Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η υβριδική εκδήλωση, με τίτλο: «Δίκαιη Δίκη & Νέες Τεχνολογίες», που διοργάνωσε στην Αθήνα η ΑΜΚΕ «Γέφυρες Ειρήνης»

Ρεπορτάζ-Φωτογραφίες: Παναγιώτα Σούγια

Την εκδήλωση προλόγισε και στη συνέχεια συντόνισε ο Δημοσιογράφος κ. Χασάν Κοτσαντζή, ο οποίος ανάφερε πως: «Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί ομιλητές, σας καλωσορίζουμε με ιδιαίτερη χαρά στη σημερινή μας συνάντηση και σας ευχαριστούμε θερμά για την παρουσία σας. Θα ήθελα, βέβαια, να ευχαριστήσω και τον φιλόξενο χώρο του Κολλεγίου «Όμηρος», που μας φιλοξενεί, και για τη συνεργασία του, που ήταν σημαντική. Η σημερινή εκδήλωση: «Συναντήσεις του Αριστοτέλη», πραγματοποιείται για τέταρτη φορά, και κάθε συνάντηση έχει το δικό της θέμα, μέσα από το οποίο γίνονται ο διάλογος και οι συζητήσεις, και μετά γίνονται οι ερωτήσεις. Η σημερινή συνάντηση αγγίζει έναν από τους πιο ευαίσθητους και θεμελιώδεις πυλώνες του Κράτους Δικαίου: Το Δικαίωμα της Δίκαιης Δίκης.».

Αμέσως μετά η Senior Legal and Policy Officer στον Οργανισμό Fair Trials και Δικηγόρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, κ. Χρύσα Μελά, και ο Ποινικολόγος, Πρόεδρος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Ένωσης Ευρωπαίων Ποινικολόγων, κ. Αλέξης Αναγνωστάκης, εισηγήθηκαν του σημαντικού αυτού θέματος, ο καθένας από την πλευρά του, αναπτύσσοντας έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από Δικαιώματα, Δικαιοσύνη και Τεχνολογία.

Πρώτη έλαβε τον λόγο η κ. Χρύσα Μελά, η οποία είπε πως: «Το θέμα της σημερινής εκδήλωσης είναι: «Το Δικαίωμα σε Δίκαιη Δίκη και οι Νέες Τεχνολογίες. Αρχικά, νομίζω ότι αξίζει να επισημάνουμε ότι όλοι μας, το βλέπουμε στην καθημερινότητά μας, μέσα στα χρόνια, και ειδικά τα τελευταία χρόνια, χρησιμοποιούμε τις τεχνολογίες πάρα πολύ έντονα. Όλοι έχουμε ένα κινητό, το οποίο χρησιμοποιούμε όλη μέρα, ή αν όχι όλη μέρα πάρα πολύ, και πάρα πολλές από τις δραστηριότητες, που παλαιότερα κάναμε χρησιμοποιώντας χαρτί, τέλος πάντων με έναν άλλον τρόπο, πλέον τις κάνουμε μέσα από αυτό εδώ το κινητό ή μέσα από το laptop μας, ενδεχομένως. Επομένως, αυτό δεν είναι διαφορετικό και στη Δικαιοσύνη. Δηλαδή, πολλά πράγματα, που παλαιότερα γινόταν είτε με επεξεργασία από κάποιον άνθρωπο είτε με χαρτί πλέον δεν γίνονται έτσι. Γίνονται μέσα από μία συσκευή ή ένα ψηφιακό σύστημα. Και παρότι αυτό μοιάζει φυσικό, γιατί όπως όλες οι δραστηριότητες στη ζωή μας με κάποιον τρόπο αρχίζουν να ψηφιοποιούνται, με κάποιον τρόπο αρχίζει να μπαίνει η τεχνολογία μέσα σ’ αυτές, μοιάζει μόνο φυσικό να γίνεται αυτό και στη Δικαιοσύνη.
Παρόλα αυτά δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται και υπάρχουν διάφοροι προβληματισμοί, που κανείς αξίζει να σκεφτεί, ώστε αυτή η μετάβαση σε μια ψηφιακή Δικαιοσύνη, που έχει χαρακτηριστικά ψηφιοποίησης, είτε αυτό αφορά στην εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης, είτε άλλων τεχνολογιών, να γίνεται με έναν τρόπο, που συνεχίζει να διασφαλίζει αυτό το δικαίωμα και να το σέβεται με τον ίδιο τρόπο, που γινόταν και πριν βγουν αυτές οι νέες τεχνολογίες στο παιχνίδι, για να το πω έτσι πολύ απλά.
Οπότε, νομίζω θα είχε νόημα σήμερα να την πιάσουμε με έναν τρόπο αυτήν την κατάσταση και κάπως να τη σπάσουμε σε κομματάκια, για να μπορέσουμε να την κατανοήσουμε όλοι μαζί λίγο καλύτερα.
Αρχικά, τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε στο δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, με πάρα πολύ απλά λόγια, είναι ένα δικαίωμα «ομπρέλα», όπως το λέμε. Δηλαδή, ένα δικαίωμα, που από μόνο του δεν σημαίνει ακριβώς κάτι, αλλά έχει από κάτω του διάφορα ξεχωριστά δικαιώματα, στα οποία έχει πρόσβαση κάποιος.
Αυτό σημαίνει το να μπορεί κάποιος να απευθυνθεί σε έναν δικηγόρο αν συλληφθεί, το να μπορεί να έχει πρόσβαση στα έγγραφα, που λένε γιατί κατηγορείται κάποιος, αν δεν έχει χρήματα να πληρώσει δικηγόρο, το να του δίνει το κράτος έναν δικηγόρο δωρεάν, αν θεωρεί ότι η απόφαση, που βγήκε εναντίον του, είναι λανθασμένη να μπορεί να πει ότι αυτό είναι λάθος και για ποιους λόγους, και αυτό να εξεταστεί με αμεροληψία. Και μία θεμελιώδης πτυχή του δικαιώματος στη δίκαιη δίκη, που, ίσως, έχετε ακούσει όλοι σας, είναι το να μην θεωρείται κανείς ένοχος μέχρι αυτό να αποδειχθεί. Αυτό που λέμε: το τεκμήριο της αθωότητας.
Αυτό ισχύει τόσο στην Ευρώπη, μέσα από διάφορα νομοθετικά κείμενα, που το προβλέπουν, αλλά το βρίσκουμε και σε διεθνείς νόμους, που, θεωρητικά, τουλάχιστον, θα έπρεπε να καλύπτουν όλα τα μέρη του κόσμου, ακόμη και αν στην πραγματικότητα ξέρουμε ότι αυτό δεν συμβαίνει σε πολλά μέρη.

Επίσης, θέλω να επισημάνω ότι ο λόγος που συζητάμε σήμερα το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη σε σχέση με τις νέες τεχνολογίες, είναι γιατί το διακύβευμα, το τι ρισκάρουμε όταν κάποιος είναι μέσα σε μια ποινική διαδικασία, είναι πάρα πολύ σημαντικό. Γιατί όταν κάποιος είναι μέσα στο σύστημα της ποινικής Δικαιοσύνης σημαίνει ότι αν καταδικαστεί είναι πολύ πιθανό να στερηθεί την ελευθερία του. Δηλαδή, να μπει στη φυλακή. Το οποίο είναι ό,τι χειρότερο και ό,τι πιο παραβιαστικό μπορεί να επιβάλει το κράτος σε έναν πολίτη του. Να του πει ότι: «Δεν μπορείς να μείνεις σπίτι σου. Πρέπει να είσαι στη φυλακή. Και πρέπει να ακολουθείς το συγκεκριμένο πρόγραμμα της φυλακής και να μην μπορείς να κάνεις τίποτε άλλο.».
Επομένως, γι’ αυτόν τον λόγο το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και ο σεβασμός του είναι εξαιρετικά σημαντικός, γιατί αν το παραβιάσουμε αυτό που διακυβεύεται, αυτό που ρισκάρουμε, το να στερήσουμε, δηλαδή, την ελευθερία κάποιου, βάζοντάς τον στη φυλακή, είναι πάρα-πάρα πολύ σημαντικό
Οπότε, ας δούμε σιγά-σιγά πώς μπαίνει η τεχνολογία μέσα σε αυτό το σχήμα. Είπαμε το τι είναι το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, ότι είναι μία σειρά από ξεχωριστά δικαιώματα, που το συνθέτουν, όπως αυτά τα έχουμε όλοι στο μυαλό μας, νομίζω και, ίσως, από ταινίες, που βλέπουμε όταν συλλαμβάνεται κάποιος τι συμβαίνει κ.λπ.. Και αυτά τα δικαιώματα είναι σε όλη τη διαδικασία. Δηλαδή, πάει να πει ότι είναι από την αρχή. Αν κάποιος από τη στιγμή που ένας αστυνομικός σου λέει «σταμάτα» στον δρόμο, σε συλλαμβάνω για τον τάδε λόγο, μέχρι όταν είσαι σε κράτηση, όταν είσαι στο Δικαστήριο για τη διαδικασία της υπόθεσής σου. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και αφότου βγει η απόφαση και, όπως είπαμε, μετά πρέπει να μπορείς να έχεις το δικαίωμα να πεις αν πιστεύεις ότι αυτή η απόφαση είναι λάθος.
Τώρα, πώς μπαίνουν οι νέες τεχνολογίες μέσα σ’ αυτό. Ένας πάρα πολύ απλός τρόπος, και εμπειρικά νομίζω ότι είναι πολύ εύκολο να τον καταλάβουμε όλοι μας, είναι η ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης. Που τι σημαίνει αυτό; Αυτό που είπαμε και στην αρχή, ότι πολλά πράγματα, που παλαιότερα γινόταν είτε σε χαρτί είτε από κάποιον άνθρωπο, πλέον γίνονται ψηφιακά.
Και, συνήθως, λέμε ότι αυτό φέρνει μια αποτελεσματικότητα. Δηλαδή, όταν μπαίνει η ψηφιοποίηση πλέον οι διαδικασίες γίνονται πιο γρήγορα, πιο αποτελεσματικά, πιο εύκολα, δεν χρειάζεται να σηκωθούμε και να πάμε σε ένα γραφείο, που θα κάνουμε μία αίτηση. Μπορεί όλο, θεωρητικά, να γίνει μέσα από έναν υπολογιστή. Για παράδειγμα, σε μια υπόθεση, που δουλέψαμε μαζί με τον κ. Αναγνωστάκη, που χρειαζόμασταν ένα στοιχείο για μία υπόθεση, που ήταν μία Πράξη Απέλασης ενός Αλβανού πολίτη, που θέλαμε να το φέρουμε ως αποδεικτικό στοιχείο στην υπόθεση για να πούμε ότι δεν γίνεται αυτός ο άνθρωπος να διέπραξε το έγκλημα τότε, γιατί δεν ήταν καν στην Ελλάδα. Είχε απελαθεί. Άρα, χρειαζόμασταν αυτό το έγγραφο από το Αλλοδαπών, εδώ στην Αθήνα, που αποδείκνυε ότι αυτός ο άνθρωπος είχε Πράξη Απέλασης εναντίον του και δεν ήταν πλέον στη χώρα. Άρα, πώς θα μπορούσε να είχε διαπράξει αυτό το έγκλημα, για το οποίο κατηγορούταν. Και ενώ παλαιότερα θα έπρεπε (εγώ μένω στην Παλλήνη) να σηκωθώ, να ντυθώ, από την Παλλήνη να πάω στην Πέτρου Ράλλη, που είναι το Αλλοδαπών. Έστειλα ένα e-mail ζητώντας την Πράξη Απέλασης, μου την έστειλαν μέσα σε λίγες μέρες μέσω e-mail, οπότε αυτό ήταν μια πάρα πολύ αποτελεσματική πτυχή του πώς όταν οι νέες τεχνολογίες μπαίνουν στη Δικαιοσύνη μπορούν να κάνουν τα πράγματα πάρα πολύ πιο εύκολα. Και δεν ήταν μόνο πιο εύκολο για την πλευρά του Δικηγόρου, για μένα, που δεν χρειάστηκε να ντυθώ και να πάρω τα μέσα ή το αυτοκίνητό μου και να πάω μέχρι εκεί, αλλά ήταν με έναν τρόπο πάρα πολύ αποτελεσματικό και για τον ίδιο τον κατηγορούμενο, ο οποίος, ενδεχομένως, αν για οποιονδήποτε λόγο υπήρχε κάποια απεργία ή δεν μπορούσαμε λόγω φόρτου εργασίας να πάμε εκείνη τη μέρα και είχε καθυστερήσει όλο να είχε μπει σε μια διαδικασία να αγχωθεί αν θα μπορούμε να φέρουμε αυτό το αποδεικτικό στοιχείο, να έχει γίνει με περισσότερα εμπόδια, ενώ έτσι και για τον ίδιο τον κατηγορούμενο ήταν πολύ πιο εύκολο.
Σε άλλη υπόθεση, βέβαια, μας είπαν ότι δεν γίνεται να μας στείλουν αυτό το έγγραφο μέσω e-mail, ότι μπορούν να μας το στείλουν μόνο μέσω Ταχυδρομείου για κάποιον λόγο.
Οπότε, βλέπουμε σε αυτή την περίπτωση μια πολύ θετική χρήση της τεχνολογίας μέσα στην ποινική Δικαιοσύνη. Αυτό είναι ένα θετικό παράδειγμα.
Παίρνω ένα άλλο παράδειγμα, που όταν παλαιότερα δούλευα στο Προσφυγικό και ήταν τα χρόνια του Covid. Που τότε υπήρχαν πάρα πολλές αιτήσεις ασύλου. Και τώρα φεύγω λίγο, δεν είναι στα χωράφια του Ποινικού Δικαίου, αλλά νομίζω ότι είναι ένα παράδειγμα, που δείχνει έντονα πώς η τεχνολογία δεν βοηθάει πάντα ή δεν κάνει απαραίτητα πάντα τα πράγματα καλύτερα. Και υπήρχαν πάρα πολλές αιτήσεις, αργούσε πάρα πολύ να απαντήσει η Υπηρεσία Ασύλου τότε, και μας λέγανε συνεχώς, όταν επικοινωνούσαμε μαζί τους, ότι: «Μην ανησυχείτε, θα φτιάξουμε μία πλατφόρμα, που θα μπαίνουν οι άνθρωποι και θα κάνουν την αίτησή τους από εκεί.». Και επειδή δεν θα υπάρχουν οι ουρές, η αναμονή κ.λπ., θα γίνει όλο πολύ πιο αποτελεσματικά.
Όταν έφτιαξαν αυτήν την πλατφόρμα, όμως, με έναν τρόπο προέκυψε το ίδιο ακριβώς πρόβλημα. Δηλαδή, ότι υπήρχαν πάρα πολλές αιτήσεις, επειδή ήταν πιο εύκολο να κάνεις την αίτηση, ίσως, ήταν και μεγαλύτερος ο όγκος των αιτήσεων, που κατατίθεντο, και ήταν σαν να έμπαινες σε μία μαύρη τρύπα. Δηλαδή, σου λέγανε ότι: «έκανες την αίτησή σου και τώρα πρέπει να περιμένεις.». Και δεν μπορείς να επικοινωνήσεις και με κάποιον, γιατί είναι το σύστημα που θα το εξετάσει. Ενώ στην προηγούμενη περίπτωση, τουλάχιστον, μπορούσες να πας, να μιλήσεις με έναν υπάλληλο, να επιχειρηματολογήσεις. Τουλάχιστον, εκείνο ήταν ένα αποτυχημένο παράδειγμα ψηφιοποίησης. Όχι η ψηφιοποίηση καθαυτή, αλλά επειδή στήθηκε το σύστημα με έναν τέτοιον τρόπο, που δεν έκανε τη διαδικασία πιο αποτελεσματική από ό,τι ήταν κάνοντάς το φυσικά.
Τώρα, πάμε σε μια άλλη πτυχή των νέων τεχνολογιών, επιστρέφοντας στην ποινική Δικαιοσύνη, που είναι η τεχνητή νοημοσύνη, το Α.Ι., που όλοι ακούμε συνεχώς παντού. Ίσως, πολλοί από εσάς χρησιμοποιείτε το ChatGBT, που είναι η πιο διαδεδομένη πλατφόρμα για να ρωτήσετε από πολύ απλά μέχρι πολύ σύνθετα πράγματα. Και το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι, όσον αφορά sτη Δικαιοσύνη, η τεχνητή νοημοσύνη πλέον αποτελεί κομμάτι κάποιων λειτουργιών της, αλλά όχι τόσο έντονα. Ακόμη, τουλάχιστον, στην Ευρώπη, στο να γίνουν κάποιες διαδικασίες πιο αποτελεσματικές. Για παράδειγμα, στην ποινική διαδικασία έχουμε το δικαίωμα στη μετάφραση. Αν δεν μιλάς τη γλώσσα να μπορείς να έχεις πρόσβαση σε έναν μεταφραστή, που θα σου εξηγήσει τι συμβαίνει σε όλη τη διαδικασία. Και αυτό με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να περιορίσει τον όγκο της δουλειάς του μεταφραστή, ο οποίος θα μπορούσε, φυσικά, να συνεχίσει τη δουλειά του, γιατί δεν θα τον αντικαθιστούσαμε σε καμία περίπτωση, γιατί είναι σημαντικό να υπάρχει και να ελέγχει ότι γίνονται σωστά τα πράγματα. Αλλά θα μπορούσε να βοηθήσει το έργο του, να το πούμε έτσι, και σε πολλές περιπτώσεις κακής ποιότητας μετάφρασης να είναι ένα σύστημα, που θα δείχνει ότι αυτός ο μεταφραστής δεν είναι καλός, δεν βοηθάει τον κατηγορούμενο να καταλάβει τι συμβαίνει, αλλά, ίσως, το ανάποδο.
Δυστυχώς, όμως, δεν χρησιμοποιείται τόσο σε αυτόν τον τομέα, αλλά περισσότερο έχει χρησιμοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη από την Αστυνομία. Έχει χρησιμοποιηθεί από την Αστυνομία βάζοντας διάφορους αλγορίθμους μέσα στις λειτουργίες της, ώστε να κάνει το έργο της πιο αποτελεσματικό.
Τώρα, το μεγάλο ερώτημα ή το μεγάλο πρόβλημα με έναν τρόπο προκύπτει όταν αυτή η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται για να προβλέψει ποινική συμπεριφορά. Δηλαδή, να προβλέψει μία αξιόποινη πράξη πριν αυτή συμβεί.
Και έχουμε δει συστήματα στην Ευρώπη, σε χώρες όπως η Ολλανδία. Υπήρχε στην Ολλανδία, για παράδειγμα, ένα σύστημα, που υπήρξε σε δύο φάσεις, που αφορούσε νεαρούς παραβάτες, νομίζω από τα 14 μέχρι τα 23. Kατά βάση, αφορούσε διαφορετικές ηλικίες σε διάφορες βάσεις της, και αυτό το σύστημα επί της ουσίας, χωρίς να έχει κάποιος καταδικαστεί, όντας αθώος, λάμβανε υπόψη διάφορες παραμέτρους, που θεωρούσε ότι είναι ενδείξεις ότι αυτός ο άνθρωπος θα εγκληματήσει. Αυτό αφορούσε το πόσες επαφές είχε με την Αστυνομία. Δηλαδή, αν είχε συλληφθεί, αν είχε παραστεί ως μάρτυρας, αφορούσε, όμως, και πιο προσωπικά στοιχεία: το σε ποια γειτονιά μένει, το πώς είναι οι επιδόσεις του στο σχολείο. Και λαμβάνοντας όλες αυτές τις παραμέτρους υπόψη έχει φτιάξει αυτή τη λίστα, με αποτέλεσμα όποιος είναι σε αυτή τη λίστα να δέχεται και προληπτικές ή προειδοποιητικές επισκέψεις από την Αστυνομία. Αυτό, ίσως, σε κάποιες περιπτώσεις είχε λειτουργήσει για να προστατευτεί, ας πούμε, ίσως, κάποιο έννομο αγαθό, αλλά αυτό που ξέρουμε ότι είχε συμβεί σε μεγάλο βαθμό είναι άνθρωποι, χωρίς να έχουν καταδικαστεί, δηλαδή, χωρίς να έχει αποφασίσει κάποιο Δικαστήριο ότι είναι ένοχοι, να πέφτουν συνεχώς πάνω σε εμπόδια γιατί ήταν μέσα σ’ αυτή τη λίστα. Δηλαδή, να μην μπορούν να προσληφθούν σε συγκεκριμένες δουλειές, να χάνουν κάποια επιδόματα, ενδεχομένως, που έπαιρναν από το κράτος, και με έναν τρόπο να μπαίνουν μέσα σε έναν φαύλο κύκλο, που ακριβώς επειδή η Αστυνομία τους επισκεπτόταν, γιατί ήταν σ’ αυτή τη λίστα, τους καλούσε ως υπόπτους ή ως μάρτυρες, γιατί όταν γινόταν κάποιο έγκλημα ήταν οι πρώτοι που θα υποπτευόντουσαν ότι, ίσως, το διέπραξαν. Αυτό δημιουργούσε ακόμη πιο πολλές επαφές με την Αστυνομία. Και αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ανεβαίνουν ακόμη περισσότερο στη λίστα των ΤΟΡ ανθρώπων, που μπορεί να διέπρατταν κάποιο έγκλημα. Και το πολύ ανησυχητικό ήταν ότι αυτό ήταν ένα πιλοτικό σύστημα. Δηλαδή, ήταν ένα σύστημα, που είχαν αναπτύξει και ήθελαν να δουν πώς θα λειτουργούσε στην πράξη. Θα ήταν αποτελεσματικό ή όχι; Αλλά δοκιμάστηκε πάνω σε πραγματικούς ανθρώπους. Δηλαδή, δεν έγινε κάποιο, ας πούμε, υποθετικό πείραμα μέσα σε ένα εργαστήριο. Ήταν ένα σύστημα, που δοκιμάστηκε πάνω σε πραγματικούς ανθρώπους. Είχε αρνητικές επιπτώσεις σε κάποιες περιπτώσεις πάνω σε πραγματικούς ανθρώπους. Και οι δικηγόροι τους, γιατί ήταν ένα σύστημα, στο οποίο είχαμε κάνει έρευνα στον Οργανισμό που δουλεύω, μας έλεγαν ότι είναι και πάρα πολύ δύσκολο να χειριστούν αυτές τις υποθέσεις. Γιατί ό,τι είχαμε ως δεδομένο ή ό,τι ξέραμε ότι λειτουργεί ως νομικό επιχείρημα ως καλή πρακτική, δεδομένου ότι ήταν μέσα σε αυτόν τον φαύλο κύκλο της συνεχούς επαφής με την Αστυνομία, που τους έκανε πιο έντονα υπόπτους για υποθέσεις, όταν προέκυπτε κάποιο έγκλημα. Μας είχαν πει χαρακτηριστικά ότι ήταν, σχεδόν, αδύνατον να τους υπερασπιστούνε, να εφαρμόσουν τις κλασικές μεθόδους, που θα εφάρμοζαν σε μια κλασική υπόθεση.
Οπότε, ευτυχώς, επειδή η τεχνητή νοημοσύνη δεν τρέχει μόνο με έναν τρόπο, που εξελίσσεται και βελτιώνεται συνεχώς και τη βλέπουμε παντού, από το ChatGBT μέχρι και την ηλεκτρική σκούπα, που θα πάμε να πάρουμε και λέει ότι χρησιμοποιεί ακόμη και αυτή τεχνητή νοημοσύνη. Επειδή, λοιπόν, υπάρχουν όλες αυτές οι εξελίξεις, στην πραγματικότητα έχουν υπάρχει και εξελίξεις και σε νομικό επίπεδο, με την Ευρωπαϊκή Ένωση, πλέον, να έχει δημοσιεύσει έναν νόμο, που ρυθμίζει την τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο είναι ένας πολύ τεχνικός νόμος, και δεν θέλω σε καμία περίπτωση να σας κουράσω με αυτό. Αλλά αυτό που έχει σημασία σε αυτή τη φάση είναι ότι όταν μιλάμε γι’ αυτήν την πρόβλεψη ποινικής συμπεριφοράς σε μεγάλο βαθμό την απαγορεύει. Δηλαδή, αυτό το παράδειγμα, που σας έφερα, με βάση τον νόμο, σήμερα, δεν θα μπορούσε να γίνει, δεν θα ήταν μια αποδεκτή πρακτική. Παρόλα αυτά αφήνει πολλές γκρίζες ζώνες, γιατί αυτό που σας ανέφερα για παράδειγμα ότι λαμβανόταν υπόψη το πού έμενε κάποιος, τη γειτονιά του, ως παράμετρος για να προβλέψει αν θα εγκληματήσει, δεν είναι κάτι που αποκλείεται τελείως από αυτόν τον νόμο. Δηλαδή, σου λέει ότι αν θέλεις να ερευνήσεις κάτι για ένα έγκλημα και μπορεί να σου είναι χρήσιμο το στοιχείο πού μένει κάποιος, μπορείς ακόμη να χρησιμοποιήσεις την τεχνητή νοημοσύνη σ’ αυτή την περίπτωση.
Επομένως, με έναν τρόπο δεν έχει απαγορευτεί τελείως και είναι κάτι, που το ξέρουμε ότι χρησιμοποιείται έντονα, και αυτά τα παράθυρα, που αφήνει αυτή η νομοθεσία, αξιοποιούνται από τις Αστυνομικές Αρχές, υποθέτω σε έναν βαθμό καλώς, για να γίνεται πιο αποτελεσματικό το έργο της και να αισθανόμαστε όλοι ασφαλείς, αλλά και με έναν τρόπο αφήνοντας κάποια ανοιχτά παράθυρα ή αφήνοντας, ενδεχομένως, κάποια άτομα εκτεθειμένα, διότι σ’ αυτές τις περιπτώσεις, ακριβώς επειδή δεν είσαι κατηγορούμενος, δεν έχεις πληροφόρηση του τι ακριβώς κάνει ή τι γίνεται για το όνομά σου ή για σένα εκ μέρους των Αστυνομικών Αρχών. Και, φυσικά, δεν μπορείς και να αμφισβητήσεις αυτή την πράξη, δεδομένου ότι δεν τη γνωρίζεις καν. Ευτυχώς, είναι κάτι που προβλέπεται και αυτό και έχει σε νομοθετικό πλαίσιο βελτιωθεί πλέον, με βάση αυτόν τον νόμο, που σας ανέφερα, τι είναι η Α.Ι. σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

Και νομίζω με έναν τρόπο αντιλαμβάνεται κάποιος ότι αυτό πάει να πει ότι τέτοια συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, που λειτουργούνε με αυτόν τον τρόπο, βαθαίνουν τις κοινωνικές διαφορές ή βαθαίνουν τον στιγματισμό, που μπορεί να υπάρχει ήδη για μία κοινότητα ή για μία γειτονιά. Άρα, σ’ αυτή την περίπτωση δεν είναι ένα θετικό παράδειγμα, που βοηθάει το να γίνονται τα πράγματα καλύτερα. Ίσως, βοηθάει σε κάποιες περιπτώσεις ή στην, ας πούμε, ενδυνάμωση της ασφάλειας, αλλά κάνει με έναν τρόπο τους πιο στιγματισμένους και τους πιο αδύναμους, ίσως, ακόμη πιο στιγματισμένους και ακόμη πιο αδύναμους, που δεν είναι κάτι που σε καμία περίπτωση θέλουμε. Εννοώ, αυτές οι νέες τεχνολογίες δεν έχουν ούτε θετικό ούτε αρνητικό πρόσημο. Δεν είναι ούτε κάτι καλό ούτε κάτι κακό από μόνο του. Είναι ξεκάθαρα το πώς τις χρησιμοποιούμε. Και υπό αυτή την έννοια, αν χρησιμοποιούνται με έναν τρόπο που τους πιο κοινωνικά στιγματισμένους ή τους πιο αδύναμους δεν φροντίζουν να τους ενδυναμώσουν, αλλά τους ρίχνουν ακόμη περισσότερο, εκεί σίγουρα έχουμε πρόβλημα.
Σίγουρα από μόνη της δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή. Εγώ θα έλεγα ότι είναι κατά βάση καλή. Δηλαδή, δεν ξέρω, εγώ βλέποντάς το τελείως εμπειρικά, στην καθημερινότητά μου, στο πόσο με βοηθάει στη δουλειά, στο πόσο με βοηθάει να κάνω συγκεκριμένα πράγματα, εννοώ διάφορες δουλειές μέσα στην καθημερινότητα, κατά βάση με βοηθάει και με διευκολύνει. Οπότε, το ζήτημα είναι όταν έχουμε χρήση της, που δεν μπορούν όχι να βοηθήσουν συγκεκριμένες ομάδες, αλλά να τις βάλουν σε ακόμη πιο δύσκολη θέση, εκεί σίγουρα είναι μια αρνητική χρήση της τεχνολογίας.
Οπότε, συνδέοντας τις νέες τεχνολογίες με το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, νομίζω ότι αυτό που θα ήθελα να τονίσω είναι ότι είναι πολύ σημαντικό το να έχουμε γνώση του αν η τεχνητή νοημοσύνη έχει χρησιμοποιηθεί για εμάς. Δηλαδή, αν η Αστυνομία έχει μια υπόθεση, στην οποία εμπλεκόμαστε είτε ως μάρτυρες, είτε ως κατηγορούμενοι, είτε για οποιονδήποτε λόγο, είναι ήδη μία θέση, που δεν θέλει να βρεθεί κάποιος. Αλλά αν τύχει να βρεθεί σε αυτή τη θέση είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει διαφάνεια και να ξέρει αν οι νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, έχουν χρησιμοποιηθεί για να βγουν κάποια συμπεράσματα, να μπορεί να γνωρίζει και να έχει λόγο σε αυτά τα συμπεράσματα, και να μπορεί είτε να τα επιβεβαιώσει, είτε να τα αντικρούσει.
Και, φυσικά, δεν χρειάζεται να επισημάνω, υποθέτω, όταν έχουμε κατηγορίες όπως ανήλικοι, που ήταν η κατηγορία, που είχε χρησιμοποιηθεί από αυτό το σύστημα στην Ολλανδία, που σας ανέφερα πριν, πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Δηλαδή, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με παιδιά κάτω των 18, το να είναι σε μία λίστα εγκληματιών, είναι με έναν τρόπο σαν να έχουμε προβλέψει ήδη τι θα κάνουν στο μέλλον και αν τους επισκέπτεται η Αστυνομία κάθε δεύτερη βδομάδα στο σπίτι τους είναι σαν να τους έχουμε βάλει ήδη τον χαρακτηρισμό του τι θα κάνουν στο μέλλον και ότι είναι εγκληματίες.
Και κάπως το ξέρουμε και εμπειρικά νομίζω όλοι μας μέσα σ’ αυτό το δωμάτιο ότι όταν μιλάμε για τη Δικαιοσύνη, και αφήνοντας στην άκρη την ποινική Δικαιοσύνη, οποιονδήποτε κλάδο της Δικαιοσύνης, είναι πάρα πολύ βασικό να αισθανόμαστε εμπιστοσύνη. Δηλαδή, όταν τύχει να βρεθούμε ως κατηγορούμενοι σε μια υπόθεση, αν πάμε να κάνουμε μία απλή αίτηση σε ένα Δικαστήριο γιατί ο γείτονάς μας, δεν ξέρω, είναι περίεργος και έχει υγρασία το σπίτι μας και δεν μας ακούει, οπότε θέλουμε να στραφούμε κατά του σε ένα Δικαστήριο, γιατί δεν μπορούμε να τα βρούμε με τίποτε, θέλουμε να μπορούμε να εμπιστευτούμε αυτό το σύστημα. Δηλαδή, να αισθανόμαστε ότι θα βρούμε το δίκιο μας, για να το πω έτσι πάρα πολύ απλά.
Επομένως, πρακτικές που αυτή την εμπιστοσύνη τη σπάνε, που νομίζω ότι είναι ένα τέτοιο παράδειγμα αυτό που μόλις σας ανέφερα με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, σίγουρα δεν βοηθάει σε αυτό το σύστημα, που έχουμε όλοι μαζί συμφωνήσει ότι έχουμε, ότι όλοι εμπιστευόμαστε και ότι όλοι αν έχουμε κάποιο πρόβλημα θα καταφύγουμε εκεί.
Και νομίζω ότι θα ‘θελα να κλείσω με κάποιες σκέψεις για το κομμάτι του πώς είναι η εμπειρία κάποιος να βρίσκεται μέσα σ’ αυτή την κατάσταση. Δηλαδή, ακόμη και αν κάποιος έχει μείνει σε ένα Αστυνομικό Τμήμα για μία μέρα ή για μία βδομάδα είναι μία πάρα πολύ δύσκολη και τραυματική εμπειρία, που θα θυμάται για πάντα.
Επομένως, το να ενισχύουμε αυτές τις πρακτικές, αντί να εστιάζουμε στο πώς μπορούμε να τις μειώσουμε και οι διαδικασίες να είναι όσο λιγότερο στερητικές της ελευθερίας και όσο περισσότερο πιο ανθρώπινες γίνεται, επομένως να λαμβάνουμε υπόψη μας τα συναισθήματα, που δημιουργεί μια τέτοια διαδικασία σε έναν άνθρωπο. Το συναίσθημα του φόβου, της ανασφάλειας και της απώλειας της εμπιστοσύνης είναι πολύ σημαντικό και, αν θέλετε, λίγο πιο φιλοσοφικά, ίσως, εγώ ως Νομικός ένα τέτοιο σύστημα θέλω και παλεύω σε έναν βαθμό. Να έχουμε ένα σύστημα, που το εμπιστευόμαστε, που μπορούμε να βασιστούμε σ’ αυτό. Και οι νέες τεχνολογίες μας το κάνουν απλώς πιο εύκολο ή πιο αποτελεσματικό, και όχι το ανάποδο.
Επομένως, για μένα, θα έλεγα, ότι δεν πρέπει να είναι και ένα δίπολο η αποτελεσματικότητα και ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά ότι αυτά πρέπει να πηγαίνουν χέρι-χέρι.».

Ακολούθως, ο κ. Κοτσαντζή μετέφερε κάποια ερωτήματα από το κοινό, που παρακολουθούσε ζωντανά την εκδήλωση μέσω διαδικτύου, στην κ. Μελά, η οποία απάντησε με σαφήνεια.
Αμέσως μετά έλαβε τον λόγο ο Δικηγόρος, Ποινικολόγος, Πρόεδρος Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ένωσης Ευρωπαίων Ποινικολόγων, κ. Αλέξης Αναγνωστάκης, ο οποίος ανάφερε στην ομιλία του πως: «Κατ’ αρχήν, να ευχαριστήσω τις «Γέφυρες Ειρήνης», οι οποίες είναι πάντα πολύ φιλόξενες. Και μου άρεσε πάρα πολύ αυτό εδώ, που λέει εκεί: «Να έχεις στην καρδιά σου χώρο για όλους.». Και νιώθω ότι έχετε χώρο για πάρα πολλούς. Και νιώθω ότι μέσα σε αυτούς είμαστε και εμείς, και σας ευχαριστούμε πάρα πολύ. Και νιώθω πάρα πολύ καλά όταν είμαι μαζί σας.
Το πρώτο θέμα είναι: Τώρα, είναι καλή ή κακή η τεχνητή νοημοσύνη; Νομίζω είναι σαν το στυλό. Είναι ένα εργαλείο. Δεν είναι ούτε καλή, ούτε κακή. Είναι πώς το χρησιμοποιούμε ένα μαχαίρι. Με το μαχαίρι μπορείς να φτιάξεις φαγητό, μπορείς και να σκοτώσεις έναν άνθρωπο. Εδώ είναι το στοίχημα. Πώς θα τη χρησιμοποιήσουμε.
Και το δεύτερο είναι το μέλλον. Είναι ή δεν είναι το μέλλον; Νομίζω ούτε αυτό είναι, γιατί είναι ήδη το παρόν. Ήδη χρησιμοποιείται. Και σε κάποιες περιπτώσεις είναι και το παρελθόν, γιατί κάποιες χρήσεις της είναι στο παρελθόν. Εδώ βλέπω ότι συστήματα αλγοριθμικά στην ποινική Δικαιοσύνη χρησιμοποιούνται από το 1970. Φανταστείτε, το 1987, το FBI χρησιμοποιούσε έναν αλγόριθμο για να αναλύει τους «serial killers», αυτό το οποίο βλέπετε στα έργα. Και αυτή τη στιγμή που μιλάμε υπάρχουν ενεργά συστήματα σε φυλακές, σε Αστυνομία και σε όλα.

Όσα είπε η κ. Μελά είναι τελείως ακριβή. Μόνο συμπληρωματικά μπορώ να πω κάποια πράγματα.
Υπήρχε ένα πρόγραμμα στην Αμερική, αυτό που λέει ότι προέβλεπε, αλλά διακόπηκε το 2020. Κηρύχτηκε παράνομο. Και γιατί κηρύχτηκε παράνομο; Γιατί είχε μέσα, λέει, προκαταλήψεις.
Δηλαδή, τι κάναμε εμείς οι άνθρωποι; Κατασκευάσαμε την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά επειδή την εκπαιδεύουμε, την εκπαιδεύουμε με τις προκαταλήψεις μας, με τα λάθη μας, με τα «πιστεύω» μας. Και τα έχουμε περάσει. Είναι σαν το παιδί. Στο παιδί περνάς κάποια πράγματα.
Οπότε, αυτή τη στιγμή πιστεύω ότι η τεχνητή νοημοσύνη περνάει την παιδική της ηλικία και έχει πολλές παιδικές ασθένειες. Και το ένα είναι το θέμα των προκαταλήψεων.
Δηλαδή, για να σας δώσω να καταλάβετε, στην «Hit List», στη λίστα υψηλού κινδύνου του Σικάγο, το 56% είναι Αφροαμερικάνοι, «έγχρωμοι». Ενώ αυτοί είναι μόνο το 33%. Δηλαδή, χτυπάει πολύ τους «έγχρωμους», που λένε ότι θα εγκληματήσουνε.
Στην Αγγλία, το αντίστοιχο σύστημα έβλεπε νέους και από περιθωριοποιημένες κοινότητες. Όπως είναι οι περιοχές. Μένεις, ας πούμε, στην τάδε περιοχή; Είσαι πιο ύποπτος από ό,τι αν έμενες σε κάποια άλλη.
Στην Αμερική, το πρόγραμμα δίνει περισσότερες πιθανότητες υποτροπής. Τι σημαίνει υποτροπή; Αν βγεις από τη φυλακή θα ξανακάνεις κάτι. Στους «έγχρωμους» παρά στους «λευκούς». Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αυτό το πρόβλημα των προκαταλήψεων. Επειδή εκπαιδεύεται από ανθρώπους, προγραμματίζεται από ανθρώπους, περνάμε τις προκαταλήψεις μας και εκεί.
Βλέπουμε έναν, που είναι έτσι, και νομίζουμε ότι είναι έτσι, και εκπαιδεύουμε τον αλγόριθμο να τον βλέπει το ίδιο.
Τι θέλω να πω με τις παιδικές ασθένειες. Γίνονται πολλά λάθη. Δηλαδή, ακόμη κάνει πολλά λάθη. Να φανταστείτε σε μια περίπτωση προέβλεψε ότι σε μια πόλη το πιο επικίνδυνο σημείο ποιο είναι: Το Αστυνομικό Τμήμα. Γιατί έβλεπε ότι γίνονταν πολλές συλλήψεις εκεί.
Στη Γερμανία, προβλέπει διαρρήξεις στα σπίτια σε ένα ποσοστό 70%-80% ή ανίχνευση απάτης, κοινωνικών επιδομάτων κ.τ.λ.. Ποιοι είναι πιο επιρρεπείς σ’ αυτά. Αλλά και πάλι γίνονται λάθη ακόμη. Εδώ εμείς κάνουμε λάθη, δεν θα κάνουν οι μηχανές, που εμείς δημιουργήσαμε; Οι αλγόριθμοι, που εμείς δημιουργήσαμε;
Ένα άλλο θέμα, το οποίο θα ήθελα να πω, είναι η Βιομετρική Ταυτοποίηση. Δηλαδή, να σε αναγνωρίζουν από το πρόσωπο, από τα μάτια, από τη φωνή, ακόμη και από τον βηματισμό.
Να φανταστείτε ότι στην Αμερική υπάρχει ένα «data base», δηλαδή μια βάση δεδομένων, που υπάρχουν 20 δισεκατομμύρια φωτογραφίες από social media, που συνδέονται με τα Αστυνομικά Τμήματα. Οπότε, θέλει λίγο προσοχή τι βάζουμε και τι δεν βάζουμε. Τώρα που το σκέφτομαι, θα κατεβάσω κάτι που έχω βάλει.
Στο Λονδίνο έχουν αναγνώριση προσώπου σε κοινωνικές εκδηλώσεις. Έξω στον δρόμο μπορούνε και αναγνωρίζουνε.
Στην Κίνα το έχουνε πάει αλλού. Αναγνωρίζουνε από τον βηματισμό. Μπορούνε να σε αναγνωρίσουνε ποιος είσαι. Δηλαδή, δεν έχει καμία σημασία αν βάλεις περούκα, αν βάλεις άλλα ρούχα, αν βάλεις μουστάκι, αν βάλεις γένια, σε βρίσκουνε από τον βηματισμό.
Όμως, όλα αυτά έχουν μεγάλο ποσοστό λαθών. Στην Αγγλία είναι 81% τα ψευδώς θετικά. Δηλαδή, κάποιες φορές αναγνωρίζανε άλλα αντ’ άλλα, για να το πούμε έτσι.
Ακόμη και στην Ελλάδα, τώρα, τα βιομετρικά διαβατήρια και όλα αυτά προς τα εκεί, ας το πούμε, πηγαίνουνε.
Ποιο είναι το πρόβλημα εκτός από το πρόβλημα των λαθών. Είναι, όπως είπε και η κ. Μελά, μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Δηλαδή, ό,τι απόφαση και να βγάλει ο αλγόριθμος, δηλαδή: «Στείλε στον Άλιμο», θα στείλει Αστυνομία στον Άλιμο. Η Αστυνομία κάτι θα βρει να συλλάβει. Κάποιον θα βρει, κάτι θα βρει. Οπότε, όπου και να στείλεις την Αστυνομία, κάτι θα βρει. Και μετά ο αλγόριθμος πάντα επιβεβαιώνεται. Αλλά στην ουσία μπορεί και να μην υπάρχει αυτό για το οποίο πρέπει να επιβεβαιωθεί.
Σας είπα για τους Αφροαμερικάνους. Σε κάποιες περιπτώσεις αναγνώριζε ακόμη και χιμπατζήδες ως ανθρώπους. Δηλαδή, υπήρχε ένα θέμα.
Όσον αφορά στη βιομετρική αναγνώριση, η πρώτη σύλληψη, που έγινε με λάθος αναγνώριση, ήταν του Ρόμπερτ Γουίλιαμς, όχι του τραγουδιστή, νομίζω, το 2020, που συνελήφθη λόγω λανθασμένης ταυτοποίησης από την κάμερα.
Και τα λάθη αυξάνονται 10 με 100 φορές για γυναίκες, δεν ξέρω γιατί, ηλικιωμένους και, φυσικά, τα σκούρα δέρματα. Φυσικά, τα σκούρα δέρματα έχουν περισσότερο πρόβλημα, που νομίζω ότι συνέχεται με τις προκαταλήψεις.
Τώρα, όσον αφορά αυτή τη βιομετρική αναγνώριση, τις κάμερες που βλέπετε παντού και σκανάρουν τα πάντα, υπάρχει ένα πρόβλημα ιδιωτικότητας. Γιατί κανείς δεν μπορεί να αποκλειστεί. Δεν μπορούμε να πούμε: Θα παρακολουθήσω αυτόν. Παρακολουθούνται όλοι. Τα πάντα. Χωρίς να έχουμε πιθανότητα να πούμε: Α, ο Χασάν να βγει έξω, η κ. Μελά να βγει έξω, α, ο Αλέξης να βγει έξω. Όλοι είναι μέσα. Και αυτό τι πρόβλημα μπορεί να δημιουργήσει; Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ότι η κάμερα μπορεί να σε πιάσει στον δρόμο, σε μια οικογενειακή σου στιγμή, σε μία πολιτική εκδήλωση, σε μία κοινωνική εκδήλωση, σε μια πολιτιστική, σε μια θρησκευτική σου εκδήλωση. Οπότε, ίσως, δούμε στο μέλλον ανθρώπους να αποφεύγουνε να βγαίνουνε στον δρόμο ή να φοβούνται. Εδώ φοβόντουσαν άλλα πράγματα. Με τον Covid τι έγινε. Φοβόντουσαν τα εμβόλια. Φοβόντουσαν, δικαιολογημένα ή όχι. Ο φόβος είναι μέσα στον άνθρωπο. Ίσως, φοβούνται να βγούνε γιατί θα αποκαλυφθούν οι πεποιθήσεις τους, τα προσωπικά τους δεδομένα.

Από την άλλη, να πούμε ότι υπάρχουνε και θετικά. Δεν είναι όλα αρνητικά. Το ξέρετε ήδη. Δηλαδή, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επεξεργαστεί εκατομμύρια αρχεία, που αλλιώς η Αστυνομία ή οποιοσδήποτε, ήθελε μήνες και τώρα γίνεται μέσα σε λεπτά, ας το πούμε έτσι.
Η Αστυνομία, ειδικά στο εξωτερικό, έχει μπορέσει και έχει εξιχνιάσει εγκλήματα, που μένανε ανεξιχνίαστα 40 χρόνια. Γιατί τώρα, επειδή υπάρχουν βάσεις δεδομένων DNA, δεν ψάχνουμε να βρούμε το DNA του δράστη, αυτού που το έκανε αυτό ή αυτής που το ‘κανε. Επειδή υπάρχει το Α.Ι. Matching και η μέθοδος των γενεαλογικών δέντρων, και υπάρχουν τεράστιες πληροφορίες, μπορούμε να βρούμε, μέσα σε λίγα λεπτά, την ευρύτερη οικογένεια. Ποιανού ξάδερφος είναι, ποιανού γιος είναι, ανιψιά ποιανού είναι. Οπότε, πολύ πιο εύκολα βρίσκονται και εξιχνιάζονται εγκλήματα.
Πολύ σημαντικό το υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο, που βρίσκεται, σχεδόν, πολύ εύκολα, διότι υπάρχουν οι πιθανότητες να αναλύονται 100 εκατομμύρια φωτογραφίες σε λεπτά. Και έχει και ένα άλλο καλό: ότι πλέον δεν είναι ανάγκη να το επεξεργάζονται άνθρωποι όλο αυτό το υλικό. Όλοι αυτοί οι Αστυνομικοί, όλοι αυτοί οι ερευνητές, οι οποίοι, είτε το πιστεύετε είτε όχι, υπέφεραν από τραύμα, βλέποντας όλο αυτό το υλικό. Φανταστείτε, η δουλειά τους είναι να βλέπεις όλη μέρα τέτοιο υλικό και να πρέπει να ξεχωρίσεις τι είναι. Τώρα, το κάνει το Α.Ι..
Τώρα, στη Δικαιοσύνη, σας τα είπε η κ. Μελά, είναι δύσκολο θέμα. Πάντως, η απόφαση, που έχει πάρει η Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι να έχουμε άνθρωπο να αποφασίζει και αλγόριθμο να βοηθάει. Αυτή είναι, ας το πούμε, η αρχή. Αλλά ήδη σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχουν τα ρομπότ, που υπάρχουν στην Εσθονία, που ήταν για μικρές υποθέσεις να στα λύσει το ρομπότ, και αν δεν σ’ αρέσει πήγαινε στο Δικαστήριο μετά.
Το επόμενο είναι: Εντάξει, μπαίνει παντού, μπαίνει στα Δικαστήρια, μπαίνει και στις φυλακές. Είναι οι «έξυπνες» φυλακές. Με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Όπου δεν θα έχουμε πια τους φύλακες, που σου δίνουνε το κινητό, αλλά στο πουλάνε, που σου κάνουνε, που σου δείχνουνε ή οτιδήποτε. Όλα θα καταγράφονται. Θα βλέπονται οι συνθήκες διαβίωσης. Μπορεί να είναι και καλύτερες. Να προλαμβάνονται αυτοκτονίες. Και να διευθύνεται η φυλακή από ένα ρομπότ; Από έναν αλγόριθμο; Θα είναι καλύτερο ή όχι; Δεν ξέρω. Θα δείξει.
Πολύ περισσότερες υποθέσεις «trafficking» έχουνε λυθεί, αλλά το άλλο, και τελειώνω μ’ αυτό, είναι ότι μπορεί ακόμη και στα τηλεφωνήματα της Άμεσης Δράσης να αναγνωρίζει αν υπάρχει ειλικρινές στρες και άγχος. Γιατί πολλοί παίρνουνε τηλέφωνο την Αστυνομία, για πολλούς λόγους. Μπορεί να τους ρωτήσουνε και ποιοι κυκλοφορούν, πώς είναι ο δακτύλιος. Παλαιότερα το έκανα, τώρα δεν το κάνω πια. Αλλά εκεί καταλαβαίνει ποιος πραγματικά είναι το θύμα, ποιος βρίσκεται σε μία κατάσταση και θα μπορούμε να βοηθήσουμε. Δηλαδή, θα αλλάξουνε τα πάντα, αλλά θα πρέπει να μείνουμε άνθρωποι μέσα σ’ αυτό. Και αυτό είναι το ζητούμενο. Πώς θα μείνουμε σε όλο αυτό άνθρωποι. Θα το βρούμε μέρα με τη μέρα. Ας το πούμε έτσι. Διότι από δω και πέρα η γνώση δεν θα είναι το θέμα. Η γνώση είναι εύκολη. Και αν δεν έχουμε γνώση τι θα κάνουμε τα Πανεπιστήμια; Τι θα κάνουμε μετά; Η δουλειά θα γίνεται από τους αλγόριθμους. Εμείς σε τι βρισκόμαστε; Μήπως πρέπει να βρούμε έναν άλλον ρόλο μέσα σ’ αυτό; Όχι σήμερα, όμως, αλλά σίγουρα δεν πρέπει να αργήσουμε. Γιατί όλα γίνονται. Ας πούμε, η διερμηνεία, γίνεται εδώ. Μήπως ο ρόλος του ανθρώπου στα επόμενα χρόνια πρέπει να είναι όχι να μαθαίνουμε, αλλά να αναπτύξουμε κάποιες άλλες δεξιότητες; Όπως είναι να είμαστε πιο κοινωνικοί; Πιο κοινωνικές δεξιότητες; Να έχουμε περισσότερη συμπόνοια; Να έχουμε περισσότερη ενσυναίσθηση; Γιατί όλα τα άλλα θα μας λύνονται. Θα έχουμε ελεύθερο χρόνο. Και ο ρόλος μας μήπως θα είναι, όσον αφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, να ελέγχουμε και να κατευθύνουμε την τεχνητή νοημοσύνη; Και όχι να κάνουμε εμείς αυτή τη δουλειά; Το καλό ερώτημα. Το κακό είναι ξέρουμε τι μπορεί να γίνει. Μπορούμε να σκοτωθούμε μεταξύ μας.».
Η ενδιαφέρουσα αυτή εκδήλωση συνεχίστηκε με τις ερωτήσεις του παριστάμενου κοινού και ολοκληρώθηκε με τις εμπεριστατωμένες απαντήσεις, που έδωσαν οι εκλεκτοί ομιλητές.

Αμέσως μετά, οι διοργανωτές πρόσφεραν στους ομιλητές, αλλά και στους παριστάμενους, συμβολικά καλαίσθητα δωράκια.

Ολόκληρη την εκδήλωση μπορείτε να την παρακολουθήσετε στο παρακάτω βίντεο:

Ακολουθούν φωτογραφικά στιγμιότυπα: