Παρουσιάστηκε η Έρευνα της Ε.Σ.Ε.Ε. για το Εμπόριο και τον Τουρισμό

Η σημαντική αυτή Έρευνα της Ε.Σ.Ε.Ε. επιβεβαιώνει τη σημαντική θέση του εμπορίου στο οικοσύστημα του τουρισμού και αναδεικνύει τα σημαντικά περιθώρια για την περαιτέρω ενεργοποίηση των πολλαπλασιαστικών επιπτώσεων του τουρισμού στις εμπορικές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Έρευνας, οι σημαντικότερες εθνικότητες τουριστών, που επισκέπτονται τη χώρα, είναι οι Άγγλοι, οι Γερμανοί, οι Γάλλοι, οι Ιταλοί και οι Αμερικάνοι, οι οποίοι επιλέγουν για τη διαμονή τους, κυρίως, ξενοδοχείο «all inclusive» ή μη (62,5%) και κατάλυμα βραχυχρόνιας μίσθωσης (τύπου «Airbnb») (19,9%). Οι περισσότεροι (52,8%) έχουν εισόδημα μεταξύ 15.000–50.000 ευρώ και δαπανούν λίγο περισσότερα από 200 ευρώ την ημέρα/άτομο. Από αυτά τα ποσά το 9% πηγαίνει στην αγορά προϊόντων από εμπορικές επιχειρήσεις και το 6% στην αγορά τροφίμων. Η υψηλότερη δαπάνη σε αγορές καταγράφεται στην Κρήτη (26 ευρώ), με τους Αμερικανούς να σημειώνουν την ισχυρότερη ροπή κατανάλωσης από εμπορικές επιχειρήσεις (21 ευρώ).
Τα ποιοτικά ευρήματα της έρευνας είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Τα πιο δυναμικά τουριστικά εμπορικά προϊόντα είναι τα «souvenirs» (24,3%) και τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα (19,2%), με τον κυριότερο λόγο των αγορών να είναι η τάση των ξένων επισκεπτών να προμηθευτούν αναμνηστικά από τον τόπο που επισκέπτονται (29,6%). Οι περισσότεροι ξένοι τουρίστες επιλέγουν για τις αγορές τους, κυρίως, τοπικά καταστήματα/τοπικές αγορές (62%), ενώ οι περισσότεροι από αυτούς (47,6%) δηλώνουν πως είναι παρά πολύ/πολύ πιθανό να αγοράσουν εξ’ αποστάσεως κάποιο ελληνικό προϊόν όταν επιστρέψουν στη χώρα τους.
Τα παραπάνω δεδομένα δείχνουν τη σημασία της προσέλκυσης επισκεπτών με υψηλότερο εισόδημα, αλλά και την κρισιμότητα της αναβάθμισης τόσο της ψηφιοποίησης των τουριστικών εμπορικών επιχειρήσεων όσο και των καναλιών διανομής των ελληνικών προϊόντων για τη σταθερή εξυπηρέτηση της εξωτερικής ζήτησης σε ανταγωνιστικές τιμές. Επιπρόσθετα, η χαρτογράφηση των πιο δυναμικών τουριστικών προϊόντων αναδεικνύει το πόσο σημαντική είναι μια νέα κλαδική εξειδίκευση, που θα επιταχύνει τη διασύνδεση του τουρισμού με το εμπόριο, τη δημιουργική οικονομία («creative economy») και την αγροδιατροφή.
Επίσης, στο πλαίσιο της Έρευνας παρουσιάστηκαν οι σημαντικές επιδράσεις του τουρισμού στην ελληνική οικονομία, καθώς η Ελλάδα καταγράφει το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό ταξιδιωτικών εισπράξεων ως ποσοστό του Α.Ε.Π. μεταξύ των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επιπλέον, επισημάνθηκε πως ο τουρισμός βελτίωσε τις επιδόσεις του εντός του 2022, προσεγγίζοντας τα αποτελέσματα του 2019. Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν, οι έμμεσες επιδράσεις του τουρισμού είναι εντονότερες σε δραστηριότητες όπως: το εμπόριο, η γεωργία και τα τρόφιμα ποτά, με το 22% της συνολικής έμμεσης επίδρασης (σε όρους Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας) να αφορά στο εμπόριο. Επίσης, όπως προέκυψε από τα δεδομένα των πολλαπλασιαστών που παρουσιάστηκαν, ο τουρισμός δίνει σημαντική ώθηση στην απασχόληση σε άλλους κλάδους, με το λιανικό εμπόριο να είναι δεύτερος τη τάξη μεταξύ αυτών.

Τις δυνατότητες και τις προϋποθέσεις ενδυνάμωσης και διεύρυνσης των συνεργειών Τουρισμού και Εμπορίου σχολίασαν, με αφορμή την Έρευνα, σε μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση ο υπουργός Τουρισμού κ. Βασίλης Κικίλιας και ο Πρόεδρος της Ε.Σ.Ε.Ε. κ. Γιώργος Καρανίκας.
Αναλυτικότερα, ο κ. Βασίλης Κικίλιας ανέφερε πως: «Η Ε.Σ.Ε.Ε., εκπροσωπεί τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, τη μικρή και μεσαία επιχειρηματικότητα. Αυτή που στηρίζει το ελληνικό τουριστικό προϊόν. Αυτή που έχει ανάγκη το τουριστικό προϊόν, ώστε να συνεχίσει να έχει αυτή τη μοναδική ταυτότητά του και να προσφέρει την ανεπανάληπτη εμπειρία του. Τουρισμός και Εμπόριο είναι δύο έννοιες αλληλένδετες. Οι Έλληνες έχουν το εμπόριο στο D.N.A. τους από τα αρχαία χρόνια, ως ένας λαός της Θάλασσας. Οι Έλληνες, επίσης, έχουν τη φιλοξενία στο αίμα τους, γι’ αυτό οι επισκέπτες έρχονται ξανά και ξανά στη χώρα μας. Όποτε, ως υπουργός Τουρισμού, θα ήθελα να προτείνω μια μεγαλύτερη σύνδεση με την Ε.Σ.Ε.Ε., μέσα από 2 τρόπους. Πρώτον, να προχωρήσουμε σε ένα Μνημόνιο Συνεργασίας, για να προωθήσουμε στοχευμένα το «Shopping in Greece». Και, δεύτερον, στη λογική που είχε κινηθεί η καμπάνια μας «Greekend», η οποία είχε γίνει «viral», για επισκέπτες για ένα τριήμερο στις πόλεις μας, που διασκεδάζουν, ψωνίζουν, επισκέπτονται τα μουσεία μας, να δούμε με τον Ε.Ο.Τ. με ποιον τρόπο θα μπορούσε να γίνει μια καμπάνια στοχευμένη προς αυτήν την κατεύθυνση.».

Από την πλευρά του, ο κ. Γιώργος Καρανίκας τόνισε πως: «Τουρισμός χωρίς διακλαδικές διασυνδέσεις δεν υπάρχει. Η αναγγελία του υπουργού Τουρισμού για κοινή καμπάνια του Ε.Ο.Τ. με την Ε.Σ.Ε.Ε. για την ενίσχυση της προβολής του ελληνικού εμπορίου μέσω του τουρισμού, ικανοποιεί ένα διαχρονικό αίτημα του εμπορικού κόσμου της χώρας. Το ζητούμενο είναι να καταφέρουμε να μεταβούμε σε ένα βιώσιμο μοντέλο σε όλο το «οικοσύστημα» του τουρισμού, το οποίο θα συμπεριλάβει και όλους τους υπόλοιπους κλάδους, που βρίσκονται γύρω του, όπως είναι το εμπόριο, η αγροδιατροφή, η δημιουργική οικονομία κ.λπ.. Ειδικά για το εμπόριο, το στοίχημα είναι να δοθούν «εργαλεία» στις μικρές και πολύ μικρές εμπορικές επιχειρήσεις, ώστε να πωλούν τα προϊόντα τους εξ αποστάσεως στους αλλοδαπούς τουρίστες, μετά την αναχώρησή τους από τη χώρα μας.» και ακόμη έθεσε το μείζον ζήτημα της χρηματοδότησης της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας και το θέμα της θεσμοθέτησης της τουριστικής εμπορικής επιχείρησης, ώστε να δικαιούται συμμετοχής στα χρηματοδοτικά προγράμματα, που αφορούν στον τουρισμό.

Κατόπιν, στα πολλαπλασιαστικά οφέλη, που δημιουργούν οι κοινές δράσεις των δύο κλάδων, εστίασε το επιστημονικό πάνελ της εκδήλωσης, στο οποίο συμμετείχαν ο Γενικός Διευθυντής του Ι.Ο.Β.Ε. και Καθηγητής του Ο.Π.Α. κ. Νίκος Βέττας, η Επιστημονική Διευθύντρια του ΙΝ.ΕΜ.Υ.-Ε.Σ.Ε.Ε., Αν. Καθηγήτρια Ε.Κ.Π.Α. κ. Βάλια Αρανίτου και ο Διευθυντής του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝ.Σ.Ε.Τ.Ε.) κ. Ηλίας Κικίλιας.

Αρχικά, ο κ. Νίκος Βέττας υπογράμμισε μεταξύ άλλων πως: «Η χώρα μας είναι ένας παγκόσμιος τουριστικός προορισμός και υπό αυτό το πρίσμα θα πρέπει να ενδυναμωθεί η σχέση εμπορίου και τουρισμού, η οποία δεν έχει εδραιωθεί σε ικανοποιητικό βαθμό.», επεσήμανε «την απότομη αύξηση της κατανάλωσης, ως απόρροια του παρατεταμένου εγκλεισμού της πανδημίας, αλλά και το γεγονός πως υπάρχει ιδιαίτερα διευρυμένο περιθώριο ενίσχυσης των σχέσεων μεταξύ των Ελλήνων 2ης και 3ης γενιάς με την Ελλάδα» αναφέρθηκε στην «ιδιαίτερη σημασία που έχει το να γίνονται συχνότερα και με περιοδικότητα σχετικές μετρήσεις, ώστε να χαρτογραφούνται οι πραγματικές διαστάσεις της τουριστικής δαπάνης» και ολοκλήρωσε τονίζοντας πως «ο πολιτισμός είναι σημαντικός πόρος, που μπορεί να μετατραπεί σε ισχυρό κρίκο διασύνδεσης τουρισμού και εμπορίου».
Στη συνέχεια, η κ. Βάλια Αρανίτου επεσήμανε μεταξύ άλλων πως: «Η βασική συνεισφορά της έρευνας είναι η χαρτογράφηση της τουριστικής δαπάνης, η οποία δείχνει μια σχετικά χαμηλή ποσοστιαία συμμετοχή των δαπανών στα εμπορικά καταστήματα.», διευκρίνισε πως: «Η διασύνδεση του τουρισμού με το εμπόριο περνά μέσα από την αγροδιατροφή και τη δημιουργική οικονομία («creative economy»).», ανέφερε πως «Η επαναληψιμότητα των ερευνών αυτών είναι εξαιρετικά κρίσιμη για την ανάδειξη των σημείων παρέμβασης και τη διαμόρφωση των δημόσιων πολιτικών.», προσθέτοντας πως: «Για τον λόγο αυτόν, είναι απαραίτητη η διεύρυνση των συνεργασιών επιστημονικών φορέων προς αυτήν την κατεύθυνση, όπως μεταξύ των ΙΝ.ΕΜ.Υ.-Ε.Σ.Ε.Ε., ΙΝ.Σ.Ε.Τ.Ε., Ι.Ο.Β.Ε., αλλά και της Τραπέζης της Ελλάδος.».
Ακολούθως, ο κ. Ηλίας Κικίλιας είπε μεταξύ άλλων πως: «Υπάρχουν μύθοι και αλήθειες για τον ελληνικό τουρισμό, τις οποίες η έρευνα του ΙΝ.ΕΜ.Υ. της Ε.Σ.Ε.Ε. επιχειρεί να αποσαφηνίσει.», επισήμανε πως: «Το εμπόριο ωφελείται, σε όλες του τις διαστάσεις (λιανικό και χονδρικό), από τον τουρισμό.», διευκρίνησε πως: «Η Ελλάδα δεν ανταγωνίζεται την Τουρκία και την Αίγυπτο, αλλά χώρες όπως η Κροατία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Κύπρος.», τόνισε πως: «Τα δυνατά σημεία του ελληνικού τουριστικού προϊόντος είναι η φιλικότητα και η εξυπηρέτηση, ενώ στις αδυναμίες του εντάσσεται η υστέρηση στις υποδομές. Σε αυτό το πλαίσιο, οι τουριστικοί πόροι θα πρέπει να γίνουν ανταγωνιστικό και βιώσιμο προϊόν για τη μεγέθυνση της εγχώριας προστιθέμενης αξίας.» και ολοκλήρωσε λέγοντας πως: «Υπάρχει σημαντικό περιθώριο συνεργασιών ΙΝ.Σ.Ε.Τ.Ε. και ΙΝ.ΕΜ.Υ.-Ε.Σ.Ε.Ε..».
Τέλος, οφείλουμε να αναφέρουμε πως την ενδιαφέρουσα παρουσίαση της Έρευνας της Ε.Σ.Ε.Ε. για το Εμπόριο και τον Τουρισμό έκαναν οι κ.κ.: Δρ. Χαράλαμπος Αράχωβας, Οικονομολόγος–Συντονιστής του Τμήματος Οικονομικής Ανάλυσης ΙΝ.ΕΜ.Υ.-Ε.Σ.Ε.Ε., Δρ. Μανόλης Μανιούδης, Οικονομικός αναλυτής ΙΝ.ΕΜ.Υ.-Ε.Σ.Ε.Ε., και Άγγελος Τσακανίκας, Αν. Καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, Ειδικός Συνεργάτης του Ι.Ο.Β.Ε. και μέλος της ομάδας του Έργου.