Η προτομή του Νίκου Ξυλούρη βρίσκεται ξανά στη βάση της στην πλατεία Κύπρου, στην Όαση, του Δήμου Ηρακλείου Κρήτης
Στη βάση της στην πλατεία Κύπρου, στην Όαση, του Δήμου Ηρακλείου Κρήτης, επέστρεψε το πρωί της Τετάρτης 24 Ιουνίου 2026, μετά από τον βανδαλισμό, που υπέστη τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου 2026, η προτομή του Νίκου Ξυλούρη, την οποία είχε φιλοτεχνήσει η αείμνηστη Γλύπτρια Ασπασία Παπαδοπεράκη.
Ο Δήμαρχος Ηρακλείου Κρήτης, κ. Αλέξης Καλοκαιρινός, και η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, κ. Ρένα Παπαδάκη-Σκαλίδη, παραβρέθηκαν στη διαδικασία επανατοποθέτησης της προτομής, την οποία αφιλοκερδώς συντήρησε το καλλιτεχνικό χυτήριο Γαβαλά στην Αθήνα. Τις εργασίες συντήρησης της βάσης και της επανατοποθέτησης της προτομής έκανε αναγνωρισμένος για το έργο του καλλιτέχνης, ο οποίος επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία του.
Επίσης, ο κ. Αλέξης Καλοκαιρινός, μιλώντας για τον Νίκο Ξυλούρη στάθηκε ιδιαίτερα στην αντιστασιακή του δράση και στη θέση του στη συλλογική μνήμη, ενώ αναφέρθηκε στην προσήλωσή του στις δημοκρατικές αξίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, λέγοντας πως: «Σήμερα, αποκαθίσταται η προτομή του Νίκου Ξυλούρη, του Αρχάγγελου της Κρήτης, στη θέση στην οποία βρισκόταν ως τα χαράματα της 21ης Απριλίου, οπότε και υπέστη βανδαλισμό. Βέβαια, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι αυτό συνέβη ακριβώς αυτή τη μέρα. Διότι κάποιοι θυμούνται και θυμούνται με μίσος, και όλοι οι υπόλοιποι, που είμαστε πάρα πολλοί, που είμαστε όλοι, τον θυμόμαστε με αγάπη και τιμή: Ήταν Αντιστασιακός. Ο Νίκος Ξυλούρης ήταν μια από τις πιο βροντερές φωνές ενάντια στη Χούντα. Και αυτό συνέβη ιδιαίτερα στα χρόνια της Χούντας, τη δεκαετία του ’70. Να θυμηθούμε την παρουσία του στη Λήδρα, στην Πλάκα, με τον Μαρκόπουλο, να θυμηθούμε τη συμμετοχή του στο «Μεγάλο μας Τσίρκο», του Ιάκωβου Καμπανέλλη, που ανέβηκε από την Καρέζη και τον Καζάκο, και οι χουντικοί το έκλεισαν και συνέλαβαν τους πρωταγωνιστές. Τότε η μουσική ήταν του Ξαρχάκου. Και να θυμηθούμε την κορυφαία παρουσία του, την κορυφαία στιγμή, που ο Νίκος Ξυλούρης τραγούδησε στο Πολυτεχνείο. Αυτά είναι γεγονότα, τα οποία είναι χαραγμένα στη συλλογική μνήμη. Δίνεται σήμερα η ευκαιρία να τα επαναφέρουμε στο προσκήνιο και θα πρέπει όλοι να επιβεβαιώσουμε την προσήλωσή μας σε αυτό, που ήταν και δική του προσήλωση. Δηλαδή, στις Δημοκρατικές αξίες, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στα δικαιώματα τα οποία έχουν και οι λαοί και οι άνθρωποι. Θεωρώ ότι το μήνυμα αυτό είναι ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα, όπου βλέπουμε να υπάρχει μια υποχώρηση ακόμη και στη συλλογική συζήτηση των δημοκρατικών αξιών. Έτσι, μέσα σε πολύ συγκεκριμένα συμφραζόμενα ερχόμαστε σήμερα να βάλουμε στη θέση της την προτομή του Νίκου Ξυλούρη και να τον θυμηθούμε με την ευγνωμοσύνη, που του αρμόζει, αλλά και με μια τιμή, που πρέπει να έχει αγωνιστικό χαρακτήρα.».
Επιπλέον, ο κ. Καλοκαιρινός ευχαρίστησε θερμά το καλλιτεχνικό χυτήριο Γαβαλά, τον καλλιτέχνη και τους συνεργάτες του, που φρόντισαν για τη συντήρηση της βάσης και την επανατοποθέτηση της προτομής, και έθεσε το ζήτημα της περιφρούρησης του δημόσιου χώρου ενάντια σε βανδαλισμούς, επισημαίνοντας πως: «Θέλω να ευχαριστήσω όλους όσοι συνέβαλαν πάρα πολύ πρόθυμα. Και το καλλιτεχνικό εργαστήριο Γαβαλά, και τον καλλιτέχνη, ο οποίος δεν θέλει να ονομαστεί για λόγους σεμνότητας. Βεβαίως, την Αντιδημαρχία Πολιτισμού και τη Ρένα Παπαδάκη, που έδειξε πολύ γρήγορα αντανακλαστικά και, βεβαίως, τους υπηρεσιακούς μας. Νομίζω ότι σε σύντομο χρόνο καταφέραμε να επαναφέρουμε την προτομή στη θέση, στην οποία την έχουν γνωρίσει οι Ηρακλειώτες. Από εκεί και πέρα, τίθεται και ένα θέμα περιφρούρησης του δημόσιου χώρου. Γενικά, ενάντια σε βανδαλισμούς, και αυτούς που έχουν μια πολιτική απόχρωση, αλλά και αυτούς που είναι βανδαλισμοί στον δημόσιο χώρο, για τους οποίους όλοι θα πρέπει να έχουμε μια ευαισθησία, η οποία θα συμβάλλει να περιοριστούν και αν είναι δυνατόν να εξαλειφθούν ολότελα.».
Από την πλευρά της, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, κ. Ρένα Παπαδάκη-Σκαλίδη, μίλησε για τις άμεσες ενέργειες της Δημοτικής Αρχής ήδη από την ίδια ημέρα του βανδαλισμού, τη διαδικασία για την αποκατάσταση της προτομής, και ευχαρίστησε το καλλιτεχνικό χυτήριο και τον καλλιτέχνη, αναφέροντας πως: «Ένα περιστατικό της 21ης Απριλίου του 2026, που συνέβη στην πόλη μας και μας λύπησε πάρα πολύ όλους, ήταν ο βανδαλισμός της προτομής του Νίκου Ξυλούρη, που είχε φιλοτεχνήσει η Ασπασία Παπαδοπεράκη. Ο Δήμος Ηρακλείου αντέδρασε αμέσως, στέλνοντας την προτομή στην Αθήνα, στο καλλιτεχνικό χυτήριο Γαβαλά, και, βεβαίως, κατατέθηκε και μήνυση κατ’ αγνώστων. Πήραμε το πρωτότυπο από τον αδελφό της Γλύπτριας, ο οποίος επικοινώνησε με το καλλιτεχνικό χυτήριο για υποδείξεις σε σχέση με την πρωτότυπη εργασία της Γλύπτριας. Ένας ακόμη καλλιτέχνης ανέλαβε να συντηρήσει τη βάση τους προτομής και να τοποθετήσει την προτομή στη θέση της, ο οποίος δεν θέλει να αναφερθεί το όνομα του. Τους ευχαριστούμε θερμά και τους δύο. Έτσι, σήμερα, ένα ζήτημα, που μας πόνεσε, μας πλήγωσε, μας πρόσβαλε όλους, αποκαθίσταται, και είμαστε πολύ χαρούμενοι, που η προτομή του θα μπει και πάλι στη θέση της και θα είμαστε περήφανοι, που θα υπάρχει εδώ αυτό το γλυπτό, που αναπαριστά τον Νίκο Ξυλούρη, αυτή τη μεγάλη μορφή της μουσικής και της Αντίστασης, αλλά και ένα σημαντικό έργο μιας σπουδαίας Ηρακλειώτισσας Γλύπτριας, της Ασπασίας Παπαδοπεράκη.».
