Βυζαντινολογική αρχειοθήκη στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Δήμου Θεσσαλονίκης

Η υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας συνοδεύτηκε από την εκδήλωση: «Γιατί το Βυζάντιο;», παρουσία του τέως Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Προκόπη Παυλόπουλου, τη συμμετοχή της Βυζαντινολόγου και ομότιμης Καθηγήτριας και πρώην Πρύτανη του Πανεπιστημίου της Σορβόννης κ. Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, μέσω βιντεοσκοπημένης συνέντευξης, και ομιλίες διακεκριμένων επιστημόνων από διάφορους κλάδους.
Αρχικά, ο τέως Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος δήλωσε συγκινημένος πως: «Κάθε φορά που έρχομαι στη Θεσσαλονίκη νιώθω αυτό το ιερό δέος του Έλληνα που ξαναβρίσκει τις ρίζες του.», προσθέτοντας πως: «Θέλω να σας παρακαλέσω εσάς και τις γενιές που έρχονται, και εσείς μπορείτε να τις διδάξετε, εσείς Θεσσαλονικείς μη συμβιβαστείτε ποτέ με την καθημερινότητα και τη λησμονιά. Πρέπει να κρατήσετε βαθιά μέσα σας αυτό που η Θεσσαλονίκη είναι. Αυτό που εκπροσωπεί, αυτό που ζείτε εδώ που περπατάτε σε κάθε δρόμο. Στην Εγνατία, στην Αψίδα του Γαλέριου, στα μνημεία. Εκεί που η Συμβασιλεύουσα συνέδεε την παλιά με τη Νέα Ρώμη.», και στη συνέχεια προχώρησε στην ομιλία του για την επιρροή του Βυζαντίου στη σύγχρονη νομοθεσία, λέγοντας μεταξύ άλλων πως: «Κάποιοι προσπάθησαν να τοποθετήσουν το Βυζάντιο στον Μεσαίωνα. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ιστορική ανακρίβεια, που αγγίζει τα όρια της συκοφαντίας. Η Δύση ήταν εκείνη που διαμόρφωσε τον Μεσαίωνα. Η Δύση είχε την Ιερά Εξέταση. Η Δύση έπλεε σε πελάγη αμάθειας, εκβαρβαρισμένης, έως ότου ανθίσει το Βυζάντιο, το οποίο ευθύς εξ αρχής, από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ήταν Φως. Φως, το οποίο καταύγαζε και τη Βασιλεύουσα και τη Συμβασιλεύουσα.».

Επίσης, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, κ. Κωνσταντίνος Ζέρβας, τόνισε πως: «Κάθε σοβαρή πρωτοβουλία, που αφορά στην ανάδειξη του βυζαντινού πλούτου της Θεσσαλονίκης, αποτελεί προτεραιότητα του δήμου μας.» και στη συνέχεια ανέφερε πως: «Είμαι περήφανος που σήμερα μπορώ και επισήμως, ως Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, να αναγγείλω την έναρξη της λειτουργίας της Βυζαντινολογικής Αρχειοθήκης, σε συνεργασία με το Σωματείο «Βυζαντινή Οικουμένη», στο κτήριο της Δημοτικής μας Βιβλιοθήκης, όπου πλέον στεγάζονται, και θα μπορούν να μελετώνται και να ψηφιοποιούνται αρχεία για τη μελέτη του Βυζαντινού Πολιτισμού.».

Από την πλευρά της, η Δρ. Φλώρα Καραγιάννη επισήμανε μεταξύ άλλων πως: «Πρόκειται για δεκάδες χιλιάδες φωτογραφίες και διαφάνειες, ταχυδρομικά δελτάρια, σημειώσεις πρωτογενούς επιστημονικής έρευνας, αρχιτεκτονικά σχέδια, κυρίως του καθηγητού Νίκου Μουτσόπουλου από μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους, οικισμούς, από προϊστορικούς μέχρι νεότερους, εντός και εκτός Ελλάδας, εντός και εκτός των ορίων του βυζαντινού κόσμου, μέχρι τη μακρινή Ινδία, αλλά και μια πλούσια αλληλογραφία μεταξύ πολύ διάσημων Βυζαντινολόγων των μέσων του 20ου αιώνα.», και ακόμη υπογράμμισε πως: «Το υλικό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και πολύτιμο ως προς την αυθεντικότητα και τη μοναδικότητά του. Ένας κόσμος ανεξερεύνητος, που οι δημιουργοί του έθεσαν στη διάθεσή μας και εμείς αναλάβαμε την πρόκληση να τα τακτοποιήσουμε, να τα οργανώσουμε, να τα καταλογογραφήσουμε και, φυσικά, να τα διαθέσουμε σε κάθε ερευνητή, που θα βοηθηθεί από αυτά στην έρευνά του.».
Ακολούθως, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού-Τουρισμού, κ. Μαρία Καραγιάννη, ανέφερε μεταξύ άλλων πως: «Η ανάδειξη της Βυζαντινής φυσιογνωμίας της Θεσσαλονίκης ως στοιχείο πολιτισμού, παράδοσης, ιστορίας και μνήμης, και η αξιοποίησή της ως ουσιαστικού πόρου αειφόρου τουριστικής ανάπτυξης, αποτελεί βασικό μας μέλημα, και φιλοδοξεί μέσα από δράσεις, που θα στοχεύουν κυρίως στη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία, να προκαλέσει μία ιδιαίτερη αναπτυξιακή δυναμική.», και ακόμη τόνισε πως: «Ο Δήμος Θεσσαλονίκης αναπτύσσει ένα πολύπλευρο πρόγραμμα τουριστικών και αναπτυξιακών δράσεων, με έμφαση στη διεθνή προβολή της πόλης ως τουριστικού προορισμού, αναπτύσσοντας δράσεις ανάδειξης και προβολής της ιστορικής μνήμης.».
Κατόπιν, μέσω βιντεοσκοπημένης συνέντευξης, η Βυζαντινολόγος κ. Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ είπε μεταξύ άλλων πως: «Να σας συγχαρώ για την πρωτοβουλία, γιατί είναι καιρός το Βυζάντιο να βρει τη θέση που του ανήκει στην Ιστορία, όχι μόνο την Ελληνική αλλά την Ευρωπαϊκή. Η πρώτη πόλη Ευρωπαϊκή, Ελληνική, Ρωμαϊκή και Χριστιανική είναι η Θεσσαλονίκη. Και αυτή, μάλιστα, πριν ακόμη και απ’ την Πόλη. Το Βυζάντιο είχε τη Θεσσαλονίκη ως κέντρο όλου του Ευρωπαϊκού του χώρου, αυτοκρατορία σε τρεις ηπείρους -Αφρική, Ασία και Ευρώπη- έχει τη Θεσσαλονίκη για το Ευρωπαϊκό Βυζάντιο πάντα πρώτη και βασική έδρα.».

Στη συνέχεια, ο τ. υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Στρατηγός Χαράλαμπος Λαλούσης, είπε μεταξύ άλλων πως: «Η Θεσσαλονίκη είναι η δεύτερη σπουδαία πόλη του Βυζαντίου χάρις και στην εξαιρετικά σημαντική γεωστρατηγική της θέση, στη μέση μεταξύ Ρώμης και Κωνσταντινούπολης, αλλά και χάρις στον ρόλο που έπαιξε στα Βαλκάνια.», και ακόμη σημείωσε πως: «Από εδώ ξεκίνησαν οι μοναχοί, που μετέδωσαν τον χριστιανισμό στους Σλάβους, ο Μεθόδιος και ο Κύριλλος, γεγονός πολύ σημαντικό για την Ευρώπη. Αλλά η Θεσσαλονίκη έχει και κάτι μοναδικό: είναι η μόνη πόλη που διατήρησε ανά τους αιώνες τον αστικό της χαρακτήρα, την ελληνικότητά της, παρά την κοσμοπολίτικη σύνθεση των κατοίκων της,»,
Επίσης, ο Κοσμήτορς της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., Καθηγητής κ. Χρυσόστομος Σταμούλης, είπε μεταξύ άλλων πως: «Το Βυζάντιο δεν είχε ουδεμία σχέση με τον Μεσαίωνα, διότι ακριβώς η θεολογία η Βυζαντινή ήταν η θεολογία του φωτός.», και ακόμη διευκρίνισε πως: «Το Βυζάντιο είναι ο χώρος του φωτός. Το λέγω τούτο διότι στη Δύση, για πολλά χρόνια, ακόμη και σήμερα, όταν θέλουν να μιλήσουν για την Ελλάδα, ξεκινούν από τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό και φτάνουν στο σήμερα, ξεπερνώντας με άνεση και δυναμική το Βυζάντιο, το οποίο το θεωρούν ως ανατολικό Μεσαίωνα. Ουδεμία σχέση έχει το Βυζάντιο με τον Μεσαίωνα. Είναι ο χώρος του φωτός, είναι και ο χώρος της προσλήψεως.».
Στη συνέχεια, ο πρώην Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ., Ομότιμος Καθηγητής κ. Αστέριος Καραγιάννης, ανέφερε μεταξύ άλλων πως: «Η Βυζαντινή περίοδος χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα γνωρίσματα όσον αφορά στην εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης και έρευνας. Μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Βυζαντινής Αυτοκρατορία στον Παγκόσμιο Πολιτισμό θεωρείται η διάσωση της αρχαίας γνώσης μέσω της αντιγραφής των χειρογράφων. Ο ρόλος του Βυζαντίου ως φορέα της ιατρικής παράδοσης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς φαίνεται ότι η ιατρική των Αράβων και του Δυτικού Μεσαίωνα δεν θα είχε φτάσει ποτέ στο υψηλό επίπεδό της χωρίς τη μετάδοση της αρχαίας θεραπευτικής γνώσης μέσω του Βυζαντίου.».

Επιπλέον, ο Διευθυντής Νέων Τεχνολογιών και Εναλλακτικών Πηγών Ενέργειας στον Όμιλο «Ελληνικά Πετρέλαια», Δρ. Σπύρος Κιαρτζής, είπε χαρακτηριστικά πως: «Όλα όσα είπαν οι προλαλήσαντες βασίζονται στις επιστήμες, στην τεχνολογία και στο περιβάλλον, που άνθισαν, ανδρώθηκαν, διασώθηκαν στο Βυζάντιο, στο οποίο οφείλουμε τα πάντα. Τηλεπικοινωνίες, αμυντικά έργα, οπλικά συστήματα, ναυπήγηση πλοίων, βασίστηκαν στις αρχές της Φυσικής, της Χημείας και της Μηχανικής. Η Μουσική και η Αρμονία βασίζονται πρωτίστως στα μαθηματικά. Όπως και η Αρχιτεκτονική και οι οικοδομικές κατασκευές.».
Τέλος, οφείλουμε να αναφέρουμε πως τη σημαντική αυτή εκδήλωση συντόνισε η Δημοσιογράφος κ. Βίκυ Φλέσσα.