Ενδιαφέρουσα η ομιλία του κ. Ραϋμόνδου Αλβανού για τη δεκαετία του 1940, στο Αρχείο Ιστορίας & Τέχνης Ανδρέα και Αναμπέλλας Φρέρη

Ρεπορτάζ-Φωτογραφίες: Παναγιώτα Σούγια

Αρχικά, την εκδήλωση χαιρέτισε ο κ. Ανδρέας Φρέρης μέσω διαδικτυακής σύνδεσης

και στη συνέχεια τον λόγο έλαβε ο Εκπαιδευτικός Φιλόλογος και Σκηνοθέτης κ. Νίκος Μητρογιαννόπουλος, ο οποίος αναφέρθηκε στο βιογραφικό και στα παρουσιαζόμενα βιβλία του κ. Ραϋμόνδου Αλβανού, λέγοντας μεταξύ άλλων πως: «Βρίσκω το βιβλίο «Ο ελληνικός εμφύλιος», του Ραϋμόνδου Αλβανού, έξοχο. Διατυπώνει όλα τα πιθανά ερωτήματα γύρω από τον εμφύλιο και προτείνει απαντήσεις-αφηγήσεις με τον τρόπο που θα απαντούσε ένας πατέρας στον γιο του, ένας δάσκαλος στον φιλότιμο μαθητή, που προσπαθεί να βελτιωθεί, αλλά δεν τα καταφέρνει. Απλά, κατανοητά, χωρίς να καταφεύγει σε δαιδαλώδεις ερμηνείες και έννοιες ή εξεζητημένη ορολογία. Κυρίως, με υπομονή. Απαντά, επιτρέψτε μου την αναλογία, όπως θα ξήλωνε ένα πουλόβερ. Με μία κίνηση. Τόσο πειστικά, σαν να ανασαίνει. Να ομολογήσω πως το βιβλίο του, από τη στιγμή που το πρωτοδιάβασα, με έκανε καλύτερο δάσκαλο. Με βοήθησε να καλλιεργήσω και εγώ τη δική μου υπομονή απέναντι στον μαθητή, που δεν καταλαβαίνει την Ιστορία, που δεν την αποστηθίζει ή ακόμη περισσότερο τη βαριέται.».
Επίσης, ο κ. Μητρογιαννόπουλος ανέφερε μεταξύ άλλων πως: «Η προσωπική μου ανάγνωση λέει πως ο Ραϋμόνδος Αλβανός, επιχειρώντας να κρατήσει δίκαιες αποστάσεις απέναντι στους αντιπάλους του εμφυλίου, κατά κάποιον τρόπο επιχειρεί να σταματήσει την αέναη συζήτηση γύρω από τον εμφύλιο. Και καλά κάνει. Δίνει απαντήσεις που κλείνουν τα μέτωπα και από τη μία και από την άλλη πλευρά. Και όταν κλείνει μια συζήτηση ακολουθεί η σιωπή. Πιστεύω πως δεν είναι αποκλειστικά το πρόταγμα της συμφιλίωσης που διατρέχει την προσπάθειά του. Είναι, εξίσου, το δικαίωμα όλων μας στο ενός λεπτού σιγή. Η δυνατότητα που μας δίνει να τιμήσουμε, επιτέλους, τους νεκρούς μας, ανεξάρτητα από την προέλευση και τις παρατάξεις που υπηρέτησαν. Θα ήθελα πολύ να πιστέψω πως αυτό του ενός λεπτού σιγή είναι τελεία και όχι μια άνω τελεία στη διελκυστίνδα ανάμεσα στη δικαιοσύνη και την αδικία αυτού του τόπου ή αυτού του κόσμου.».

Κατόπιν, τον λόγο έλαβε ο συγγραφέας των βιβλίων: «Ο ελληνικός εμφύλιος – Μνήμες σε πόλεμο και σύγχρονες πολιτικές ταυτότητες» και «Σλαβόφωνοι και πρόσφυγες – Κράτος και πολιτικές ταυτότητες στη Μακεδονία του Μεσοπολέμου», που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Επίκεντρο».

Η έναρξη της δεκαετίας του 1940 σηματοδοτεί τον τερματισμό της ειρηνικής περιόδου του Μεσοπολέμου. Η κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, η γερμανική κατοχή, η απελευθέρωση, ο ρόλος του βασιλιά, τα Δεκεμβριανά και ο εμφύλιος πόλεμος συνιστούν τον κορμό των γεγονότων που την προσδιόρισαν. Αυτά τα γεγονότα αποτέλεσαν στις δεκαετίες που ακολούθησαν σημείο αντικρουόμενων και αμφιλεγόμενων ερμηνειών, συγκροτώντας ό,τι ονομάζεται συλλογική μνήμη, είτε στην πλευρά της Αριστεράς είτε σε εκείνη της Δεξιάς.
Ο συγγραφέας ομιλητής, κ. Ραϋμόνδος Αλβανός εντόπισε τις διαφορετικές ερμηνείες, που προτάθηκαν με γνώμονα τις διαφορετικές ιδεολογικές τοποθετήσεις και το πώς οι ερμηνείες αυτές επηρεάζουν μέχρι σήμερα τη μνήμη των ανθρώπων.

Η ομιλία του κ. Ραϋμόνδου Αλβανού βασίστηκε στις ξεναγήσεις που έκανε στο Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης στον Γράμμο και αποτυπώθηκε στο βιβλίο του, με τίτλο: «Ο ελληνικός εμφύλιος-Μνήμες σε πόλεμο και σύγχρονες πολιτικές ταυτότητες», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Επίκεντρο» (2022), το οποίο διαβάζεται, παράλληλα, και ως διατύπωση ενός καίριου ερωτήματος σχετικά με το νόημα της Ιστορίας.
Έτσι, με τη βοήθεια της προβολής φωτογραφιών από τις ξεναγήσεις του στο Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης στον Γράμμο έδωσε μια σαφή εικόνα των περιγραφών που κάνει στα βιβλία του.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τμήμα της εισαγωγής του βιβλίου του, με τίτλο: «Γιατί να μαθαίνουμε Ιστορία», «έπεσε» ως βασικό κείμενο στις πανελλαδικές εξετάσεις, στο μάθημα της Γλώσσας, τον Ιούνιο του 2022.
Μάλιστα, ο κ. Αλβανός γράφει χαρακτηριστικά στην εισαγωγή του βιβλίου του για τον εμφύλιο πως: «Η Ιστορία είναι μια πράξη αυτογνωσίας, μια πράξη γνώσης για τον συλλογικό μας εαυτό, απαραίτητη για να καταλάβουμε τον πολιτισμό μας. Δεν μαθαίνουμε Ιστορία για χάρη των προηγουμένων. Όντως αυτοί έφυγαν και δεν έχει πια καμία σημασία για αυτούς. Μαθαίνουμε Ιστορία για να καταλάβουμε ποιοι είμαστε και να σκεφτούμε πού θέλουμε να πάμε.».
Σε ό,τι αφορά στο βιβλίο: «Σλαβόφωνοι και πρόσφυγες», πραγματεύεται τον Μεσοπόλεμο, που για την Ελλάδα ήταν η περίοδος 1922-1940, εποχή που ουσιαστικά μπήκαν οι βάσεις για τη διαμόρφωση της πραγματικότητας όπως τη ζούμε σήμερα.

Σε αυτό, λοιπόν, το βιβλίο παρουσιάζονται στοιχεία της κοινωνικής ιστορίας των Ελλήνων, που σίγουρα δεν αφορούν μόνο τη Μακεδονία. Η συγκρότηση των δικτύων των πολιτευτών, οι στρατηγικές τους για την άντληση ψήφων, η έκφραση και διαχείριση των μυριάδων αιτημάτων των ψηφοφόρων-χωρικών, οι συγκρούσεις ντόπιων-προσφύγων σχετικά με τη γη, τα έντονα πολιτικά πάθη των διχασμένων Ελλήνων σε βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς είναι μερικά από τα στοιχεία που αναλύονται στη συγκεκριμένη μελέτη και χαρακτηρίζουν όλη την ελληνική ύπαιθρο του Μεσοπολέμου.
Μάλιστα, το βασικό ερώτημα που διατρέχει αυτό το βιβλίο είναι το ποιος είναι ο ρόλος του κράτους στην προσπάθεια ένταξης των σλαβόφωνων και των προσφύγων στην ελληνική κοινωνία και πώς το κοινοβουλευτικό σύστημα επηρέασε τη συγκρότηση εθνικών και πολιτικών ταυτοτήτων στη μεσοπολεμική Μακεδονία.

Ραϋμόνδος ΑλβανόςΟ Ραϋμόνδος Αλβανός γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης του Ε.Κ.Π.Α.. Πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο Έσσεξ, στο αντικείμενο της Συγκριτικής Ιστορίας, και τη διατριβή του στο Α.Π.Θ., με θέμα της τις πολιτικές συμπεριφορές των κατοίκων της περιοχής της Καστοριάς από το 1922 μέχρι το 1949. Καρπός αυτής της έρευνας το βιβλίο του: «Σλαβόφωνοι και Πρόσφυγες. Κράτος και πολιτικές ταυτότητες στη Μακεδονία του Μεσοπολέμου», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Επίκεντρο» (2019). Δίδαξε για πολλά χρόνια στο τμήμα Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, στην Καστοριά.
Από το 2012 μέχρι το 2020 υπήρξε επιστημονικός υπεύθυνος του Πάρκου Εθνικής Συμφιλίωσης στον Γράμμο. Η εμπειρία του από τις ξεναγήσεις εκεί και η προσπάθεια να απαντήσει όσο το δυνατό πιο αντικειμενικά σε ερωτήσεις ενός κοινού, που δεν ήταν κατ’ ανάγκην εξειδικευμένο, αποτυπώνεται στο βιβλίο του: «Ο ελληνικός εμφύλιος-Μνήμες σε πόλεμο και σύγχρονες πολιτικές ταυτότητες».
Ο Ραϋμόνδος Αλβανός τα τελευταία χρόνια ζει εκτός Αθηνών, διδάσκει στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα: «Δημόσια Ιστορία», του Ε.Α.Π., και στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, στο Μεταπτυχιακό πρόγραμμα: «ΠΝΥΚΑ: Πολιτική Ιστορία, Θεωρία και Πράξη».