Εξαιρετικά ενδιαφέρον το Συνέδριο: «Ελληνική Χειροτεχνία: Σύγχρονες Τάσεις και Προοπτικές», καταπληκτική η Ομαδική Έκθεση Υφαντικής-Κεραμικής-Ξυλοτεχνίας

Ρεπορτάζ-Φωτογραφίες: Παναγιώτα Σούγια
Παράλληλα με την έναρξη του Συνεδρίου εγκαινιάστηκε και θα λειτουργεί έως και τις 26 Απριλίου 2026 η Ομαδική Έκθεση Αποφοίτων των Εκπαιδευτικών Δομών Χειροτεχνίας (Υφαντική – Κεραμική – Ξυλοτεχνία), τα εγκαίνια της οποίας πραγματοποιήθηκαν, επίσης, την Πέμπτη 17 Απριλίου 2026, σε Επιμέλεια του κ. Γιάννη Ζιώγα (Ζωγράφου, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας), σε συνεργασία με την Ομάδα Επιμέλειας της Έκθεσης, η οποία αποτελείται από τους κ.κ. Φίλιππο Καλαμάρα (Επίκουρο Καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας), Σύνθια Γεροθανασίου (Μέλος του Επιστημονικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας), Μαίρη Γιώτσα (Επιστημονική Συνεργάτη Υφαντικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας) και Βασίλειο Βλάχο (Επιστημονικό Συνεργάτη Υφαντικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας).
Το Συνέδριο ξεκίνησε με χαιρετισμό, που απηύθυνε η υπουργός Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη, η οποία κηρύσσοντας την έναρξη του Συνεδρίου δήλωσε πως: «Η αναβίωση της ελληνικής χειροτεχνίας αποτελεί στρατηγική πολιτική προτεραιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού, από το 2019. Δεν αφορά μόνον στη διάσωση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, κεφαλαίου ανεκτίμητης αξίας, αλλά και τη μετουσίωσή της σε σύγχρονο αναπτυξιακό πρότυπο, που τροφοδοτείται από παραδοσιακές πρακτικές ώστε να καταστεί εφαλτήριο ανάπτυξης, απασχόλησης και αναζωογόνησης της ελληνικής περιφέρειας. Η αναβίωση της ελληνικής χειροτεχνίας ενέχει τεράστια δυναμική, η οποία μόλις αναδύεται. Αφορά στη διάσωση και στη μετάδοση στις νεότερες γενιές ενός τεράστιου πολιτιστικού κεφαλαίου, το οποίο εμπεριέχεται σε μακραίωνες πρακτικές, που η πρόοδος της τεχνολογίας και οι νεότερες τεχνικές απειλούν με εξαφάνιση. Η χειροτεχνία υπήρξε, επί αιώνες, τρόπος επιβίωσης και αισθητικής έκφρασης. Ο στόχος μας, σήμερα, είναι να δημιουργήσουμε ένα βιώσιμο πρότυπο ανάπτυξης και επιχειρηματικής ενίσχυσης του τομέα, μια νέα γενιά χειροτεχνών με επαγγελματική κατάρτιση, πιστοποίηση, επιχειρηματική υποστήριξη, διεθνή δικτύωση και ενδυνάμωση ανάλογων μικρών επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, και με τη χρηματοδοτική δυνατότητα που μας έδωσε το Ταμείο Ανάκαμψης, το Υπουργείο Πολιτισμού προώθησε πιλοτικά προγράμματα για τους κλάδους της Υφαντικής, της Κεραμικής και της Ξυλοτεχνίας, τα οποία και ολοκληρώνονται. Προχωρήσαμε στη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων πολιτισμικής ανάπτυξης με τα Πανεπιστήμια Δυτικής Αττικής, Δυτικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας με αντικείμενο τα πιλοτικά εκπαιδευτικά προγράμματα, συνολικής διάρκειας τεσσάρων εξαμήνων, υπό την εποπτεία των Κέντρων Διά Βίου Μάθησης των συνεργαζόμενων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.

Τα προγράμματα είχαν συνολική διάρκεια 260 ωρών και αφορούσαν στους τρεις παραπάνω κλάδους της χειροτεχνίας, σε 19 δομές κατάρτισης, που δημιουργήσαμε ανά την Ελλάδα, σε περιοχές με αντίστοιχη χειροτεχνική παράδοση. Παράλληλα, εστιάσαμε στη μελέτη των αλυσίδων αξίας των τριών παραδοσιακών πρώτων υλών, του μαλλιού, του ξύλου και της αργίλου, η χρήση των οποίων χρονολογείται για χιλιετίες. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα ολοκληρώνεται, αλλά ήδη αξιολογείται, και δρομολογούνται τα επόμενα βήματα για τη συνέχισή του. Βούλησή μας είναι το πρόγραμμα να συνεχιστεί, καθώς αφορά στον πυρήνα της αναβίωσης της ελληνικής χειροτεχνίας, ώστε οι νυν καταρτιζόμενοι να μπορέσουν να κάνουν το επόμενο βήμα, εξασφαλίζοντας απασχόληση σε συναφείς τομείς ή, ακόμη καλύτερα, ανοίγοντας τη δική τους επιχείρηση.».

Αμέσως μετά χαιρετισμό απηύθυναν, κατά σειρά, ο Πρύτανης του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας κ. Χαράλαμπος Μπιλλίνης

και ο Πρύτανης του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής κ. Παναγιώτης Καλδής.

Την παρουσίαση της εκδήλωσης συντόνισε ο Δρ. Σπυρίδων Μάκκας, αναπληρωτής Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Εικαστικών, Αρχιτεκτονικής, Φωτογραφίας και Σύγχρονου Πολιτισμού του ΥΠ.ΠΟ..

Ακολούθησε η θεματική ενότητα με τίτλο: «Η Αναβίωση της Ελληνικής Χειροτεχνίας: Έρευνα, Στρατηγική και Εκπαίδευση με χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού», με εισηγήτρια την κ. Γλυκερία Καραγκούνη, Καθηγήτρια Επιχειρηματικότητας, Καινοτομίας και Τεχνολογιών Παραγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Στη συνέχεια, παρουσιάστηκε το πιλοτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τις δεξιότητες της Χειροτεχνίας από την κ. Άννα Καρατζάνη, Επίκουρη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής,

τον κ. Ιωάννη Ζιώγα, Ζωγράφο, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας

και τον κ. Ιωάννη Παπαδόπουλο, Καθηγητή Οικονομικής Επιχειρήσεων Ξύλου και Μάρκετινγκ Προϊόντων Ξύλου του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας,

σε συντονισμό της κ. Κατερίνας Τσέλου, Συνεργάτιδας για θέματα Σύγχρονου Πολιτισμού στο Γραφείο Υπουργού Πολιτισμού.

Αμέσως μετά πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της καταπληκτικής Ομαδικής Έκθεσης Αποφοίτων των Εκπαιδευτικών Δομών Χειροτεχνίας (Υφαντική – Κεραμική – Ξυλοτεχνία) και η πρώτη ημέρα του Συνεδρίου ολοκληρώθηκε με την παράθεση ελαφριού δείπνου.

Σημ.: Αμέσως μετά από το ρεπορτάζ ακολουθούν φωτογραφικά στιγμιότυπα από την έκθεση και το περιθώριο του Συνεδρίου.
Επίσης, οφείλουμε να αναφέρουμε πως στο Συνέδριο συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Ιάσων Φωτήλας, η Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς κ. Ολυμπία Βικάτου και ο Γενικός Διευθυντής του Υφυπουργείου Πολιτισμού Κύπρου κ. Γ. Παπαγεωργίου, καθώς και εκπρόσωποι σημαντικών διεθνών θεσμών, όπως οι κ.κ. Laura Miguel Baumann (Secretary General, European Crafts Alliance), Elisa Guidi (γενική συντονίστρια του έργου Artex – Center for Artistic and Traditional Crafts of Tuscany), Μ. Αναξαγόρα (Προϊσταμένη Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας Υφυπουργείο Πολιτισμού Κύπρου).

Το Συνέδριο συνεχίστηκε τις επόμενες δύο ημέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν θέματα, όπως: χαρτογράφηση και ανάλυση αλυσίδων αξίας πρώτων υλών στη Χειροτεχνία, καλές πρακτικές και διεθνείς εμπειρίες, πολλαπλές διαστάσεις της χειροτεχνίας, μουσεία, συλλογές και χειροτεχνία, μοντέλα επιχειρηματικότητας, προκλήσεις και προοπτικές για τη βιωσιμότητα του κλάδου.
Το πρόγραμμα της Παρασκευής 17 Απριλίου 2026 περιλάμβανε:
Προβολή ντοκιμαντέρ και την τελετή απονομής πιστοποιητικών των Κέντρων Δια Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ).
Στη συνέχεια, παρουσιάστηκε η ενότητα με τίτλο: «Χαρτογράφηση και Ανάλυση Αλυσίδων Αξίας Πρώτων Υλών στη Χειροτεχνία.», με ομιλητές τους κ.κ.:

• Γιώργο Αρσένο, Καθηγητή και Διευθυντή Εργαστηρίου Ζωικής Παραγωγής & Προστασίας Περιβάλλοντος του Τμήματος Κτηνιατρικής, της Σχολής Επιστημών Υγείας, του Αριστοτέλειο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με θέμα: «Ανασχεδιάζοντας την αλυσίδα αξίας του ελληνικού μαλλιού».
• Κωνσταντίνο Χαριτίδη, Καθηγητή, Δρ. Νανομηχανικής & Νανοτεχνολογίας της Σχολής Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με θέμα: «Μελέτη Αλυσίδας Αξίας και Υλικών Αργίλου: Αποτελέσματα του έργου reCLAYm και Στρατηγικές Κατευθύνσεις για την Αξιοποίησή της».
• Γεώργιο Νταλό, Καθηγητή και Πρόεδρο στο Τμήμα Δασολογίας, Επιστημών Ξύλου και Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με θέμα: «Η ξυλοτεχνία ως αλυσίδα αξίας: από το δάσος στο τελικό προϊόν».

Την ενότητα συντόνισε ο κ. Νικόλαος Τσίνας, αναπληρωτής Προϊστάμενος του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών, Αρχιτεκτονικής, Φωτογραφίας και Σχεδίου της Διεύθυνσης Εικαστικών, Αρχιτεκτονικής, Φωτογραφίας και Μουσείων Σύγχρονου Πολιτισμού του ΥΠ.ΠΟ..
Ακολούθησε η ενότητα: «Καλές πρακτικές: Διεθνείς Εμπειρίες Ι», με ομιλητές τους κ.κ.:

• Laura Miguel Baumann, Secretary General, European Crafts Alliance.
• Elisa Guidi, Αrchitect, General project coordinator of Artex – Centro per l’Artigianato Artistico e Tradizionale della Toscana, former President of the World Crafts Council Europe, με θέμα: «The development of Tuscan and Italian crafts: the role of ARTEX, Center for the Artistic and Traditional Craftsmanship in Tuscan».
• Romain Juilha, Contemporary Craft Curator and Events Manager, Révélations, Paris.
• Μαρία Αναξαγόρα, Προϊσταμένη Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας, Υφυπουργείο Πολιτισμού Κύπρου, με θέμα: «Τοπική Παραγωγή και Δημιουργική Επιχειρηματικότητα στη Χειροτεχνία: Διατήρηση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Θεσμικές Προοπτικές στην Κύπρο».

Την ενότητα συντόνισε η κ. Κατερίνα Τσέλου.
Στη συνέχεια, διεξήχθη η ενότητα: «Καλές πρακτικές: Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον στην Ελλάδα», με εισηγητές τους κ.κ.:

• Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, τ. Διευθύντρια, Ομότιμη Ερευνήτρια του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.
• Σωκράτη Κεφαλογιάννη, Δήμαρχο Ανωγείων Κρήτης.
• Αθηνά Μαχά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Λαογραφίας: Λαϊκής Τέχνης, Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Συντονίστρια ήταν η Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη.
Κατόπιν, παρουσιάστηκε η ενότητα: «Μουσεία, Συλλογές και Χειροτεχνία», με ομιλητές τους κ.κ.:

• Αγγελική Γιαννακίδου, Ιδρύτρια και Πρόεδρος του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης.
• Αγγελική Ρουμελιώτη, Υπεύθυνη Συλλόγων, Ίδρυμα Β. Παπαντωνίου, με θέμα: «Το Ίδρυμα Β. Παπαντωνίου συλλέγει, ερευνά και αναδεικνύει την Ελληνική Χειροτεχνία».
• Μαρία Τσαντσάνογλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Συλλογή Κωστάκη.
• Αρετή Λεοπούλου, αναπληρώτρια Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMus – Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.

Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.
Την ενότητα συντόνισε η κ. Κατερίνα Τσέλου.
Ακολούθησε η ενότητα: «Πολλαπλές διαστάσεις της χειροτεχνίας», με ομιλητές τους κ.κ.:

• Ελευθερία Στόικου, Εικαστικός, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Σχολή Επιστημών Σχεδιασμού του Τμήματος Δημιουργικού Σχεδιασμού και Ένδυσης του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδας, με θέμα: «Εφαρμοσμένες Τέχνες: Η παράδοση στη σύγχρονη χειροτεχνία».
• Young-Jae Kim, Professor of the Department of Traditional Architecture, Korea National University of Cultural Heritage.

Συντονίστρια της ενότητας ήταν η κ. Άννα Καρατζάνη.
Το Συνέδριο συνεχίστηκε με την ενότητα: «Χειροτεχνία: Προβλήματα, Προκλήσεις, Προοπτικές σε περιβάλλον διαρκούς αλλαγής και κρίσεων», με τη Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, τ. Διευθύντρια, Ομότιμη Ερευνήτρια του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.
Στο κλείσμο της δεύτερης ημέρας του Συνεδρίου παρουσιάστηκε η ενότητα: «Οι Χειροτεχνίες, η Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά και η Βιωσιμότητα: οι προκλήσεις για την κοινωνική ανθεκτικότητα στο παρόν και το μέλλον.», από την κ. Βίλλυ Φωτοπούλου, Διευθύντρια Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ΥΠ.ΠΟ., σε συντονισμό του Δόκτορος Σπυρίδωνα Μάκκα, αναπληρωτή Προϊστάμενου της Διεύθυνσης Εικαστικών, Αρχιτεκτονικής, Φωτογραφίας και Μουσείων Σύγχρονου Πολιτισμού του ΥΠ.ΠΟ..
Το Συνέδριο ολοκληρώθηκε το Σάββατο 18 Απριλίου 2026, οι εργασίες του οποίου ξεκίνησαν με την ενότητα: «Χειροτεχνία και Μοντέλα Επιχειρηματικότητας», με ομιλητές τους κ.κ.:

• Μάριο Τρίγκα, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο Τμήμα Δασολογίας, Επιστημών Ξύλου και Σχεδιασμού, με θέμα: «Χειροποίητες Δημιουργίες, Μεγάλες Ευκαιρίες: Η Βιωσιμότητα και η Επιχειρηματικότητα ως Μοντέλο Μετασχηματισμού»/
• Βασίλειο Σιωμάδη, MSc Μηχανολόγο Μηχανικό, Υπεύθυνο του Παραρτήματος ΚΕΚ/ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Μακεδονίας-Θράκης, με θέμα: «Υφιστάμενα Προγράμματα και Εργαλεία Χρηματοδότησης με εφαρμογή στον τομέα της χειροτεχνίας».

Ακολούθησε η ενότητα: «Από την Εκπαίδευση στην Επιχειρηματικότητα: Καλές Πρακτικές μέσω του εκπαιδευτικού έργου», με ομιλητές τους κ.κ.:

• Εμινέ Πετλό, Μέλος της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης ΠΛΕΤΕΝΟ
• Μαρία Σούλερ, Εκπαιδευόμενη του Προγράμματος Υφαντικής στη Δομή Βόλου, Ιδρύτρια, Αντιπρόεδρο του Εργαστηρίου Υφαντικής «Μίτος της Αριάδνης».
• Ξανθή Χαρανά, Εκπαιδεύτρια Τμήματος Υφαντικής Δομής Βόλου, Πρόεδρο του Εργαστηρίου Υφαντικής «Μίτος της Αριάδνης».

Συντονίστριες ήταν οι κ.κ. Γλυκερία Καραγκούνη και Άννα Καρατζάνη.
Τελευταία παρουσιάστηκε η ενότητα: «Καλές πρακτικές: Διεθνείς Εμπειρίες ΙΙ», με εισηγητές τους κ.κ.:

• Dr. Juana Palma-Martίnez, Ερευνήτρια στο Instituto Forestal (INFOR), με θέμα: « Καλαθοπλεκτική από ιθαγενή φυτά και φυσικά βαμμένα υφάσματα: Ένα φυσικό, πολιτιστικό και βιοοικονομικό δασικό απόθεμα στη Χιλή».
• Lydia Matthews, Επιμελήτρια, Professor Emerita at Parsons School of Design/The New School, με θέμα: «Out of Hand: American Craft as Resistance».
• Δήμητρα Ζαχαρούλη, Υποψήφια διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών, με θέμα: «Ιαπωνική κεραμική και κοινότητες της υπαίθρου: Ιστορίες προσαρμογής και ανθεκτικότητας».

Συντονιστής ήταν ο κ. Ιωάννης Ζιώγας.
Το εξαιρετικά ενδιαφέρον Συνέδριο έκλεισε με απολογισμό και ενδιαφέροντα συμπεράσματα, από τον κ. Γεώργιο Παναγιάρης, Καθηγητή, Πρόεδρο του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Επιστημονικό Υπεύθυνο του Προγράμματος Χειροτεχνίας του ΠΑ.Δ.Α..

Ακολουθούν φωτογραφικά στιγμιότυπα από τα εγκαίνια της Ομαδικής Έκθεσης Αποφοίτων των Εκπαιδευτικών Δομών Χειροτεχνίας (Υφαντική – Κεραμική – Ξυλοτεχνία), καθώς και από το περιθώριο του Συνεδρίου: