«Στη στράτα και στο λιβάδι», εκδήλωση του Κέντρου Σαρακατσάνικων Μελετών για τις διαδρομές και το λεξιλόγιο των Σαρακατσαναίων
Το Κέντρο Σαρακατσάνικων Μελετών (Κ.Σ.Μ) πραγματοποίησε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης την υβριδική εκδήλωση: «Στη στράτα και στο λιβάδι: διαδρομές, φυτωνύμια και πολιτισμική μνήμη των Σαρακατσαναίων», στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026.
Θέμα της ήταν η στράτα, η εποχική μετακίνηση με τα κοπάδια ανάμεσα στα χειμαδιά και στα ορεινά βοσκοτόπια. Η στράτα εξετάστηκε από δύο πλευρές: ως διαδρομή μέσα στο φυσικό περιβάλλον και ως πηγή γνώσης, που αποτυπώνεται στις λέξεις. Το ερώτημα, που διέτρεξε την εκδήλωση, ήταν πώς η εμπειρία του τοπίου γίνεται γνώση και πώς αυτή η γνώση βρίσκει θέση στη σαρακατσάνικη λαλιά.
Την εκδήλωση άνοιξε με εισαγωγική τοποθέτηση ο κ. Κώστας Ντίνας, Καθηγητής Γλωσσολογίας, με τίτλο: «Από τη στράτα στη λέξη: τοπίο, γλώσσα και μνήμη στον σαρακατσάνικο κόσμο», προτείνοντας ένα κοινό πλαίσιο για τις δύο εισηγήσεις: τη σχέση ανάμεσα στο τοπίο, στην πρακτική γνώση των κτηνοτρόφων και στη γλώσσα που τη μεταδίδει.
Ακολούθησαν δύο εισηγήσεις:
Ο κ. Δημήτρης Καψάλης, Δρ. Δασολογίας, μίλησε με θέμα: «Στράτες Σαρακατσαναίων: Οι παραδοσιακές διαδρομές μετακίνησης και η σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον», εξετάζοντας τη μετακινούμενη κτηνοτροφία και τα χαρακτηριστικά των διαδρομών, τη διαχρονική επίδραση της βόσκησης στη βλάστηση και τις χρήσεις των φυτών.
Ο κ. Νίκος Βογιατζής, Δρ. Γλωσσολογίας, μίλησε με θέμα: «Το λεξιλόγιο της Στράτας: Ετυμολογικές και ιδιωματικές διαδρομές των σαρακατσάνικων φυτωνυμίων», παρουσιάζοντας 139 εγγραφές για φυτά και ζώα από το υπό συγκρότηση Σαρακατσάνικο Ποιμενικό Λεξικό. Η εισήγηση εξέτασε, επίσης, τη σαρακατσάνικη προφορά, την ετυμολογία των λέξεων και τα δάνεια από γειτονικές γλώσσες.
Τον συντονισμό είχε ο κ. Γεώργιος Καρατάσιος, Μαθηματικός και πρώην Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας.
Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος π. Νικόλαος Νίκου, εκπρόσωπος του Σεεβασμιότατου Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ.κ. Φιλόθεου, ο κ. Στράτος Σιμόπουλος, Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, οι βουλευτές Θεσσαλονίκης κ.κ. Θεόδωρος Καράογλου και Θεοφάνης Παππάς, η Αντιδήμαρχος Κορδελιού-Ευόσμου κ. Μένια Καλού, ο κ. Αθανάσιος Μασλαρινός, Πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, η κ. Κατερίνα Ζιούτα, πολιτεύτρια Ν.Δ., η κ. Χριστίνα Ευαγγελινού και ο κ. Γεώργιος Λικεσάς, Καθηγητές του Τ.Ε.Φ.Α.Α. του Α.Π.Θ., ο κ. Κωνσταντίνος Ντίνας, Ιατρός, Καθηγητής του Α.Π.Θ., ο κ. Ιωάννης Κουτσοκώστας, Συγγραφέας και Ιστοριοδίφης και η κ. Αντωνία Μουδιώτη, εκπρόσωπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ευκαρπίας Σερρών.
Επίσης, το Κ.Σ.Μ. ευχαρίστησε θερμά όλους όσοι παραβρέθηκαν και όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης.
Η εκδήλωση εντάσσεται στο έργο του Κέντρου για την έρευνα, την καταγραφή και την ανάδειξη της σαρακατσάνικης παράδοσης: της λαλιάς, της προφορικής παράδοσης, των διαδρομών και των πρακτικών της κτηνοτροφικής ζωής.



