«Σώματα Ανοίκεια», στη Gallery 7, της Φιλιππίνας Λιβιτσάνου, για την έμφυλη βία

Στη συγκεκριμένη έκθεση της κ. Φιλιππίνας Λιβιτσάνου, την οποία επιμελήθηκε η κ. Αλεξία Παππά, παρουσιάζονται έργα σε σχεδιαστικό ύφος, που συνδυάζουν αυστηρά γεωμετρικά σχέδια με την ελεύθερη έκφραση, αναζητώντας την ισορροπία μεταξύ του ορθολογικού οικείου χώρου και της εσωτερικής κατάστασης του ανθρώπινου σώματος.

Η καλλιτέχνιδα επεξεργάζεται κλασικά μυθολογικά θέματα, όπου η γυναίκα εμφανίζεται ως θύμα καταδιωκόμενο από έναν αρσενικό θύτη και για να προστατευτεί μεταμορφώνεται σε κάποιο φυτό ή ζώο. Και, βέβαια, η εξιδανικευμένη παρουσία αυτών των γυναικών στην κλασική τέχνη αντανακλά την κοινωνική της θέση στις πατριαρχικές κοινωνίες και αναπαράγει τα στερεότυπα του παθητικού θηλυκού, που κολακεύει την αρσενική κυριαρχία. Πρόθεση, λοιπόν, της κ. Λιβιτσάνου είναι να ανατρέψει με τις εικόνες της αυτά τα στερεότυπα, παρότι στις σύγχρονες γυναικοκτονίες οι γυναίκες δεν μεταμορφώνονται για να γλυτώσουν από τον διώκτη τους, όπως στους αρχαίους μύθους, αλλά παραμορφώνονται, και ο θάνατός τους εμπνέει εξεγέρσεις σε μια εποχή που ο μύθος έχει εκπέσει.

Μιλώντας στην εφημερίδα μας γι’ αυτήν την έκθεση, η κ. Φιλιππίνα Λιβιτσάνου εξήγησε πως: «Η έκθεση αυτή πραγματοποιείται με αφορμή της γυναικοκτονίες, οι οποίες έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Ουσιαστικά παρουσιάζω κάποια θέματα από το παρελθόν, τα οποία επεξεργάζομαι, έτσι ώστε να δείξω το σήμερα και το πώς αυτή η ιδιότητα, που υπάρχει ανάμεσα στο αρσενικό και στο θηλυκό, η οποία επιδεινώθηκε κυρίως μέσα από τον εγκλεισμό λόγω της πανδημίας, εξ αιτίας του οποίου χάθηκε η επαφή και βγήκε μία βία, που όσο πάει γιγαντώνεται. Η έμπνευσή μου προήλθε από την καταπίεση του θηλυκού από το αρσενικό, που φτάνει έως το έγκλημα του βιασμού και της ασκούμενης βίας. Θέλω να περάσω το μήνυμα πως η γυναίκες αντιστέκονται και προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτή την έμφυλη βία, δείχνοντας με τη δουλειά μου πως πρέπει να προσπαθούν και να κατακτήσουν όσο γίνεται περισσότερο το δικαίωμα στη ζωή και στην ελευθερία. Βέβαια, η γυναίκα έχει αρκετό δρόμο μπροστά της μέχρι να καταφέρει να τα πετύχει όλα αυτά. Όμως, τα τελευταία χρόνια, δυστυχώς, αντί να πάμε μπροστά πηγαίνουμε προς τα πίσω, με συνέπεια να μεγαλώνει η καταπίεση της γυναίκας και να χάνονται βασικά δικαιώματά της. Γι’ αυτό πρέπει η γυναίκα να συνειδητοποιηθεί, να αμυνθεί και να αποκτήσει συνείδηση και αυτογνωσία, ώστε να διεκδικήσει μεταξύ άλλων και την ισοτιμία, η οποία στην ουσία δεν υπάρχει, καθώς κάθε μέρα παραβιάζεται σε όλους τους χώρους.».

Επίσης, για τη χρήση του αίματός της σε κάποια από τα εκτιθέμενα έργα της, η κ. Λιβιτσάνου μας εξήγησε πως: «Η χρήση του αίματός μου είναι για να δείξω ακριβώς αυτήν την έμφυλη βία. Και αυτό το έκανα γιατί η Ιστορία γράφεται με αίμα. Η ελευθερία κερδίζεται με αίμα. Η Ιστορία δεν γράφεται με άλλον τρόπο. Αυτή, όμως, είναι η αλήθεια. Αν σκεφτείτε ότι οι σουφραζέτες έπεφταν πάνω στα άλογα για να διεκδικήσουν το δικαίωμα ψήφου και τη ζωή τους, είναι λίγο το αίμα που χρησιμοποίησα. Και δεν το μετάνιωσα, αλλά και δεν θεωρώ ότι είναι κάτι πολύ σπουδαίο. Επίσης, θα ήθελα να διευκρινίσω πως δεν ήμουν επηρεασμένη από κάποιον άλλον καλλιτέχνη, αλλά το έκανα αυθόρμητα, ως αντίδραση σε μία απόρροια γεγονότων. Δηλαδή, με τον τρόπο αυτόν εκφράζω τη θλίψη μου για το πώς έχουν φτάσει τα πράγματα όσον αφορά στη γυναικεία κατάσταση της σύγχρονης κοινωνίας και του φεμινισμού, που πια δεν είναι σε καλό επίπεδο. Ήταν, λοιπόν, κάτι αυθόρμητο.».

Επίσης, η επιμελήτρια της έκθεσης, κ. Αλεξία Παππά, μιλώντας μας σχετικά με τη συγκεκριμένη έκθεση, ανέφερε πως: «Το στοιχείο που με τράβηξε και εμένα σε αυτή τη δουλειά της Φιλιππίνας είναι αυτή η ανάγκη κραυγής και μιας έκκλησης βοήθειας και αλληλεγγύης απέναντι σε όλα αυτά τα εγκλήματα, που γίνονται κατά των γυναικών, και, που όπως έχει δείξει και μια πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα, από την έλευση της πανδημίας και μετά πολλαπλασιάστηκαν οι φόνοι γυναικών, αλλά και τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας.
Θεωρώ πολύ σημαντικό το έργο της Φιλιππίνας, διότι έχει μια ευαισθησία απέναντι σ’ αυτά τα θέματα, αλλά όχι λύπηση. Είναι μια ευαισθησία και, παράλληλα, δύναμη και σπρώξιμο για δράση, ώστε, επιτέλους, αυτά τα περιστατικά να εκλείψουν και οι γυναίκες να βγουν πιο δυνατές από αυτό.
Γι’ αυτό νομίζω ότι έχει νόημα να δείχνουμε και να αναδεικνύουμε τέτοιες δουλειές, γιατί υπάρχει ένα μήνυμα θετικό.
Σε ό,τι αφορά στα έργα αυτά καθαυτά, μπορώ να πω ότι έχουν μια ιδιαίτερη λιτότητα, τόσο τα σχέδια και τα υφαντά της Φιλιππίνας, όσο και το αίμα της καλλιτέχνιδας, το οποίο χρησιμοποιήθηκε συμβολικά, ώστε να δειχθεί όλο αυτό το αίμα γυναικών, που εντελώς άδικα έχει χυθεί. Αλλά νομίζω πως είναι και ένας βιωματικός τρόπος, όπως το ερμηνεύω εγώ, για να φτιάξει τα έργα της. Είναι βίωμα και ύλη, αλλά και ενσωμάτωση μέσα στο ίδιο το έργο. Και, βέβαια, συμβολικά αυτή η πράξη προσδίδει ακόμη περισσότερο νόημα στην εικονογραφία αυτή.».

Ακόμη, σχολιάζοντας τις συνθέσεις της κ. Λιβιτσάνου με μαξιλάρια, η κ. Παππά επισήμανε πως: «Τα μαξιλάρια τα έφτιαξε με μια Λευκαδίτικη παραδοσιακή τεχνική, που λέγεται «καρσάνικα». Και όλο αυτό έχει να κάνει με τον έρωτα και τη βία, και κατ’ επέκταση με τη ζωή και τον θάνατο. Αυτά τα μαξιλάρια είναι ένα μεταβατικό στάδιο και συμβολίζουν μία μετάβαση. Δηλαδή, συμβολίζεται μια ξεκούραση, όπως ξαπλώνουμε πάνω στο μαξιλάρι, αλλά είναι στο μεταίχμιο μεταξύ ζωής και θανάτου, γι’ αυτό τα κρεμάσαμε. Επειδή και το θέμα της γυναικοκτονίας είναι κι αυτό μια βίαιη και πλέον συχνή μετάβαση. Πάντως, η γυναίκα πρέπει να βρει το θάρρος της και μέσα από την αλληλεγγύη να ξαναβρεί τη φωνή της, ώστε να απελευθερωθεί από αυτούς τους εγκλεισμούς, από αυτές τις φυλακές, που ζούνε στα σπίτια τους, συμβιώνοντας κάτω από συνθήκες βίας.», ενώ ολοκληρώνοντας είπε χαρακτηριστικά πως: «Οι ευαίσθητες και συνάμα δυναμικές εικόνες της κ. Λιβιστάνου εναλλάσσουν θετικά και αρνητικά συναισθήματα. Δεν αποκρύπτουν τη βία, όπως οι αρχαίοι μύθοι, μα απογυμνώνουν τη φρίκη, ενώ, παράλληλα, είναι ένας φάρος αλήθειας και ενδυνάμωσης για όλες εκείνες, που έρχονται αντιμέτωπες με τη βία και την κακοποίηση. Για όλες αυτές, που το σπίτι τους και το σώμα τους είναι ανοίκεια. Και για όλες όσες δεν είναι πια εδώ, οφείλουμε να μιλάμε και να είμαστε παρούσες και παρόντες, ώστε να μην υπάρχουν πια Κυνηγημένες, παρά μόνο Ελεύθερες.».
Τέλος, οφείλουμε να αναφέρουμε πως μέχρι και την πρωταπριλιά η έκθεση θα λειτουργεί κάθε Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή κατά τις ώρες: 12-8 μ.μ., και κάθε Τετάρτη και Σάββατο: 12-4 μ.μ., με ελεύθερη είσοδο.
Και, βέβαια, να μην παραλείψετε να πάρετε τον αισθητικά άψογο, καλαίσθητο και ιδιαίτερα επεξηγηματικό κατάλογο με όλα τα εκτιθέμενα έργα της κ. Φιλιππίνας Λιβιτσάνου.