Η Βασιλόπηττα και τα χαρτιά – Μια μικρασιατική παράδοση

(Κείμενο της Δημοσιογράφου-Συγγραφέα Γεωργίας Ταρσούλη (1916-1986), δημοσιευμένο στο περιοδικό «Ελληνική Δημιουργία», Έτος Δ΄, Τόμος Έβδομος, Αθήναι 1 Ιανουαρίου 1952, Τεύχος 70, σελίδες 33-34.)

Μια φορά λοιπόν έρχεται ο Τούρκος φορατζής να μαζέψει τους φόρους. Πώς να τα βρούνε τόσα λεπτά, όσα τους γύρευε, οι Χριστιανοί; Πέσανε στα πόδια του και τον παρακαλάγανε: «Ξαναπέρασε σε λιγάκι, του λένε. Να πουλήσουμε τα γεννήματά μας, να μαζέψωμε όσα χρωστάνε και σε μας, νάχουμε κανέναν παρά να σου δώσουμε». Ξαναπερνάει σε λίγον καιρό ο φορατζής, τίποτα οι Χριστιανοί. Ούτε ένα γρόσι δεν είχαν να του δώσουν. Δύστυχη χρονιά, βλέπεις. Τα γεννήματα είχαν χαλάσει, στα πρόβατα είχε πέσει αρρώστεια, φτώχεια και κακομοιριά παντού. «Άιντε, κάνε μας τη χάρη, του λένε, ξαναπέρασε σε κανένα μήνα». Ξαναπερνάει ο φορατζής σ’ ένα μήνα. «Δεν έχουμε να σου δώσουμε τίποτα, ούτε έναν παρά», του λένε οι Χριστιανοί.
Ε, άναψε ο Τουρκαλάς και κόρωσε κι έγινε σαν το φέσι του. Ξεκινάει μια και δυο και πάει στον Άη-Βασίλη.
-Άκουσε εδώ, Δεσπότη, του λέει. Να πεις σ’ αυτούς τους γκιαούρηδες, πως αν ως αύριο δεν έχουν μαζέψει τους φόρους, θα τους πιάσω όλους να τους πουλήσω σκλάβους.
-Μην κάνεις έτσι, τζάνουμ, του λέει ο Άη-Βασίλης. Έννοια σου κι αύριο θα τον έχεις τον παρά σου.
Τον καλόπιασε τον φορατζή, τον ημέρεψε και το άλλο πρωί πάει στην εκκλησία και φωνάζει εκεί όλους τους Χριστιανούς.
-Ακούστε εδώ τέκνα μου, τους λέει. Ο Τούρκος τούτη τη φορά δεν χωρατεύει. Α δεν του δώσετε ως αύριο τους φόρους, θα σας πιάσει λέει, όλους και θα σας πουλήσει σκλάβους. Λοιπόν να κοιττάξωμε τι θα κάνωμε. Μαζέψετε ο καθένας σας ό,τι έχει, είτε φλουριά, είτε τζοβαϊρικό, και φέρτε τα σε μένα να τα δώσω του φορατζή, πολλά ή λίγα, να πάει στο καλό και να μας αφήσει ήσυχους. Γιατί αλλοιώς, βάι κι αλλοίμονό μας.
Τι να κάνουν οι κακόμοιροι οι Χριστιανοί; Πήγαν στο σπίτι τους και μάζεψαν ο καθένας ό,τι είχε και δεν είχε. Βγάλαν οι γυναίκες τους αρραβώνες τους και τα δαχτυλίδια τους, βγάλαν τα κορίτσια τα βραχιόλια τους και τα σκουλαρίκια τους, άνοιξαν τις κασέλλες και ό,τι τζοβαϊρικό είχαν φυλαγμένο το πήρανε κι αυτό, αν είχανε και καμμιά λίρα και κανένα μετζήτι μαζί κι εκείνο τάδεσε ο καθένας σ’ ένα μαντηλάκι και τα πήγε στον Άη-Βασίλη. Τάβαλε εκείνος όλα μαζί σε μια σακκούλα και φώναξε το φορατζή το βράδυ να του κάμει το τραπέζι.
-Να του λέει, και του δίνει το σακκούλι. Ό,τι είχαν και δεν είχαν στο χωριό τα μάζεψα για σένα. Πάρε τα τώρα και να είσαι κι ευχαριστημένος. Και κάθησε να φάμε, κι ας τις έννοιες στην πάντα.
Κάθησαν, έφαγαν, ήπιαν• του είχε ο Άη-Βασίλης του Τούρκου όλα τα καλά.
Σαν απόφαγαν, του λέει:
-Και τώρα τι να κάνουμε για να περάσει η ώρα; Παίζουμε χαρτάκια;
-Παίζουμε, λέει ο Τουρκαλάς.
Κόβουν τα χαρτιά, πιάνουν να παίξουν. Όλοι να χάνει ο Τουρκαλάς κι όλο να κερδίζει ο Άη-Βασίλης. Του παίρνει τους παράδες που είχε απάνω του, του παίρνει και το δαχτυλίδι του. Τι να παίξει τώρα ο Τούρκος, που δεν είχε τίποτε άλλο. Βάζει στο τραπέζι τη σακκούλα με τους φόρους.
-Τα παίζω και τούτα, λέει του Άη-Βασίλη.
-Αν τα κερδίσω, θα είναι δικά μου, του λέει εκείνος.
-Αν τα κερδίσεις, δικά σου, χαλάλι σου.
-Βάζεις όρκο;
-Βάζω όρκο στον Αλλάχ.
Παίζουνε και τους φόρους• τους κερδίζει κι αυτούς ο Άη-Βασίλης. Κατά τα ξημερώματα είχε μείνει ο φορατζής πανί με πανί. Τον φορτώνει ο Άη-Βασίλης στ’ άλογό του και τον ξαποστέλνει από κει που ήρθε.
Το πρωί φωνάζει πάλι τους Χριστιανούς στην εκκλησία.
-Τέκνα μου, τους λέει• εδώ είναι τα τζοβαϊρικά σας. Τα γλύτωσα από το φορατζή. Ελάτε τώρα να πάρει ο καθένας το δικό του.
Πώς να διαλέξει ο καθένας το δικό του, πού να το βρει που ήταν όλα μπερδεμένα; «Αυτό είναι το δικό μου δαχτυλίδι», έλεγε ο ένας. «Λάθος κάνεις, είναι το δικό μου», έλεγε ο άλλος.
Από λόγο σε λόγο κόντεψαν να έρθουν στα χέρια.
-Ησυχία, Χριστιανοί μου, τους λέει ο Άη-Βασίλης. Εμείς γλυτώσαμε από το φορατζή και τώρα θα φαγωθούμε μεταξύ μας; Αφήστε με να σας κάνω εγώ τη μοιρασιά, για να μη μείνει κανείς παραπονεμένος.
Βάζει λοιπόν και του ζυμώνουνε μια πήττα μεγάλη, μα τι μεγάλη, και ρίχνει μέσα στο ζυμάρι όλα τα χρυσαφικά. Την πλάθουνε την πήττα, την ψήνουν όμορφα-όμορφα και του την φέρνουν.
Παίρνει ο Άη-Βασίλης ένα μαχαίρι και αρχίζει να την μοιράζει.
-Πάρε συ ένα κομμάτι, ό,τι βρεις δικό σου. Να, πάρε και συ άλλο. Να και το δικό σου το μετρικό.
Έτσι κόπηκε η πήττα και μοιράστηκε σε όλους και πήρε ο καθένας ό,τι του έλαχε.
Πέρασε καιρός, σχωρέθηκε ο Άη-Βασίλης, την ευχή οτου νάχουμε, και άγιασε Μα από τότε κάθε χρόνο τ’ Αγιο-Βασιλειού, στη μνήμη του έμεινε η συνήθεια να κόβουμε τη βασιλόπηττα και να παίζουμε χαρτιά για να θυμόμαστε πώς ξαναπήρε από τον Τουρκαλά τους φόρους και πώς έκανε δίκαια μοιρασιά στους Χριστιανούς.