Ο αείμνηστος Χάρης Σαπουντζάκης γράφει για τον Χάρη Σαπουντζάκη

Η εξόδιος ακολουθία του Χάρη Σαπουντζάκη θα τελεστεί την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2024, στις 12 μ.μ., από τον Ιερό Ναό των Αγίων Αναργύρων Ν. Ιωνίας Αττικής και θα ακολουθήσει η ταφή του στο Νεκροταφείο του Κόκκινου Μύλου Ν. Φιλαδέλφειας.
Επίσης, οφείλουμε να αναφέρουμε πως το κείμενο που θα ακολουθήσει παραχωρήθηκε ευγενικά προς την εφημερίδα μας από τον Πρόεδρο της Ένωσης Σπάρτης Μικράς Ασίας, κ. Λουκά Χριστοδούλου, ο οποίος σημείωσε χαρακτηριστικά πως: «Το φθινόπωρο του 2021 ζήτησα από τον Χάρη Σαπουντζάκη να γράψει τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής του. Μετά από αρκετές προσπάθειες κατόρθωσα να έχω στα χέρια μου την αυτοβιογραφία του, που πρωτοδημοσιεύσαμε στο Περιοδικό της Ένωσης Σπάρτης Μ. Ασίας, τον Γενάρη του 2.022. Οι επισημάνσεις είναι δικές του.».

Αυτοβιογραφία Χάρη Σαπουντζάκη – Οι σταθμοί μιας ζωής

Γεννήθηκα στις 12 του Μάρτη του 1938, στο Μαιευτήριο Γιαγτζόγλου, εκεί στα σκαλάκια της οδού Μικράς Ασίας, προς τον Ηλεκτρικό Σταθμό της Νέας Ιωνίας.
Πατέρας μου ήταν ο δάσκαλος Δαμιανός Σαπουντζάκης, από τη Σπάρτη της Μικράς Ασίας και μητέρα μου η υφάντρα Κυριακή, το γένος Σεμερτζόγλου, από την Αττάλεια. Το ζευγάρι είχε μεγάλη διαφορά ηλικίας, καθώς η μητέρα μου ήταν δεν ήταν 20 χρονών και ο πατέρας μου 40! Και δεν ευτύχησε να μακροημερεύσει. Μόλις που πρόλαβε να πάρει μια χαρά από τη γέννησή μου. Ο πόλεμος και η Κατοχή του ΄40, που ακολούθησε, έφεραν, βεβαίως, σε όλους φριχτές καταστροφές και πολύ πόνο.
Ο πατέρας μου αρρώστησε βαριά και η μητέρα μου αναγκάστηκε να βρίσκει τρόπους να τον βοηθήσει, ακόμη και ανεβαίνοντας στην οροφή των τρένων μ΄ εμένα στην αγκαλιά, των τρένων που θα την έφερναν στη Βοιωτία και στην αδελφή της Ασημίνα να τη φιλέψει ό,τι μπορούσε, καθώς ο άντρας της ήταν γεωργός, σε στάρι, λάδι και λίγα αυγά. Η τελευταία εικόνα που έχω από τον πατέρα μου ήταν στην αρχή του πολέμου. Κατεβαίναμε τα βράδια στο καταφύγιο, που ήταν στην αυλή του σπιτιού μας. Εκεί, μπροστά σε ένα κερί και στην εικόνα, ψέλναμε όλοι μαζί: «Μέγαν εύραντο εν τοις κινδύνοις. Σε υπέρμαχον η οικουμένη…». Ο πατέρας δεν κατέβαινε στο καταφύγιο, αλλά ανήσυχος και νευρικός βάδιζε απ’ έξω χωρίς να υπολογίζει τυχόν κινδύνους. Προσπαθούσε αυτή η τόσο νέα γυναίκα να κρατήσει στη ζωή τον άντρα της, ο οποίος, τελικά, έφυγε την παραμονή των Δεκεμβριανών του 1944.
Στα Δεκεμβριανά, ήμουν 6 ετών, και μπορώ να θυμηθώ τους καθημερινούς πυροβολισμούς και τις περιπόλους, που χτυπούσαν τις πόρτες και έμπαιναν στα σπίτια ζητώντας τους άντρες. Τρομοκρατία πέρα για πέρα κι από τις δύο πλευρές. Εκτελέσεις και λιντσαρίσματα, ενώ την ίδια ώρα τα εγγλέζικα «σπιτφάϊαρ» πετούσαν πάνω από τις στέγες των σπιτιών και πολυβολούσαν, όταν έβλεπαν κόσμο. Εμείς, στο σπίτι είχαμε και την οικογένεια της θείας μου. Κρυβόμασταν, αλλά και βλέπαμε αυτά από τα παράθυρα. Όταν τέλειωναν οι πυροβολισμοί τα παιδιά τρέχανε να μαζέψουνε τους κάλυκες των σφαιρών. Όλο αυτό το τραγικό εμφυλιοπολεμικό περιβάλλον θα μπορούσε να εκφραστεί μέσα από 2 εμβληματικές ημερομηνίες:
1η) 15 Μαρτίου 1944, όταν έγινε το «Μπλόκο της Καλογρέζας», όπου 23 παλικάρια εκτελέστηκαν από τους δωσίλογους της κατοχής.
2η) 15 Δεκεμβρίου 1944, όταν εκεί ψηλά στον Περισσό και στο υδραγωγείο της Ούλεν σφαγιάστηκαν… όμηροι των Ελασιτών, μεταξύ των οποίων γνωστές προσωπικότητες της εποχής. Τα πτώματά τους εκτέθηκαν σε κοινή θέα, εκεί πίσω από το Νεκροταφείο των Κουκουβαούνων!
Εγώ μεγάλωνα σ’ όλο αυτό το σκοτεινό τοπίο εντελώς μόνος! Μοναδική παρηγοριά, «έστω και από απόσταση», ήταν η παρουσία δύο στενών συγγενών μου: α) του αδελφού του πατέρα μου, του σπουδαίου Σπάρταλη δασκάλου Αντώνη Σαπουντζάκη, που, μάλιστα, είχε ιδρύσει και λειτουργούσε το ιδιωτικό σχολείο «Κάδμος», ενώ πάντα καταγίνονταν με την ιστορία της Σπάρτης και συχνά δημοσίευε άρθρα, και β) του πρωτοεξάδελφου του Κοσμά Νικολαΐδη, ο οποίος εμπορευόταν ξηρούς καρπούς, αλλά, παράλληλα, ασχολείτο με τα κοινά (είχε εκλεγεί δημοτικός σύμβουλος και Πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου), ενώ κρατούσε και την Προεδρία στον Σύλλογο Σπαρταλήδων, που μετά την αναστολή δράσης, λόγω της κατοχής, επανερχόταν δριμύτερος, έχοντας σπουδαία στελέχη, όπως ο δικηγόρος Γαβριήλ Τσακίρης, που προσέφερε και πολλές δωρεές, ο Βασιλάκης Αρτεμιάδης (τ. βουλευτής), ο Φώτιος Ουλκέρογλου, ο Ιορδ. Δημητριάδης δάσκαλος, ο βιομήχανος Ιω. Μηναΐδης, ο ταπητοβιομήχανος Αβρ. Καχραμάνογλου, ο φαρμακοποιός Βασ. Ακιανίδης, οι ταπητουργοί Τηλ. Δουρμούσογλου και Νικ. Χατζησταθόγλου, οι εργοστασιάρχες Σάββας Θωμόγλου και Παύλος Θωμόγλου, ο πολιτικός μηχανικός Μιχ. Κιουρκτσόγλου, τα αδέλφια Ιππ. και Αρ. Αρναούτογλου και πάρα πολλοί άλλοι, που κατείχαν σημαντικές θέσεις στην κοινωνία.
Η μοναδική διέξοδος πια με τη χήρα μητέρα μου ήταν να ζητήσει εργασία στα εργοστάσια της Νέας Ιωνίας. Σαν καλή υφάντρα ήταν περιζήτητη. Πολλές φορές αναγκαζόταν να δουλεύει διπλοβάρδια (6 το πρωί έως 10 το βράδυ). Κατάφερε, όμως, να συγκεντρώσει ένα ποσό, να αγοράσει το μισό μιας προσφυγικής κατοικίας, ώστε να μην μείνουμε στους πέντε δρόμους.
Θυμάμαι ότι στις δημοτικές εκλογές του 1954 ο θείος μου είχε πάρει φόρα και έβαλε υποψηφιότητα για δήμαρχος, κόντρα «στο θηρίο», τον μεγάλο Κυρ. Κιοφτερτζή. Με παρακάλεσε να κρατήσω ανοικτό το γραφείο του και το βρήκα χρήσιμο για μένα. Ήταν φανερό ότι το αποτέλεσμα δεν θα ήταν καθόλου ευχάριστο. Ο θείος μου συγκέντρωσε μόλις το 10% των ψήφων! Και πια δεν συνέχισε. Το Δημοτικό Σχολείο το τελείωσα βέβαια στον «Κάδμο», ο οποίος είχε εξαιρετικούς δασκάλους και δασκάλες, με επικεφαλής τον ίδιο τον Αντώνη Σαπουντζάκη. Θεωρούσα ότι είχα πάρει γερές βάσεις. Γυμνάσιο πήγα το 1950 στο περίφημο «Αναξαγόρειο», ένα υπέροχο κτίσμα, που προοριζόταν για ιδιωτικό σχολείο, αλλά οι ιδιοκτήτες του (Βουρλιώτες) είδαν ότι καλύτερα ήταν να το νοικιάσουν στο Δημόσιο. Το Γυμνάσιο είχε έναν σπουδαίο γυμνασιάρχη, που λεγόταν Χαρίλαος Ιωαννίδης. Όλοι τον σέβονταν, αλλά και τον φοβόντουσαν. Διοικούσε άψογα. Εγώ πάντα μόνος περνούσα πολλές ώρες με παιχνίδια στις αλάνες κοντά στο σπίτι μου και διάβαζα, όσο χρειάζονταν για να περνώ την τάξη.
Στη δεύτερη τάξη, όμως, η παρότρυνση της φιλολόγου μου Βοϊκλή «βρε Σαπουντζάκη για σένα θέλω να έχω καλύτερη ιδέα», με έφερε στο φιλότιμο! Ρίχτηκα στο διάβασμα. Στα Ελληνικά, στην Έκθεση, στην Ιστορία, στα Λατινικά: αρίστευα, όμως, διάβαζα τόσο πολύ και τα Μαθηματικά, ώστε έπαιρνα καλό βαθμό. Ως την ογδόη Γυμνασίου δεν είχα πάρει ενδεικτικό με βαθμό κάτω από το 17. Όλα τα οφείλω στην καλή αυτήν φιλόλογο!
Γρήγορα, παρότι πάντα συνεσταλμένος από χαρακτήρα, προχώρησα στις παρέες, που ένοιωθα να με εκφράζουν: ήταν ο Λόντος Βογιατζόγλου, ο Ντίνος Θανόπουλος, ο Χρ. Ρουμελιωτάκης, ο Δαμιανός Κοκκινίδης. Μάλιστα, φτάσαμε στην 4η τάξη (2η σημερινή) να εκδώσουμε μια σχολική εφημερίδα: «τη Μαθητική Φλόγα». Στη Φλόγα έγραφαν ο Νίκος Ξανθόπουλος, ο Κ. Σαρδελής, η Ευ. Γιαννοπούλου από το Ηράκλειο (μετά στέλεχος του Κ.Κ.Ε.), η Μαρία Ταγλάουερ, ο Βάσος Βογιατζόγλου και άλλοι.
Πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια! Δύσκολα, πολύ δύσκολα σε μια πολιτεία προσφύγων, που η ιδεολογία τους είχε ηττηθεί. Και οι διωγμοί εναντίον τους συνεχίζονταν (φυλακίσεις-εξορίες). Όμως, οι έφηβοι, πώς να το κάνουμε, πάλευαν να βρουν τρόπους να διασκεδάζουν, ακόμη και να φλερτάρουν! Κόσμια, όμως!
Δυο τρείς συμμαθητές μου είχαν το ιδιαίτερο ταλέντο να οργανώνουν πάρτυ, διασκευάζοντας όμορφα τους χώρους. Άλλοι ήσαν οι εμπνευστές, ας πούμε ο κατοπινά σπουδαίος σκηνοθέτης και συγγραφέας, συμμαθητής μου, Γιώργος Μιχαηλίδης. Ένα βήμα μπρος στην οργάνωση, μάλιστα, θεατρικών παραστάσεων του Γυμνασίου ήταν το «παιδί του λαού», ο Νίκος Ξανθόπουλος, κι ο σπουδαίος ζωγράφος Βασ. Βασιλειάδης. Είχαν στήσει μια καταπληκτική θεατρική παράσταση: «Ηρωΐδες της Νάουσας», που είχε γράψει ο φιλόλογος Ρωμέσης. Παίχθηκε πολύ και σε πολλά μέρη.
Ο Αθλητισμός ήταν διέξοδος καλή για τους νέους. Σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο. Επίκεντρο ήταν το γήπεδο της Α.Ε.Κ. (χωρίς χορτάρι, βέβαια), όπου οι ομάδες των τάξεων αγωνίζονταν φορώντας, μάλιστα, αθλητικές εμφανίσεις, που τους προμήθευαν οι συμμαθητές, που ήταν και παίκτες Συλλόγων, όπως ο Θεοδοσίου και ο Δαλακίδης. Εγώ έπαιζα πάντα ως τερματοφύλακας. Τότε άρχισα να γράφω στην αθλητική εφημερίδα «ΦΩΣ ΤΩΝ ΣΠΟΡ». Περιέγραφα αγώνες των ομάδων της Ν. Ιωνίας (Α.Ε. Ν. Ιωνίας, Ελευθερούπολη, Καλογρέζα, Σαφράμπολη). Φαίνεται ότι έγραφα καλά, αφού ο αείμνηστος Διευθυντής της Απ. Νικολαΐδης με έβαζε στην πρώτη σελίδα, θέλοντας να με κάνει δημοσιογράφο με αμοιβή! Δεν συνέχισα. Είχα, τελικά, άλλα σχέδια!
Το 1956, τελείωσα με 17 το Γυμνάσιο. Επόμενο βήμα ήταν οι εξετάσεις για την είσοδο στην Ακαδημία, να σπουδάσω δάσκαλος, στη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία! Επέτυχα με την πρώτη. Τα επόμενα δύο χρόνια (1956-1958) ήταν για μένα μια θαυμάσια περίοδος, να σπουδάζω αυτό που μου άρεσε σ’ ένα τόσο ωραίο περιβάλλον, στο κέντρο του Κολωνακίου, που ήταν η Μαράσλειος.
1958: Δάσκαλος με «Άριστα». Και πρώτη πρόσληψή μου άμεσα στον «Κάδμο», του θείου μου. Ήμουν ο πρώτος της παρέας, που άρχισε να πληρώνεται για τη δουλειά του!

Παρέλαση στη Λεωφόρο Ηρακλείου, το 1959.
Όμως. τότε ξεκίνησε να με τρώνε τα ερωτήματα: Τι κάνω τώρα; μένω απλός δάσκαλος, δίπλα στο σπίτι μου ή ψάχνω για το καλύτερο, μονιμότερο και εξελίξιμο, όταν, μάλιστα, καθώς έφευγε από τη ζωή ο Αντώνης Σαπουντζάκης, ο γιός του Χαράλαμπος έμπαινε στον «Κάδμο» ως δάσκαλος. Ο Χαράλαμπος Αντ. Σαπουντζάκης γρήγορα, ως Διευθυντής πλέον του «Κάδμου», έδειξε εξαιρετική ικανότητα παιδαγωγού και δημιουργού και ο «Κάδμος» έζησε περίοδο ακμής.
Στις σκέψεις μου αυτές φαίνεται ότι είχα σύμμαχο τη μέλλουσα πεθερά μου, την αείμνηστη Γιαννούλα, τη μητέρα της Χαρίκλειας Λυρή, την οποία και νυμφεύθηκα τότε στην Αγία Τριάδα. Η Γιαννούλα, μεγαλωμένη στο περιβάλλον του Γεωργίου Παπανδρέου, αλλά τώρα και με επαφές με τον γιό του «γέρου της Δημοκρατίας», τον Ανδρέα, στόχευε με τη στήριξή τους να με δει να προχωρώ στο Δημόσιο. Αυτό τελικά έγινε. Ο διορισμός μου, βέβαια, δεν έδειχνε κάποια βοήθεια, αφού βρέθηκα στην ακριτική Ξάνθη. Πήγα, και δεν το μετάνιωσα. Δούλεψα με κέφι, με αγάπησαν οι άνθρωποι. Τους αγάπησα κι εγώ. Τρία αξέχαστα χρόνια. Τότε, γεννήθηκε εκεί στην Ξάνθη η πρωτοκόρη μου, η δασκάλα η Κυριακή (1965). Ο Δαμιανός γεννήθηκε το 1968 και η Ιωάννα μας το 1975.
Τα επόμενα χρόνια θα ακολουθήσουν μεταθέσεις στη Βοιωτία, στο Λαύριο, τελικά, στην Αθήνα, αφού εντωμεταξύ έχω επιτύχει στη 2ετή Μετεκπαίδευση (μπήκα, μάλιστα, ως 5ος).
Η περίοδος της Χούντας με βρήκε σ΄ ένα μικρό, αλλά πλούσιο σε γεωργικά προϊόντα, χωριό της Βοιωτίας, το Λουτουφί.
Ένα μονοθέσιο σχολείο, με 40 παιδιά, με έναν δάσκαλο και πολλές φιλοδοξίες! Οι κάτοικοι στην αρχή έδειξαν χαρούμενοι με το που με είδαν! Μετά κατάλαβα το γιατί. Είχα δίπλα μου και τη γυναίκα μου! Ο προκάτοχός μου είχε κάνει πολύ καλή δουλειά, μάλλον όμως είχε …και εξωσχολικές δραστηριότητες και αυτό τους είχε ενοχλήσει.
Σιγά-σιγά απόκτησα επαφή και μου ανοίχτηκαν. Ήταν δημοκρατικοί, σχεδόν όλοι. Διαβάζοντας εγώ καθημερινά τη «Μεσημβρινή», μια εφημερίδα με «σοφιστική άποψη», τους προβλημάτιζα!
Γρήγορα ξεπέρασαν αυτό το… «κουσούρι» μου και άρχισαν να μου μιλάνε για τη «Ντόϋτσε Βέλλε», το ραδιόφωνο το βράδυ κ.λπ., κ.λπ., που μιλούσαν κατά της Χούντας. Ώσπου έγινε το παντελώς αναπάντεχο. Προκηρύχθηκαν «εκλογές-δημοψήφισμα» για το ΝΑΙ ή ΟΧΙ στο καινούργιο Σύνταγμα, που ήθελε η Χούντα.
Γνωρίζοντας ότι θα με έβαζαν σε μια εφορευτική επιτροπή, που θα έβγαζε αποτελέσματα του τύπου ψήφισαν 1.500. ΝΑΙ 1.494, ΟΧΙ 6, όπως είχε το διπλανό κεφαλοχώρι, το Καπαρέλι, πρόλαβα να δηλώσω ότι θα κατέβω στην Αθήνα για να ψηφίσω. Και έγινε το πατατράκ! Μόλις έφθασα το πρωί της Δευτέρας στο χωριό, το βρήκα ανάστατο. Όλοι οι άνδρες στο καφενείο και όρθιος ένας υπεύθυνος της Χούντας να ωρύεται: «να μου φέρετε αμέσως τώρα αυτούς που ψήφισαν ΟΧΙ (και ήταν πάνω κάτω 70!) να μου εξηγήσουν και μένα γιατί το έκαναν.».
Μαζί με τους μεγαλύτερους και τον Πρόεδρο του χωριού και τον παπά προσπαθούσαμε να πείσουμε ότι είχαν γίνει τυχόν λάθη κ.λπ., κ.λπ., να γλυτώσει το χωριό! Ως το μεσημέρι το χωριό ήταν ανάστατο. Ευτυχώς, τελικά, δεν δόθηκε συνέχεια. Είχε νικήσει πανηγυρικά. Ένα τόσο μικρό χωριό, που είχε δώσει 70 ΟΧΙ!
Κάποτε, ξημέρωσε το ευλογημένο 1974. Σταθμός για μένα. Επιτέλους, με μετάθεση ερχόμουν στην «αγαπημένη Πολιτεία» μου, τη Νέα Ιωνία. Δάσκαλος στο ιστορικό 3ο Δημοτικό Σχολείο! Τι άλλο ήθελα; Τώρα τα ενδιαφέροντά μου θα στραφούν πια στον τόπο μου, στην πολιτεία μου! Πρώτα, βέβαια, η δουλειά μου, αλλά πάντα όταν υπήρχαν και οι αφορμές, η ενασχόληση με τα κοινά, είτε σύλλογοι είναι αυτοί, είτε δήμος κ.λπ..
Ήδη είχαν αρχίσει οι υπεύθυνοι του Συλλόγου των Σπαρταλήδων, με επικεφαλής τον Πρόεδρό του Κοσμά Νικολαΐδη και τους: Κίμωνα Ελμαλόγλου και Λουκά Ουλκέρογλου να βολιδοσκοπούν τη …νέα γενιά να μπει στον σύλλογο. Σημαία της νέας γενιάς ήταν ο Λεωνίδας Βογιατζόγλου! Μετά εγώ, ο Ηλίας Μωραλόγλου, ο Γιάννης Ακιανίδης, η Ελένη Ελμαλόγλου αν υπολογίσουμε και τον λίγο μεγαλύτερο. Ο Ηλίας φρόντιζε πάντα το κτήριο.
Έτσι, ήδη από τη 10ετία του 1970, η «Ένωση» είχε στο Δ.Σ. τον Λεωνίδα, εμένα, τον Χρήστο Παπαγερασίμου και τον Ηλία. Με τον καιρό με κέρδισε η ιδέα να προχωρήσω περισσότερο και να βοηθήσω στη μετακίνηση αυτού του τόσο σοβαρού συλλόγου στη νέα εποχή, με επίκεντρο την ολοκλήρωση του στεγαστικού του προβλήματος (μοναδικός χώρος εκδηλώσεων τότε στη Νέα Ιωνία), αλλά και των δράσεων (εκδηλώσεις, εκδόσεις, εκδρομές στη Μικρά Ασία κ.λπ.). Το 1985, ο παλαίμαχος πια, αλλά πάντα σοφός και αγωνιστής Κοσμάς Νικολαΐδης, υπέβαλε λόγω ηλικίας την παραίτησή του. Έγινε δεκτή, καθώς, μάλιστα, πίεζε ο εξαιρετικός νομικός παράγων, ο Γαβριήλ Τσακίρης, ο οποίος δεν έδινε μόνο συμβουλές, ως δικηγόρος, έκανε και μεγάλες δωρεές σε χρήμα και βιβλία για τη Βιβλιοθήκη της «Ένωσης», που είχε φθάσει τότε να αριθμεί 7.000 τόμους βιβλίων. Δωρεές, που αρχίσανε να πολλαπλασιάζονται σιγά-σιγά από πολλά μέλη.
Στην είσοδο του διώροφου κτηρίου προβάλλουν τρείς μαρμάρινοι πίνακες με τα ονόματα: Μ. Ευεργετών, Ευεργετών και Δωρητών. Μου προτάθηκε κι αποδέχθηκα την Προεδρία. Ήταν αν θυμάμαι καλά 15 Δεκεμβρίου 1985. Παρέμεινα στη θέση του Προέδρου εκλεγόμενος κανονικά κάθε διετία επί 35 χρόνια! Το 2019, παραιτήθηκα και ανέλαβε ο Λουκάς Χριστοδούλου.
Είναι πολύ δύσκολο να μιλήσω εγώ για το έργο μιας …35ετίας σε όλα τα επίπεδα, για το τι έγινε και, ίσως, για το τι θα μπορούσε να είχε γίνει όλο αυτό το διάστημα. Με λαμπρούς συνεργάτες, που ήταν και πολλοί. Σίγουρα θα αδικήσω κάποιους, καθώς δεν μπορώ να τους θυμηθώ όλους. Ωστόσο, δεν θα μπορούσα να μην μιλήσω για την Πηνελόπη Δουρμούσογλου, τον Νίκο Χατόγλου και το σκάκι του, τον Στάθη Ουλκέρογλου, τον Χρήστο Παπαγερασίμου, τον Νίκο Αρναούτογλου και τον Κυριάκο Ελμαλόγλου, τον Όμηρο Ακιανίδη, την Ελένη Ελμαλόγλου, τον Γιάννη Εσόγλου, τον Ιωάν. Μαβόγλου, την Ιουλία Τριανταφυλλίδου, τον Ν. Αθανασίου, τον Β. Πετράκη κ.ά., και περνώντας στα τελευταία χρόνια, όταν μια πλειάδα νεότερων …εισέβαλε δυναμικά στο προσκήνιο. Ο Κοσμάς Χατόγλου, η Βασιλεία Ζαχαράκη, η Ξένια Παλιόγλου, ο Σταύρος Παπαγερασίμου, ο Δημήτρης Μωραλόγλου, ο Σίμος Ιντζόγλου και, βέβαια, ο Λουκάς Χριστοδούλου, που με διαδέχθηκε στην Προεδρία το 2019!
Μεγάλη τιμή για την «Ένωση» και για μένα ήταν να παραλαμβάνω από τα χέρια του Προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών, Κων. Δεσποτόπουλου, το 1993, το Βραβείο της «για όσα υπέρ της Ιστορίας των Μικρασιατών Ελλήνων» είχε πράξει η Ένωση Σπάρτης.
Αλλά θα γυρίσω λίγο πίσω. Το 1985, ήταν μια ευτυχισμένη χρονιά. Είχα επιλεγεί ως Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. και είχα τοποθετηθεί σε μια δύσκολη περιφέρεια στη Βόρεια Αττική, με κέντρο το Μενίδι. Επρόκειτο για τον θεσμό, που η Μεταρρύθμιση του ΠΑ.ΣΟ.Κ., το 1981, έβαζε στη θέση του επιθεωρητή που καταργείτο, τον Σχολικό Σύμβουλο!
Αυτό δεν σήμαινε, βέβαια, ότι δεν θα συνεχιζόταν η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, έστω με λίγο διαφορετικές διαδικασίες. Όμως, 1984, Θεσσαλονίκη: Προσφυγικό Συνέδριο. συνδικαλιστές, αλλά και σχεδόν όλοι οι δάσκαλοι, δεν ήθελαν πια την αξιολόγηση, η οποία στην ουσία δεν ίσχυε!

Σιγά-σιγά συρρικνώθηκε το έργο του Σχολικού Συμβούλου, ο οποίος ουσιαστικά περιοριζόταν σε κάποια σεμινάρια και σε τυπικές επισκέψεις στα σχολεία, και κουβέντα με τους δασκάλους στα διαλείμματα.
Θεωρούσα ότι η πρακτική άσκηση των δασκάλων δεν μπορούσε να γίνει έτσι, έστω κι αν ήταν βασικό κομμάτι της δουλειάς των Σχολικών Συμβούλων.
Δούλεψα στην περιφέρειά μου με μια καθημερινή επαφή με τους δασκάλους, στους οποίους, αφού παρουσίαζα μερικά στοιχεία διδακτικής, δεν δίσταζα να διδάσκω εγώ ο ίδιος το μάθημα, παρακαλώντας τους δασκάλους να είναι αυστηροί στις κριτικές τους. Ήταν επαναστατικό!
Είχε θετικά αποτελέσματα. Σε μια περιφέρεια, που υπηρετούσε ως Διευθυντής Σχολείου ο ίδιος ο Πρόεδρος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας, ο Σχολικός Σύμβουλος είχε γίνει πολύ δημοφιλής. Οι δάσκαλοι ζητούσαν από τους διευθυντές να με καλούν σε κάθε ευκαιρία. Αυτομάτως αναβαθμίστηκαν και τα Σεμινάρια, γιατί πέραν του ιδίου του Συμβούλου εκαλούντο και άλλοι Σύμβουλοι και Παιδαγωγοί.
Και το ίδιο το Μενίδι είχε πολλά προβλήματα. Τσιγγάνοι πολλοί, πολλοί Ελληνοπόντιοι, που έπρεπε να μάθουν το ταχύτερο Ελληνικά. Η επαφή μου με τους τσιγγάνους και η προσπάθειά μου για τον αλφαβητισμό τους είχε γενικότερη απήχηση και με καλούσαν από το Ραδιόφωνο και από τον Τύπο να μιλώ γι’ αυτό, γιατί ήταν πολύ πρωτότυπο, να δοθεί τέτοια μάχη για τον «γύφτο» του Παλαμά!
Οι προσπάθειές μου, βέβαια, στηρίχθηκαν και από ζωγράφους, ώστε με κείμενα δικά μου να γραφούν αλφαβητάρια, ειδικά για τους τσιγγάνους και για τους Ελληνοπόντιους.
Δυο λόγια για την 5ετία 1985-1990. Ως εκπρόσωπος της Ένωσης Σπάρτης συνέβαλα ουσιαστικά στην ίδρυση της Ο.Π.Σ.Ε. (Ομοσπονδία Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδος), αλλά και του Ε.Μ.Ε.Α. (Εθνικό Μουσείο Ελληνισμού Ανατολής). Ήμουν εκ των πρωτεργατών και εργάστηκα μαζί με συναδέλφους της νεότερης γενιάς για την πρόοδο αυτών των φορέων, που είχαν έδρα την Αθήνα και τη Ν. Σμύρνη. Σταμάτησα γρήγορα, γιατί ήταν αδύνατο με τόσες υπεύθυνες θέσεις να μετακινούμαι συνεχώς εκτός Ν. Ιωνίας.
Το 1990, έκρινα ότι δεν έχω να προσφέρω πολλά ακόμη στο Δημόσιο ως δάσκαλος! Και χωρίς να το πολυσκεφθώ υπέβαλα την παραίτησή μου ύστερα από 32 χρόνια δουλειάς.
Με κέρδισε ο δήμος τώρα! Αν και μπορούσα να μην έχω παραιτηθεί, προτίμησα να μείνω χωρίς υποχρεώσεις, να υπηρετήσω τον Δήμο, τον Δήμο Ν. Ιωνίας, ως δημοτικός σύμβουλος. Έβαλα υποψηφιότητα για τις εκλογές του 1990 με τον Πέτρο Μπουρδούκο, ο οποίος υποστηρίζονταν από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. (ως Πρόεδρος της Ενώσεως εγώ και ο Παντελής Χατζηϊωάννου ως Πρόεδρος του Ο.Φ.Ν.Ι. εμφανιζόμασταν ως ανεξάρτητοι).
Ο Πέτρος Μπουρδούκος, γνώστης των θεμάτων Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εκαλείτο να διαδεχθεί τον Γιάννη Δομνάκη και την Αριστερά, που τώρα κατέβαινε με τον πολύ δυναμικό Ηρακλή Γκότση. Είμασταν αουτσάϊντερ. Προηγείτο ο Γκότσης. Στις εκλογές, όμως, νίκησε ο Πέτρος ο Μπουρδούκος, στον Β΄ γύρο, με μικρή διαφορά. Αυτό σημαίνει μια μεγάλη αλλαγή στον Δήμο!
Βγήκα μεταξύ των πρώτων. Ο Πέτρος με ονόμασε Αντιδήμαρχο Παιδείας και Πρόεδρο του Πνευματικού Κέντρου. Ας μην υποτιμηθεί καθόλου το νομικό πρόσωπο «Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ν. Ιωνίας». Όταν έχεις δίπλα σου τον Χρίστο Ρουμελιωτάκη, τον Νίκο Μαγιόπουλο, τον Ιωσήφ Πολυκάρπου, τον Ν. Βουλγαρέλη τον Κ. Παπάζογλου πολλά μπορούν να γίνουν. Ένα μόνο παράδειγμα. Η έκδοση του δίτομου έργου «Άπαντα του Άγγελου Σημηριώτη», της Έλσας Λιαροπούλου και του Γ. Πατίλη. Εξαιρετικό έργο για τη Νέα Ιωνία, την πόλη του! Δυσεύρετο τώρα πια…
Και είναι σημαντικό το «Θεατρικό Εργαστήρι» του Δήμου, που το στήριζε ο Δήμος. Το 1991, ανεβάζει το έργο που άφησε εποχή: «Βαβυλωνία». (Π. Πολυκάρπου, Ι. Πολυκάρπου, Στ. Ουλκέρογλου, και εξαίρετοι ηθοποιοί Χρ. Πανταζής, Γ. Φραγκόπουλος και άλλοι).
Και αρχίζει δουλειά σε οργανωτικό πλαίσιο.
Με τη βοήθεια του ίδιου του δημάρχου και της Ρεγγίνας Ουσταμπασίδου, της Βηθλεέμ Παπάζογλου και του Παντελή Χατζηϊωάννου, αναδιοργανώσαμε τις Σχολικές Επιτροπές και Δημοτικές Επιτροπές Παιδείας. Καθημερινό τρέξιμο στον Οργανισμό Σχολικών Κτηρίων (Ο.Σ.Κ.) για την ανέγερση νέων διδακτηρίων. Η Νέα Ιωνία εκείνα τα χρόνια είχε 5-6 ολοκαίνουργια σχολεία. Μοιράστηκαν οι μαθητές σε περιοχές, ώστε να πηγαίνουν τα παιδιά στο κοντινότερο σχολείο. Κατανέμονται σωστά τα χρήματα στα σχολεία και καλείται κάθε καλοκαίρι η Δημοτική Επιχείρηση ν’ ανακαινίσει τα σχολεία.
Θυμάμαι, την ημέρα που εγκαινιάζονταν το τεράστιο Σχολικό Συγκρότημα, στην είσοδο της Καλογρέζας. Ήταν τις πρώτες ημέρες, που είχε αναλάβει ως δήμαρχος ο Γιώργος Περτσεμλίδης (1999), νικητής των εκλογών του 1998. Το έργο, βέβαια, δεν ήταν δικό του, αλλά θα μπορούσε να αποφύγει να το πει. Όμως, στρεφόμενος προς εμένα, είπε: «Το έργο αυτό δεν είναι δικό μου. Είναι έργο του Χάρη Σαπουντζάκη»! Όλοι χειροκροτούσαν. Βέβαια, το έργο αυτό «δικό μου» δεν ήταν. Ήταν της δημαρχίας Μπουρδούκου, αλλά όπως και νάναι είχα την ευθύνη να το κυνηγήσω για να γίνει. Ευαίσθητος άνθρωπος ο Γιώργος, όμως, τη δύσκολη στιγμή η υγεία του τον πρόδωσε και ενώ περίμενε 20 χρόνια, όταν έφτασε η στιγμή, ήταν εκτός αγώνα. …Κρίμα.
Το πέρασμα στον καινούργιο αιώνα και στη νέα χιλιετία (2000) με βρίσκει να συνεχίζω πάντα με την Ένωση Σπάρτης Μ. Ασίας και να έχω τη μεγάλη τιμή να καλέσω τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο να έλθει στην Ν. Ιωνία και να ανακηρυχθεί «Επί τιμή Μέγας Ευεργέτης». Τον Σεπτέμβρη του 2002, η Νέα Ιωνία έζησε μεγάλες στιγμές. Εδώ όλη η Ιεραρχία, με επικεφαλής τον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο. Αντιπρόσωποι δεκάδων φορέων και χιλιάδες λαού.

Μικράς Ασίας.
Πλημμύρισε ο τόπος που σημαίνει, ήλθαν όλα τα σχολεία μπροστά στην Ένωση. Στιγμές μεγαλείου για την πόλη μας. Όλα τα μέσα (τηλεόραση, ραδιόφωνα, εφημερίδες) έσπευσαν να παρουσιάσουν το γεγονός με ιδιαίτερα θετικά σχόλια.
Το 2003, έγινε μια εξαιρετική για μένα πρόταση: Μου ζητείται από τον νεοεκλεγέντα δήμαρχο Γιάννη Χαραλάμπους να συντάξω κανονισμό για την ίδρυση ενός νομικού προσώπου, που θα έχει δύο στόχους: την ίδρυση Μουσείων, που δεν είχαν ιδρυθεί έως τότε, και την οργάνωση συμποσίων και εκδηλώσεων για τον Μικρασιατικό Ελληνισμό, που να έχει πανελλήνιο χαρακτήρα! Μιλώ για το ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. (Κέντρο Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Πολιτισμού).
Από την αρχή, βάλαμε πολύ ψηλά τον πήχη. Κατ’ αρχήν παραχωρήθηκαν απέναντι από τον Άγιο Γεώργιο τα κτήρια. Στη συνέχεια έγινε ένα γενικό κάλεσμα, όπου παρακαλώ όλους τους δημότες ν’ ανοίξουν τα σεντούκια τους και να προσφέρουν ό,τι αξιόλογο ενθύμημα μουσειακού χαρακτήρα.
Παράλληλα, γίνεται και μια μεγάλη κινητοποίηση για τη συγκέντρωση αργαλειών διαφόρων τύπων, πριν πια καταστραφούν, όσα απόμειναν στις αποθήκες παλιών εργοστασίων. Αργαλειοί έρχονται από τη Ν. Ιωνία, αλλά και από την Περιφέρεια. Στήνεται και όρθιος αργαλειός χαλιού και μια υφάντρα έρχεται να υφάνει χαλί.
Μέσα σε έναν χρόνο είχε ουσιαστικά οργανωθεί το Μουσείο, αφού, βέβαια, χρειάστηκε να βοηθήσουν πολλά μέλη, φίλοι, αλλά και ειδικοί. Παράλληλα, παραγγέλθηκαν παραδοσιακές ενδυμασίες σε ειδικά εργαστήρια, ενώ συγκεντρώθηκαν χειροτεχνήματα, εικόνες, ενθυμήματα, εργαλεία, παιχνίδια, αντικείμενα καθημερινής χρήσεως των πρώτων προσφύγων.
Παράλληλα με την οργάνωση του Μουσείου έτρεχαν και Συμπόσια και άλλες εκδηλώσεις, με την παρουσία εκατοντάδων θεατών. Τιμώνται η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, ο George Horton (την τιμή παρέλαβε η θυγατέρα του Νάνσυ). Προσέρχονται προσωπικότητες (Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ.λπ.).

Μεταξύ 2003-2010, οργανώνονται 4 Συμπόσια και θεματικές για τον Πολιτισμό, την Παιδεία, την Οικονομία, τις Επιστήμες, τους Κοινωνικούς θεσμούς κ.λπ., στη Μ. Ασία. Στο βήμα του ανέβηκαν 70, περίπου, καθηγητές Πανεπιστημίων, ειδικοί ερευνητές κ.λπ., από όλη την Ελλάδα. Κάθε Συμπόσιο όλο κληρώνονταν με την έκδοση τόμου των Πρακτικών.
Είναι πολλοί που μετείχαν στις διοικήσεις (30 μέλη, 15 τακτικά και 15 αναπληρωτές) και αρκετοί εκείνοι που κατέθεταν καθημερινά τη δουλειά τους και τη γνώση τους: ο Μάκης Λυκούδης, ο Χρήστος Χατζηϊωάννου μαζί με τον Γιώργο Τσιμπούκη, τον μοναδικό υπάλληλο, που καταθέτει ζήλο και εργατικότητα.
Τα πλήρη στοιχεία για το ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. θα πρέπει να αναζητηθούν από τις πολλές εκδόσεις του Κέντρου, περιοδικά και τόμους συμποσίων.
Εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων, το 2004 στην Αθήνα, η Ν. Ιωνία είχε να διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο, διότι θα είχε την έδρα του Αθήνα 2004 στο ειδικά διαρρυθμισμένο εργοστάσιο Μουταλάσκη και την εγκατάσταση των γραφείων της κ. Γιάννας Αγγελοπούλου. Είχα μαζί με τον Μάκη Λυκούδη και άλλους την ευθύνη για την διαδρομή της Ολυμπιακής Φλόγας, μέσα από τον Δήμο. Παράλληλα ως Ένωση Σπάρτης είχα οργανώσει προτάσεις για την διακόσμηση της αποβάθρας του Ηλεκτρικού Σταθμού στη Ν. Ιωνία. Η πρότασή μου έγινε δεκτή από τους ειδικούς και ο σταθμός διακοσμήθηκε με εικονιστικό υλικό επάνω σε ειδικές πλάκες από την πατρίδα των ιδρυτών της Ν. Ιωνίας, τη Σπάρτη της Μ. Ασίας.
Με το τέλος των αγώνων στη μεγάλη αίθουσα του «Αθήνα 2004» δόθηκε μια μεγάλη συναυλία από το Μουσικό Συγκρότημα του Δήμου και τον Στέφανο Ψαραδάκο, με 30 εκτελεστές.
Το ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. έδωσε εξετάσεις και πέρασε με Άριστα, όταν η Κυβέρνηση είχε αποφασίσει να περιορίσει στο ελάχιστο τα Νομικά Πρόσωπα των Δήμων, εκεί γύρω στο 2011. Ελάχιστα Νομικά Πρόσωπα διασώθηκαν. Μεταξύ αυτών, στην 28η θέση, το ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ., για το έργο που προσέφερε με ελάχιστες δαπάνες λειτουργίας.
Εδώ, θα ήθελα να πω ότι ο αντιδήμαρχος του Γ. Περτσεμλίδη, ο Δημ. Σακαλόγλου, είχε οργανώσει ένα σχέδιο για την «Ίδρυση Ιστορικού Αρχείου Δήμου Ν. Ιωνίας». Ορισμένες ιδέες ήσαν πολύ ενδιαφέρουσες και τις αποδέχθηκα.
Όπως είπα ήσαν δεκάδες οι εθελοντές-μέλη των Διοικητικών Σσυμβουλίων του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. και θα ήταν άδικο να ξεχωρίσω κάποιους. Όλοι ήταν σημαντικοί και είναι καταχωρημένοι στα τεύχη του περιοδικού με τίτλο «ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ.». Έγινε συστηματική καταγραφή των αντικειμένων του Μουσείου. Καταχωρήθηκαν 1.500, περίπου, αντικείμενα
Το 2010, υπέβαλα την παραίτησή μου, καθώς πλέον δεν ήταν δήμαρχος ο Γιάννης Χαραλάμπους. Ο Ηρακλής Γκότσης δεν είχε αντίρρηση να συνεχίσω. Ευχαρίστησα αλλά δεν υπεχώρησα!
Με διαδέχθηκε και συνεχίζει Πρόεδρος του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. εργαζόμενος με μεγάλη επιτυχία και ζήλο ο Λουκάς Χριστοδούλου.
Απόγευμα της 1ης Νοεμβρίου 2014. Η Νέα Ιωνία ετοιμάζεται να υποδεχθεί τον νέο της Μητροπολίτη Γαβριήλ, αφού ο Σεβασμιότατος Κωνσταντίνος παραχωρεί τη θέση του για λόγους ανήκεστου βλάβης της υγείας του. Στην είσοδο της πόλης βρίσκομαι με έναν ρόλο: να βοηθήσω αν χρειαστεί τον δήμαρχο Ηρακλή Γκότση να χρησιμοποιήσει το «ειδικό λεξιλόγιο» των στιγμών.
Εμφανίζεται στο βάθος ο δεσπότης, δίπλα στον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο. Όλοι μένουμε κατάπληκτοι. Ένας νέος άνδρας, ίσως, όχι ακόμη 40 ετών. Ήταν ψηλός, ωραίος και χαμογελαστός, λάμπει ολόκληρος και μεταδίδει αμέσως τον ενθουσιασμό. Ο κόσμος τον υποδέχεται με πολλές ελπίδες.
Η πομπή προχωρά προς τον εορτάζοντα ναό των Αγίων Αναργύρων, που θα γίνει η εγκατάστασή Του.
Μαζί με τη σύζυγό μου μένουμε έξω από τον ναό, περιμένοντάς Τον να βγει.
Σκύβω να Του φιλήσω το χέρι. Το τραβά και με ασπάζεται. Έχει, ίσως, μάθει ποιος είμαι. Μας ερωτά γιατί δεν είμασταν μέσα στον ναό. Απάντησα ότι εζητήσαμε να κρατηθεί μία θέση, τουλάχιστον, για τη σύζυγό μου, αλλά δεν έγινε δυνατό. Δεν ειπώθηκε καν ως παράπονο. Γυρίζει προς τη σύζυγο και ζητάει συγγνώμη.
Με τον Σεβασμιότατο Γαβριήλ τους επόμενους μήνες και χρόνια αναπτύχθηκε ένας υπέροχος δεσμός σεβασμού και φιλίας. Γρήγορα θα γνωρίσω και τον Πρωτοσύγκελο Επιφάνιο. Εξαιρετική η σχέση, η αλληλοεκτίμηση και φιλία. Τα επόμενα χρόνια ο δεσπότης θα βρεθεί πάντα κοντά μου στις μεγάλες εκδηλώσεις της Ν. Ιωνίας, που έγιναν στην «Ένωση». Θα εισηγηθεί και θα μου απονεμηθεί από τον Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο «Ο Χρυσός Σταυρός της Αρχιεπισκοπής» (2016).

Σε στιγμές προσωπικών μου θεμάτων, ιδιαίτερα με την εξέλιξη της υγείας μου, ο δεσπότης δεν έλειψε από το προσκεφάλι μου! Δεν ξέρω αν πρόλαβα να ανταποδώσω «την τύχη αγαθή Του για μένα», το ότι με ονόμασε: «ο Πρόεδρος της καρδιάς μας».
Σεβασμιότατε ευχαριστώ. Ευχαριστώ για όλα!
Στο διάβα της ζωής γνώρισα πολλά, και πίκρες, αλλά και μεγάλες χαρές. Δεν παραπονέθηκα. Μέσα στα τόσα χρόνια και με τόσες συμμετοχές στα κοινά ήταν ζητούμενο άθελά μου να έχω κάποιους ενοχλήσει. Τους ζητώ συγγνώμη.
Ευχαριστώ όλους, ωστόσο, για τις τιμές που μου απένειμαν (την Εκκλησία, τον Δήμο, τα Σωματεία). Τους ευχαριστώ για τη στήριξή τους όταν χρειάστηκε.
Ευχαριστώ όλους όσοι περιέβαλαν με αγάπη τα βιβλία και τις μελέτες μου. Βιβλία και μελέτες, που με εξέφραζαν στον χώρο της Παιδείας και του Μικρασιατικού Ελληνισμού. Κάποια από τα οποία αφορούν στην Ιστορία της Ν. Ιωνίας γράφτηκαν μαζί με τον Λουκά (2013-2018). Ευχαριστώ όλους όσοι από τη Νέα Ιωνία, αλλά και από την Ελλάδα και την Κύπρο, με κάλεσαν ως ομιλητή στα συνέδριά τους ή τις λοιπές εκδηλώσεις τους.
Έχω πολλά να θυμηθώ από τα ταξίδια με τους συμπατριώτες μου στις αξέχαστες πατρίδες της Ανατολής. Δεν με ενδιέφερε να ήμουν ο «αρχηγός». Ήθελα να ήμουν ο «ξεναγός».
Ευχαριστώ όλους όσοι έκαναν ειδικές εκδηλώσεις προς τιμήν μου, μάλιστα, και με την παρουσία μαθητών μου.
Προσεύχομαι ο Πανάγαθος Θεός να με συγχωρέσει.».

Η εφημερίδα μας εκφράζει βαθύτατα συλλυπητήρια στους οικείους του εκλιπόντος.