Η ανάπλαση του ιστορικού κέντρου του Λαυρίου αναδεικνύει την πολιτιστική κληρονομιά με καινοτόμο σχεδιασμό

Η ανάπλαση του ιστορικού κέντρου του Λαυρίου αποτελεί έργο πνοής, που θα αναβαθμίσει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής των κατοίκων της Λαυρεωτικής. Μέσω του προσεκτικού σχεδιασμού επιτυγχάνεται η ενοποίηση των κοινόχρηστων χώρων πρασίνου με το θαλάσσιο μέτωπο στο λιμάνι, δημιουργώντας ένα ενιαίο, λειτουργικό και αισθητικά αναβαθμισμένο περιβάλλον.
Για την υλοποίηση του έργου εκπονήθηκαν ολοκληρωμένες μελέτες, που έλαβαν τις απαραίτητες εγκρίσεις από όλους τους αρμόδιους κρατικούς φορείς. Αξίζει να σημειωθεί πως η μελέτη έχει εγκριθεί ομόφωνα από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής Ανατολικής Αττικής, το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής και το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων, ενώ η εφαρμογή της στο πεδίο παρακολουθείται συστηματικά από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής.
Κεντρικό στοιχείο της ανάπλασης αποτελεί η ανάδειξη και προστασία της παλαιάς σιδηροδρομικής γραμμής, που αποτελεί σημαντικό κομμάτι της βιομηχανικής ιστορίας της πόλης. Αντίθετα με το παρελθόν, όπου μέρος της σιδηροδρομικής γραμμής βρισκόταν θαμμένο κάτω από άσφαλτο, το νέο έργο επαναφέρει στο προσκήνιο αυτό το σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας του Λαυρίου.
Ειδικότερα, στην περιοχή του ορύγματος, όπου η γραμμή μετά τον κόμβο του διατηρητέου σχολείου είναι επιχωμένη σε βάθος τουλάχιστον 1 μ., ακολουθούνται πιστά οι οδηγίες της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων: διατηρείται η υφιστάμενη υψομετρικά διαδρομή μέχρι τον ανοικτό Κοινόχρηστο χώρο και μετατρέπεται σε πεζόδρομο-ποδηλατόδρομο με φυσικό υλικό (πατημένο χώμα), ενώ προβλέπεται σύγχρονη τεχνική διευθέτηση των πρανών και στηθαίων, καθώς και φύτευση.
Η Δημοτική Αρχή έχει προχωρήσει σε συγκεκριμένες εργασίες για την προστασία και ανάδειξη της σιδηροδρομικής γραμμής:

1. Αφαίρεση της ασφάλτου, που κάλυπτε τμήματα της παλαιάς γραμμής.
2. Προστασία της παλαιάς σιδηροδρομικής γραμμής με ειδικό υλικό.
3. Τοποθέτηση υλικών υποδομής.
4. Προετοιμασία για την επίστρωση του φυσικού υλικού σύμφωνα με τις προδιαγραφές.

Αξίζει να επισημανθεί πως στα σημεία όπου η παλαιά σιδηροδρομική γραμμή βρίσκεται στην υφιστάμενη υψομετρικά διαδρομή, αυτή θα παραμείνει ως έχει, διατηρώντας την αυθεντικότητά της.
Στο πλαίσιο του συνολικού έργου υλοποιούνται πέντε καινοτόμες παρεμβάσεις για την ολοκληρωμένη ανάδειξη της παλαιάς σιδηροδρομικής γραμμής:
Αφηγηματικό-θεματικό δάπεδο
Προβλέπεται η χρήση εργαλείων αφηγηματικού-θεματικού δαπέδου, που θα περιλαμβάνει δύο είδη παρεμβάσεων ανά κλάδο στη διπλή ενότητα πεζοδρόμων, που διατρέχει εγκάρσια προς το παραλιακό μέτωπο τον χώρο.
Γραμμικά στοιχεία στον Ανατολικό πεζόδρομο
Στον Ανατολικό πεζόδρομο προβλέπεται η ανάπτυξη παράλληλων γραμμικών στοιχείων (ράγες) κατά μήκος της ιστορικής πορείας της κύριας γραμμής, που οδηγούσε από την έξοδο του ορύγματος προς τον σταθμό. Οι παρεμβάσεις θα πραγματοποιηθούν με τη διαφοροποίηση του χρώματος του τετράγωνου κυβόλιθου 10Χ10 εκ της επίστρωσης των πεζοδρόμων.
Γραμμικές μεταλλικές πλάκες
Θα τοποθετηθούν γραμμικές μεταλλικές πλάκες με καταγραφή της πορείας της γραμμής από την αφετηρία στους Αγίους Αναργύρους μέχρι τον τερματικό σταθμό Λαυρίου. Σε αυτές θα περιέχεται ονομαστική καταγραφή σταθμών της παλαιάς σιδηροδρομικής γραμμής σε γεωγραφικές ενότητες με χωροθέτηση από Βορρά προς Νότο.
Θεματικές πλάκες αναπαράστασης
Θα δημιουργηθούν θεματικές πλάκες με ανάγλυφο σχέδιο αναπαράστασης των διατηρητέων κτηρίων, αλλά και των μη σωζόμενων πλέον, κατά μήκος της διαδρομής, με χρήση εικόνων από ιστορικές φωτογραφίες. Οι μεταλλικές αυτές πλάκες θα είναι ορθογωνικού σχήματος και θα αφηγούνται στον διερχόμενο πεζό τα βασικά στοιχεία της ιστορικής διαδρομής και των διατηρητέων κτηρίων.
Διατήρηση αυθεντικών στοιχείων περιβάλλοντος χώρου
Τοπικά, γύρω από τα διατηρητέα κτήρια, προβλέπεται η διατήρηση των κύριων προσβάσεων σε εισόδους με πλακοστρώσεις από απλές βοτσαλόπλακες. Στην ευρύτερη ενότητα γύρω από τα τρία βασικά κτήρια του Σ.Σ. προτείνεται η διατήρηση ανοικτού χώρου με επίστρωση πατημένου χώματος, όπως ακριβώς ήταν επί πολλές δεκαετίες την εποχή της λειτουργικής ακμής, χωρίς ειδικές διαμορφώσεις και φυτεύσεις.
Το όραμα γίνεται πράξη
Όλες οι παραπάνω παρεμβάσεις αποσκοπούν στην ουσιαστική ανάδειξη της παλαιάς σιδηροδρομικής γραμμής και της πλούσιας ιστορίας της περιοχής. Η Δημοτική Αρχή υλοποιεί με συνέπεια το όραμά της για έναν τόπο, που σέβεται την κληρονομιά του, προστατεύει το περιβάλλον και βελτιώνει την ποιότητα ζωής των κατοίκων του.
Η προστασία και ανάδειξη της ταυτότητας της πόλης του Λαυρίου πραγματοποιείται με ολοκληρωμένο σχέδιο, εξασφαλισμένες χρηματοδοτήσεις και συστηματικές παρεμβάσεις, που μεταμορφώνουν το αστικό τοπίο προς όφελος των πολιτών.
Σε αυτή τη φάση του έργου ο σχεδιασμός που υλοποιείται είναι πλήρης, τεκμηριωμένος και έχει εξασφαλίσει όλες τις απαραίτητες εγκρίσεις από τους αρμόδιους θεσμικούς φορείς. Οι δημόσιες τοποθετήσεις και οι επικρίσεις, που διατυπώνονται από ορισμένους, βασίζονται σε αβάσιμες υποθέσεις και δεν αντανακλούν την πραγματική εικόνα του έργου. Είναι προφανές ότι κάποιοι επιδιώκουν να επιβάλουν τη δική τους έγκριση ως προϋπόθεση για κάθε πρωτοβουλία, αγνοώντας τόσο το θεσμικό πλαίσιο όσο και τη βούληση της τοπικής κοινωνίας. Η ανάδειξη της ιστορικής αξίας της σιδηροδρομικής γραμμής είναι τόσο ξεκάθαρη και ουσιαστική, που αναγνωρίζεται καθημερινά από τους ίδιους τους πολίτες, οι οποίοι βλέπουν το έργο να μεταμορφώνει το τοπίο και να τιμά την ιστορία του τόπου. Η Δημοτική Αρχή παραμένει προσηλωμένη στο όραμά της, υλοποιώντας έργα με διαφάνεια, συνέπεια και σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά, μακριά από μικροπολιτικές σκοπιμότητες και ατεκμηρίωτη κριτική.
Η ανάπλαση του ιστορικού κέντρου του Λαυρίου και ειδικότερα της περιοχής του ορύγματος αποδεικνύει έμπρακτα τη δέσμευση της Δημοτικής Αρχής για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, την περιβαλλοντική αναβάθμιση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Μέσα από σύγχρονες τεχνικές και καινοτόμο σχεδιασμό το έργο μετατρέπει στοιχεία, που στο παρελθόν ήταν κρυμμένα ή παραμελημένα σε αναπόσπαστα τμήματα της νέας εικόνας της πόλης.