεταξύ των πράσινων χώρων, ώστε να μεγιστοποιείται το όφελος για τους κατοίκους.
Παράλληλα, έχουν αποτυπωθεί ζητήματα, που αφορούν στην ατμοσφαιρική ρύπανση και μπορεί να εξεταστεί πώς οι παρεμβάσεις για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας δημιουργούν, ταυτόχρονα, οφέλη και για την ποιότητα του αέρα.

Σενάρια για την πόλη του μέλλοντος
Κρίσιμο χαρακτηριστικό του «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΥ» είναι η δυνατότητα ανάλυσης διαφορετικών σεναρίων.
Με βάση τα στοιχεία, που έχουν συγκεντρωθεί, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ανάπτυξε διαφορετικές «διαδρομές» προς το μέλλον.
Ο Δήμος θα μπορεί να εξετάζει μία ή περισσότερες παρεμβάσεις και να υπολογίζει ποιο αποτέλεσμα αναμένεται να έχουν, τόσο στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όσο και σε άλλους δείκτες, όπως η ποιότητα της ατμόσφαιρας.
Αυτό σημαίνει πως πριν από την επιλογή μιας πολιτικής ή ενός έργου μπορεί να υπάρχει πλέον μια ποσοτικοποιημένη εκτίμηση του αναμενόμενου αποτελέσματος.
Με τον τρόπο αυτόν ο Δήμος αποκτά ένα επιστημονικό υπόβαθρο, που μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο στον σχεδιασμό, αλλά και στην ιεράρχηση των παρεμβάσεων και στην καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός πως ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» δεν αποτελεί μια μελέτη, που ολοκληρώνεται με την παράδοση κάποιων τελικών μετρήσεων.
Είναι ένα δυναμικό εργαλείο, το οποίο μπορεί να επικαιροποιείται και να εμπλουτίζεται συνεχώς.
Στην πλατφόρμα έχουν ενσωματωθεί πληροφορίες από πηγές του Δήμου, από την Ελληνική Στατιστική Αρχή και, κυρίως, από δορυφορικά δεδομένα και δεδομένα Παρατήρησης της Γης.
Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα να προστίθενται νέα στοιχεία από αισθητήρες, που λειτουργούν στην πόλη, όπως αισθητήρες παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αλλά και από νέα δίκτυα μετρήσεων, που θα αναπτύσσονται στο μέλλον.
Έτσι, όσο περισσότερα δεδομένα ενσωματώνονται, τόσο πληρέστερη μπορεί να γίνεται η εικόνα της πόλης και τόσο πιο ακριβής η αξιολόγηση των πολιτικών, που εφαρμόζονται.
Η φιλοσοφία αυτή βρίσκεται και στον πυρήνα του ευρωπαϊκού σχεδιασμού του Metronome, ο οποίος στοχεύει σε μια ενιαία, επεκτάσιμη και αξιοποιήσιμη και από άλλες πόλεις ψηφιακή πλατφόρμα, συνδυάζοντας δεδομένα, κλιματική πληροφορία και συμμετοχικό σχεδιασμό.
Ταυτόχρονα, ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» σχεδιάστηκε ως πλατφόρμα ανοιχτών δεδομένων.
Αυτό σημαίνει πως η γνώση, που παράγεται, δεν προορίζεται μόνο για τις υπηρεσίες ή την πολιτική ηγεσία του Δήμου, αλλά μπορεί να είναι διαθέσιμη σε φορείς, ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα, επαγγελματίες και πολίτες.
Η διάσταση αυτή ενισχύει τη διαφάνεια, αλλά μπορεί να δημιουργήσει και τις προϋποθέσεις για νέες έρευνες, εφαρμογές και συνεργασίες γύρω από την κλιματική μετάβαση και τον αστικό σχεδιασμό.
Επίσης, στον χαιρετισμό του ο Αντιδήμαρχος Προγραμματισμού, Έργων και Ανάπτυξης, κ. Θωμάς Γιωτίτσας, στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της συνεργασίας, που αναπτύχθηκε για την υλοποίηση του έργου, ευχαριστώντας όλους τους εταίρους και τα στελέχη, που εργάστηκαν για τη δημιουργία της πλατφόρμας, και ακόμη σημείωσε πως: «Για τα Ιωάννινα, μία από τις ελληνικές πόλεις, που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Αποστολή των 100 Κλιματικά Ουδέτερων και Έξυπνων Πόλεων, και έχουν υπογράψει Κλιματικό Σύμφωνο με ορίζοντα το 2030, η ύπαρξη πραγματικών δεδομένων και επιστημονικής τεκμηρίωσης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη λήψη των σωστών αποφάσεων, και τόνισε πως: «Στο τέλος της ημέρας αυτό είναι που μετράει, το πώς θα παντρέψουμε την επιστημονική γνώση με τη λήψη των σωστών αποφάσεων για το καλό των πολιτών.», και ευχαρίστησε τον Δήμο Κοζάνης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, την ΕΛ.ΣΤΑΤ., την Break Even Consulting, καθώς και τα στελέχη και τους συνεργάτες του Δήμου Ιωαννιτών. που εργάστηκαν για την υλοποίηση του έργου.