Εγκαινιάστηκε στη Gallery 7, η έκθεση των Ματίνας Σταυροπούλου και Νίκου Κανόγλου: «Animalia»

Ρεπορτάζ-Φωτογραφίες: Παναγιώτα Σούγια

Ιδιαίτερα θετική εντύπωση προκάλεσε η ολιγόλεπτη δράση σχεδιασμού μυθικών όντων από διάφορους πολιτισμούς (Προϊστορία, Αρχαία Βαβυλώνα, Μινωική Κρήτη, Ομηρική εποχή και Ασιατική λαογραφία), παρουσία κοινού, οι οποίοι έβλεπαν τα όντα αυτά να ζωντανεύουν μέσα από τη γραφή των καλλιτεχνών και να ανασυστήνονται μπροστά στα μάτια τους σε μια επιφάνεια χαρτιού μήκους 6 μ.. (Σημ.: Για να παρακολουθήσετε όλη τη σχετική διαδικασία πατήστε ΕΔΩ (1ο Μέρος) και ΕΔΩ (2ο Μέρος).

Μάλιστα, η συγκεκριμένη πρωτότυπη δράση ήταν πλαισιωμένη από το ηλεκτρονικό συγκρότημα «Incirrina», αποτελούμενο από τους κ.κ. Γιώργο Κατσάνο και Ειρήνη Κυριακού, με την όλη διαδικασία να κορυφώνεται με την «in situ» τοποθέτηση του τετελεσμένου έργου στον εκθεσιακό χώρο, όπου το κοινό είχε τη δυνατότητα να το παρατηρήσει ως απτό πλέον αποτέλεσμα της «performance».

Η σημαντική αυτή έκθεση πρόκειται να διαρκέσει έως και τις 27 Μαΐου 2023, με ώρες λειτουργίας: Τετάρτη & Σάββατο 12:00-16:00, Τρίτη, Πέμπτη & Παρασκευή 12:00-20:00.

Επίσης, στο περιθώριο της διαδικασίας των εγκαινίων, μιλήσαμε με τους δύο ταλαντούχους εικαστικούς, οι οποίοι αναφέρθηκαν τόσο στον τρόπο γνωριμίας τους, όσο και στην απόφασή τους να συμπράξουν καλλιτεχνικά, καθώς και για τα αποτελέσματα αυτής της σύμπραξης.
Αρχικά, ο κ. Νίκος Κανόγλου μας ανέφερε πως: «Η συγκεκριμένη «performance» είναι μία βιωματική δράση, μία σωματική σύμπραξη μιας μεταξύ μας σχέσης, δικής μου και της Ματίνας, συμπληρώνοντας ο ένας τον άλλον, αλλά και ο καθένας μας στέκεται αυτόνομα απέναντι στον άλλον, ως ενιαίο ολοκληρωμένο κομμάτι. Δηλαδή, δεν είναι απλά κάποιος μισό κομμάτι, που έρχεται και ολοκληρώνει το άλλο, αλλά είμαστε δυο κομμάτια ανεξάρτητα, που ο ένας έχει σεβασμό και θαυμασμό για τον άλλον. Και αυτό είναι μια πραγματική σύμπραξη. Με το που ενωθήκαμε με τη Ματίνα ξεκινήσαμε να δουλεύουμε μαζί. Όμως, αυτό συνέβη λόγω των κοινών μας αναφορών, της κοινής μας καταγωγής, μουσικής Παιδείας και οικογενειακής αγωγής, που εισπράττουμε διαχρονικά. Μάλιστα, μπορεί μόλις από τον περασμένο Σεπτέμβριο να αποτελούμε καλλιτεχνικό ζευγάρι, αλλά είναι σαν να γνωριζόμαστε χρόνια. Όλη αυτή η σύμπραξη θα λέγαμε πως ξεκίνησε με δεδομένο το γεγονός ότι κανείς δεν συμπράττει με κάποιον εάν δεν έχει «εισχωρήσει» μέσα στον άλλον πνευματικά. Πρόκειται, λοιπόν, για μία σύμπραξη, ως αποτέλεσμα μιας εγκεφαλικής διείσδυσης του ενός στον άλλον και αντίστροφα. Δηλαδή, ο ένας κατόρθωσε και εισχώρησε στο πνευματικό επίπεδο του άλλου. Και αφού έγινε αυτό, σημαντικό υπήρξε και το γεγονός πως είμαστε και οι δύο ζωγράφοι. Έτσι, δρώντας στο πλαίσιο της σύγχρονης εποχής, που οι διάφορες «μόδες» επιτάσσουν η παραστατική ζωγραφική να αποσύρεται σταδιακά από την Τέχνη και σιγά-σιγά τη θέση της να καταλαμβάνει η ψηφιακή ζωγραφική, και οι δυο μας, ως ζωγράφοι, έχουμε δώσει βαρύτητα στη γραμμή.
Σε ό,τι αφορά στο ζωντανό σχεδίασμα, που παρακολούθησε απόψε το κοινό, μπορώ να πως ότι πρόκειται για την προσωπική μας τοποθέτηση σχετικά με το πώς εμείς ερχόμαστε και τοποθετούμαστε στην Τέχνη, το τι σημαίνει η ζωγραφική για εμάς, ποιες είναι οι αναφορές μας και από πού ξεκινάει η θεματολογία μας, διότι, για παράδειγμα, ένας «ταύρος» μέσα στην Ιστορία της Τέχνης έχει «ειπωθεί» πάρα πολλές φορές, ώστε από τους «βίσωνες» της Αλταμίρα μέχρι τους «ταύρους» του Πικάσο έχει γίνει μια διαδρομή. Όμως, κάθε ζωγράφος οφείλει να τον αποδώσει διαφορετικά, να τον σχεδιάσει ως έκφραση μιας πρωτόγονης ανάγκης. Έχουμε, λοιπόν, μία εσωτερική ανάγκη, την οποία θέλουμε να την εκφράσουμε. Και αυτό σχετίζεται απόλυτα με τη ζωγραφική. Εμείς είμαστε σχεδιαστές, που γράφουμε, ας πούμε, πως: «Η αρχέγονη ανάγκη της επιβίωσης σηκώνει λίθινα δάση, χαράζει μυθικά όντα στα τείχη τους, προστάτες των μεγαλύτερων κόπων, ξορκίζοντας τους δαίμονες.». Με αυτό θέλουμε να πούμε πως ο άνθρωπος από τη φύση του, με το πρωτόγονο αίσθημα που τον διακατέχει, είναι να συμπορεύεται μαζί με τα ζώα. Δηλαδή, από τους αρχαίους πολιτισμούς βλέπουμε ότι χτίζει πόλεις (τα λίθινα δάση είναι οι πόλεις που χτίζει) και πάνω στα τείχη τους χαράζει ζώα μυθικά, επειδή αυτά τα θεωρεί ως προστάτες από τους κακούς δαίμονες. Έτσι κι εμείς ερχόμαστε σήμερα να χαράξουμε τους «προστάτες» μας, όχι όμως, δικών μας, αλλά της διάνοιάς μας.», με την κ. Ματίνα Σταυροπούλου να συμπληρώνει πως: «Ο «προστάτης» μας νομίζω ότι είναι το ακαδημαϊκό σχέδιο, καθώς προερχόμαστε από ακαδημαϊκές σπουδές και καταλήγουμε στη γεωμετρία και στην αφαίρεση, όντας ευρισκόμενοι μέσα στην ακαδημαϊκή ζωγραφική. Βέβαια, είμαστε πάρα πολύ επιφυλακτικοί και αυτό νομίζω πως είναι κοινή μας στάση απέναντι σε κάτι που γίνεται με ευκολία. Δηλαδή, δεν μπορεί να παίρνεις έναν κουβά χρώμα, να τον πετάς σε ένα χαρτί και να λες πως αυτό είναι σχέδιο, εάν δεν έχει προηγηθεί μελέτη σε ένα ζώο, σε ένα ανθρώπινο σώμα, στην κίνηση ενός χεριού σε έναν βραχίονα. Αυτό εγώ δεν μπορώ να το δεχτώ. Για να φτάσουμε σε μια αφαιρετική προσέγγιση υπάρχει η ακαδημαϊκή μελέτη εκ του φυσικού, πηγαίνοντας σε πάρκα και βλέποντας πραγματικά ζώα. Και εμείς τα αποτυπώσαμε όλα αυτά και μετά φτάσαμε στο σημείο να αφομοιώσουμε ένα ζώο και κατόπιν να δημιουργήσουμε το δικό μας εικαστικό ζώο.».

Ακολούθως, συνεχίζοντας την τοποθέτησή του ο κ. Κανόγλου, σχολιάζοντας τη διασπορά των κομματιών του πίνακα, που κατασκεύασαν ζωντανά μπροστά στο κοινό, ο οποίος απεικόνιζε μυθικά ζώα, ανέφερε χαρακτηριστικά πως: «Είναι μία εννοιολογική τοποθέτηση και έχει να κάνει με τις πρώτες βραχογραφίες, που βλέπουμε πάνω στα σπήλαια του Λασκώ και της Αλταμίρα. Δηλαδή, πώς ο άνθρωπος αποτυπώνει με το ελάχιστο, ζώα μυθικά. Ο άνθρωπος των σπηλαίων δεν έχει αναπτύξει τα «skills», που έχει ένας σύγχρονος άνθρωπος, και, όμως, μπορεί να δημιουργεί μεταφυσική ζωγραφική. Ενώ σήμερα πάμε στα Μουσεία και βλέπουμε μία Τέχνη, που δεν μπορεί να συγκριθεί με τη σύγχρονη Τέχνη. Όλο αυτό δείχνει το πώς έχει σπουδάσει ο άνθρωπος. Δηλαδή, είναι κυνηγός, βρίσκεται μέσα στο βοσκοτόπι, παρατηρεί, και μέσω της παρατήρησης αφομοιώνει το ζώο ως εικόνα και γίνεται μνήμη. Και τη μνήμη αυτή, που υπάρχει μέσα του, την αποδίδει μέσα σε ένα σπήλαιο χωρίς να βλέπει μπροστά του το ζώο. Έτσι κι εμείς, μελετώντας αυτά τα ζώα, φτιάξαμε τα αποσπάσματά τους. Οπότε, σε αυτή την έκθεση, τα ζώα έχουν διαχωριστεί στους θηρευτές και στα θηράματα. Γι’ αυτό και ο τίτλος της έκθεσης είναι: «Animalia», όπου στην ουσία γίνεται ένα λογοπαίγνιο με το «anima», που είναι η ψυχή, και τη λεία, που είναι το θήραμα, θέτοντας το ερώτημα: Ποιος είναι σήμερα το θήραμα; Είναι ένα ελάφι ή μία αντιλόπη, ή, τελικά, θηράματα είναι όλα τα ζώα και εμείς είμαστε οι θηρευτές; Μέσα από τη ζωγραφική μας, λοιπόν, επιχειρούμε να αναδείξουμε το πόσο κακό έχουμε κάνει ως άνθρωποι στη φύση, πόσο έχουμε παρέμβει σε αυτήν καταστροφικά, όπως συνέβη κατά το πρόσφατο παρελθόν με τα μεγάλα Κινήματα της Τέχνης. Δηλαδή, έχουν εξαφανιστεί ζώα, προκειμένου να γίνουν είδη διακόσμησης. Ή ακόμα το πώς ο άνθρωπος με την επεκτατική του φύση εξαφάνισε ολόκληρα είδη. Άρα, εμείς οι άνθρωποι είμαστε οι θηρευτές παντός ζωικού είδους. Όμως, νομίζω πως πρέπει να σταματήσουμε να τρέχουμε με αυτούς τους σύγχρονους ρυθμούς και να επηρεάζουμε εκτός από τους εαυτούς μας και όλες τις άλλες οντότητες, με τις οποίες συνυπάρχουμε.».

Ακολούθως, η κ. Ματίνα Σταυροπούλου ανέφερε πως: «Δεν ξέρω πώς ακούγονται όλα αυτά, αλλά για εμάς ήταν πολύ σπουδαίο να έχουμε μια κοινή αναφορά στις αξίες που πήραμε ως παιδιά, ως νέοι, να έχουμε τις ίδιες αναφορές, στην όπερα για παράδειγμα. Έτσι γνωριστήκαμε με τον Νίκο και συνδεθήκαμε μέσα από την Τέχνη. Πιο συγκεκριμένα, συναντηθήκαμε μέσω της «Τόσκα», όταν είχε ανέβει στο Ηρώδειο, όπου είχα πάει, αλλά και μέσω των κοινών μας σχεδίων. Μέχρι τότε, στην πραγματικότητα δεν γνωριζόμασταν από κοντά, παρά μόνον μέσα από το Facebook. Με ρωτούσε, λοιπόν, πώς μου φάνηκε ο Πουτσίνι. Και στη συνέχεια ανακαλύψαμε πως σε όλη μας τη ζωή οι γονείς και των δύο μας πήγαιναν να παρακολουθήσουμε όπερα, οπότε είχαμε πράγματα να πούμε και να σχολιάσουμε. Τα ενδιαφέροντά μας ήταν κοινά, απλά ανήκαμε σε διαφορετική ηλικιακή ομάδα. Για εμένα το συγκινητικό ήταν αυτό: πως παρόλο που ήμασταν σε άλλη ηλικιακή ομάδα είχαμε απόλυτη συνεννόηση σε πάρα πολλά ζητήματα. Και αυτό το βρίσκω σπουδαίο. Μετά, βέβαια, συνδέθηκαν και τα σχέδιά μας. Μάλιστα, στην είσοδο της συγκεκριμένης έκθεσης έχουμε δύο πορτραίτα μας, τα οποία φτιάξαμε από μνήμης, καθώς με το που γνωριστήκαμε αρχίσαμε να ζωγραφίζουμε ο ένας τον άλλον.«

»Ήταν τρομερό το ότι ενώ μιλούσαμε ο Νίκος με σχεδίαζε και την ώρα που μιλούσε εκείνος τον σχεδίαζα εγώ. Δεν μπορούσαμε να συζητάμε ακίνητοι. Για παράδειγμα, βγαίναμε έξω το βράδυ για έναν καφέ ή ένα ποτό και είχαμε μαζί μας τα σημειωματάριά μας, ζωγραφίζοντας ο ένας τον άλλον. Και αναρωτήθηκα: Τι κάνουμε; Τι συμβαίνει τώρα εδώ; Και λίγο καιρό αργότερα η κ. Κανακάκη, ιδιοκτήτρια της Gallery 7, είχε την ιδέα να γίνει μια δράση με ζώα, διότι ο Νίκος ασχολούταν έτσι κι αλλιώς με τα ζώα, καθώς είχε φτιάξει μια τεράστια εργασία, βασισμένη πάνω σε ένα εντομολόγιο, ζωγραφίζοντας έντομα. Όμως, κι εγώ ζωγράφιζα πιο μεγάλα ζώα, αλλά δεν τα είχα εκθέσει ποτέ. Οπότε, η κ. Κανακάκη αναρωτήθηκε γιατί δεν κάνουμε κάτι μαζί και πρότεινε όλο αυτό που είμαστε, να έχει κάποιος τη δυνατότητα να το παρακολουθήσει.
Επειδή και οι δύο επιθυμούμε να ζωντανέψουμε το πρωτόγονο ένστικτο του ανθρώπου, το μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε στον κόσμο είναι πως πέρα από τον σεβασμό, που οφείλουμε στον πλανήτη και στα δημιουργήματα, σε κάθε πλάσμα, δηλαδή από ένα φίδι μέχρι τον τεράστιο βούβαλο, επιδιώκουμε να κάνουμε μια καλλιτεχνική δήλωση, που να αφορά την ιδιοσυγκρασιακή σχέση που έχουμε με τα ζώα, καθώς έχουμε μέσα μας αρχέγονα ένστικτα. Δηλαδή, η μάνα που θα προστατέψει το παιδί της που κινδυνεύει, αλλά και ο έρωτας που νιώθεις, όλα αυτά ανήκουν στο ζωώδες αρχέτυπό μας. Και πάρα πολλά πράγματα, σημαντικά και μεγαλειώδη, έχουν μέσα τους το πρωταρχικό και το ζωώδες. Άλλωστε εκεί έγκειται και η ομορφιά τους. Επίσης, θα ήθελα να κάνω και ένα σχόλιο σχετικά με την ομορφιά του πρωτογονισμού, καθώς δεν είναι όλα τα πράγματα αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης. Από τη μια, λοιπόν, τιμούμε το ακαδημαϊκό σχέδιο και από την άλλη τιμούμε το πρωτόγονο ένστικτο και το αρχέτυπο ως την απόλυτη ομορφιά, διότι υπάρχει μια ελπίδα εκεί. Θεωρώ, λοιπόν, πως πρέπει να σεβαστούμε τον εαυτό μας μέσα από την αρχαία μας καταγωγή και να την επαναπροσδιορίσουμε.».

Επίσης, η Ιστορικός Τέχνης και επιμελήτρια της έκθεσης «Animalia», κ. Μαργαρίτα Καταγά, η οποία έγραψε και το κείμενο του καταλόγου της έκθεσης, μας δήλωσε πως: «Το μόνο που θα ήθελα να αναφέρω είναι πως είναι πραγματική πρόκληση το να συνυπάρχεις, το να συνεργάζεσαι και το να προσπαθείς να μπεις μέσα σε ένα διπλό παιχνίδι, σε μια κατάσταση, η οποία είναι μια σύμπραξη πραγματικά δυική, σε μια κατάσταση με μια διάσταση ονειρική, θα έλεγα, που μόνο οι καλλιτέχνες ξέρουνε. Αυτό είναι πάρα πολύ ιδιαίτερη πρόκληση και για μία επιμελήτρια, δηλαδή, το πώς θα το χειριστεί και παρουσιαστικά και στο επίπεδο ενός κειμένου.».

Σε ό,τι αφορά στην ακαδημαϊκή και καλλιτεχνική διαδρομή των δύο καλλιτεχνών οφείλουμε να αναφέρουμε πως:
Η κ. Ματίνα Σταυροπούλου είναι εικαστική καλλιτέχνης, απόφοιτος της Α.Σ.Κ.Τ. του Α.Π.Θ. Έχει πραγματοποιήσει 18 ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πληθώρα ομαδικών εκθέσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η συνεργασία της με την Gallery 7 συνεχίζεται αδιάκοπα από το 1994. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Ο κ. Νίκος Κανόγλου, με σπουδές στην Αρχιτεκτονική και τις παραστατικές τέχνες, είναι εικαστικός καλλιτέχνης, με έμφαση στο σχέδιο και στη ζωγραφική. Δημιουργεί έργα μεγάλης κλίμακας, μουσειακής εγκατάστασης, με μολύβι και χαρτί. Έχει λάβει μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, κυρίως σε Μουσεία. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.