Έγιναν τα θυρανοίξια του Μεταβυζαντινού Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Αφιδνών (17ου αιώνα)
Η Ακολουθία των θυρανοιξίων του Μεταβυζαντινού Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Αφιδνών, του Δήμου Ωρωπού, πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 16 Μαΐου 2024, χωροστατούντος του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως κ. κ. Αθηναγόρα, παρουσία του Δημάρχου Ωρωπού κ. Γεώργιου Απ. Γιασημάκη και του κ. Αθανασίου Μαρτίνου, ο οποίος ήταν χορηγός των εργασιών αναστήλωσης και συντήρησης του ναού.
Επίσης, ο π. Τιμόθεος Αναγνωστάκης, της ενορίας Αφιδνών, πρόσφερε στον χορηγό και ευεργέτη του τόπου εικόνα του Αγίου Αθανασίου και ανήγγειλε πως το εξωκλήσι θα γιορτάζει κάθε χρόνο στις 18 Ιανουαρίου και 2 Μαΐου.
Ακόμη, στα θυρανοίξια παραβρέθηκαν μεταξύ άλλων ο βουλευτής κ. Στέλιος Πέτσας, η Αντιπεριφερειάρχης Ανατολικής Αττικής κ. Βασιλική Καβαλλάρη, ο Αντιδήμαρχος Αφιδνών κ. Γιάννης Βλάχος, μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Ωρωπού, ο Πρόεδρος της Κοινότητας Αφιδνών κ. Δημήτρης Πάντος, μέλη των Δημοτικών Ενοτήτων του Δήμου Ωρωπού και πλήθος πιστών.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής, που είχε την ευθύνη των εργασιών προστασίας και ανάδειξης του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Αφιδνών (Κιούρκων), οι εργασίες υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τις εγκεκριμένες από το ΥΠ.ΠΟ. μελέτες για τη στερέωση και αποκατάσταση του ναού και τη συντήρηση του τοιχογραφικού διακόσμου του, με την εποπτεία της ΕΦΑΑΝΑΤ και τη συνδρομή της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων, από την οποία εκπονήθηκε η μελέτη συντήρησης, ενώ η δαπάνη καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από την «ΑΙΓΕΑΣ» Α.Μ.Κ.Ε. και τον Πρόεδρό της κ. Αθανάσιο Μαρτίνο.
Ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Αθανασίου είναι μονόχωρος τρούλος, πιθανώς του 17ου αιώνα, με τρίπλευρη εξωτερικά κόγχη στα ανατολικά. Ο τρούλος εξωτερικά είναι οκτάπλευρος και φέρει δύο ανοίγματα, ενώ εσωτερικά ο ημισφαιρικός θόλος στηρίζεται κατευθείαν στα σφαιρικά τρίγωνα (λοφία), χωρίς τη δημιουργία τυμπάνου. Η κατασκευή των τόξων στους θόλους και στα αψιδώματα είναι επιμελημένη με λαξευτούς λίθους, που εναλλάσσονται με πλίνθους. Στο κτιστό τέμπλο, ως ανώφλι της Ωραίας Πύλης, έχει χρησιμοποιηθεί βυζαντινό θωράκιο (10ος-11ος αι.), σε δεύτερη χρήση.
Ο ναός, αρχικά ήταν κατάγραφος με τοιχογραφίες, από τις οποίες σώζονται η Άκρα Ταπείνωση στην πρόθεση, τμήμα των συλλειτουργούντων Ιεραρχών στην κόγχη, φυτικός διάκοσμος στο τέμπλο και διάφορα σπαράγματα σποραδικά στους τοίχους.
Το μνημείο είναι κτισμένο στη θέση παλαιοχριστιανικού-βυζαντινού κτηρίου, που ανασκάφθηκε εν μέρει. Στη βορειοδυτική πλευρά του ναού αποκαλύφθηκε χώρος, που ορίζεται από τοίχους στις τρεις πλευρές (ανατολική, βόρεια και δυτική), που πιθανώς ανήκει σε μεγαλύτερο κτήριο, το οποίο συνεχιζόταν δυτικότερα. Οι τοίχοι του είναι λιθόκτιστοι, ενώ παρεμβάλλεται οριζόντια ζώνη από πλίνθους, και διατηρούν τμηματικά προστατευτικό κονίαμα. Το δάπεδό του ήταν επιστρωμένο με ορθογώνιες και τετράγωνες πλίνθινες πλάκες. Επιπλέον, αποκαλύφθηκε κυκλική δεξαμενή στη βόρεια πλευρά του ναού και οικοδομικά κατάλοιπα στη νότια.
Η ύπαρξη ερειπωμένου σταυροειδούς εγγεγραμμένου βυζαντινού ναού (12ος-14ος αι.), που εντοπίζεται σε μικρή απόσταση βόρεια του μεταβυζαντινού μνημείου, συμπληρώνει τη μακρόχρονη λατρευτική χρήση του χώρου από τους παλαιοχριστιανικούς έως τους μεταβυζαντινούς χρόνους.
