Έως τα τέλη Φεβρουαρίου η έκθεση: «Η Τέχνη αντιστέκεται, η ζωή νικά», στη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος

Σε συνεργασία του Δήμου Αθηναίων με το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδας και την Εικαστικό κ. Αρτέμιδα Αλκαλάη, διοργανώνεται Διπλή Φωτογραφική Έκθεση, στην οδό Βασιλίσσης Όλγας, στη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος των Εβραίων από τους Γερμανούς ναζί, κατά την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Οι δύο εκθέσεις επί της οδού Βασιλίσσης Όλγας, που τιτλοφορούνται: «Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων εβραίων 1941-1944» και «Το Τραύμα ως Μνήμη και Ζωή» αντίστοιχα, εγκαινιάστηκαν από τον Δήμαρχο Αθηναίων κ. Κώστα Μπακογιάννη και τον Πρόεδρο του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδας κ. Μάκη Μάτσα, στέλνοντας το μήνυμα «ποτέ ξανά», ώστε η ανθρωπότητα να μη ζήσει ξανά τέτοιες φρικαλεότητες.

Μιλώντας στα εγκαίνια των συγκεκριμένων φωτογραφικών εκθέσεων, ο Δήμαρχος Αθηναίων κ. Κώστας Μπακογιάννης τόνισε χαρακτηριστικά πως: «Αυτή είναι μία πολύ σημαντική στιγμή για όλους εμάς στον Δήμο Αθηναίων. Όλοι γνωρίζουμε πως ο μεγαλύτερος εχθρός μας είναι η άγνοια, που αποτελεί και το μεγαλύτερο εμπόδιο στην κοινή μας πορεία για την οικοδόμηση ανεκτικών και συμπεριληπτικών κοινωνιών. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να διαφυλάττουμε την ιστορική μνήμη για τα εκατομμύρια θύματα της μεγαλύτερης θηριωδίας, που στιγμάτισε την πανανθρώπινη ιστορία. Με αυτήν την έκθεση έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε μία αναδρομή: Η Ελλάδα έχασε περισσότερο από το 80% του προπολεμικού εβραϊκού πληθυσμού της. Τα έργα της Αρτέμιδας Αλκαλάη μάς βάζουν στον μικρόκοσμο του σπιτιού-καταφυγίου των Ελλήνων Εβραίων της κατοχής. Μεταβαίνουμε από το «πριν» στο «μετά», από το «μέσα» της θαλπωρής και της ασφάλειας στο «έξω» του διωγμού και της καταστροφής. Αυτή ακριβώς η αντιδιαστολή «γεννά» έντονα συναισθήματα και ξυπνά ενδοσκοπικές σκέψεις. Το τραύμα και η μνήμη, εντός ή εκτός εισαγωγικών, γίνονται «φακός» και ταυτόχρονα «εργαλεία». Οι οικογενειακές στιγμές και εικόνες στοιχειοθετούν το μνημονικό της βίαιης και αποτρόπαιης μετάβασης από την ειρήνη στον πόλεμο. Το φάσμα του χρόνου συγχέεται και η διαχρονικότητα της δημιουργίας αναδύεται. Η Τέχνη αντιστέκεται, η ζωή νικά. Με αυτά τα λόγια θα ήθελα να απευθύνω ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους όσοι εργάστηκαν για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον κ. Δανιήλ Μπεναρδούτ, που εκπροσωπεί το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδας, στον κ. Αλβέρτο Ταραμπουλούς, Πρόεδρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών, καθώς και στο Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδας και στον Πρόεδρο κ. Μάτσα για τη συνεργασία, και, βέβαια, στην καλλιτέχνιδα, κ. Αλκαλάη».

Ακολούθως, ο Πρόεδρος του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδας, κ. Μάκης Μάτσας, είπε πως: «Κύριε Δήμαρχε, θα ήθελα να σας συγχαρώ από καρδιάς για τη σημερινή πρωτοβουλία και την οργάνωση αυτής της εκδήλωσης. Δεν αρκεί μόνο να προφέρουμε τις λέξεις «ποτέ ξανά» και ποτέ να μη ξαναζήσουμε τη ναζιστική θηριωδία του περασμένου αιώνα. Θα πρέπει να συνοδεύονται και από πρωτοβουλίες ανάλογες με τη σημερινή. Εύγε σε όλους όσοι συνεργάστηκαν για αυτήν την εκδήλωση, εύγε και στην καλλιτέχνιδα κ. Αλκαλάη», και στη συνέχεια αναφέρθηκε στα σεμινάρια εκπαίδευσης καθηγητών σχολείων γύρω από το Ολοκαύτωμα, που διοργανώνονται κάθε χρόνο από το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, αλλά και στις επισκέψεις μαθητών στο Μουσείο του Άουσβιτς, εκεί όπου συντελέστηκαν τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα του Ολοκαυτώματος, κι ακόμη επισήμανε μεταξύ άλλων πως: «Δεν μπορείτε να φανταστείτε την ικανοποίηση, την οποία αισθανόμαστε, όταν διαβάζουμε τις εκθέσεις των μαθητών μετά την επιστροφή τους από το εκπαιδευτικό τους ταξίδι στο Άουσβιτς, οι οποίες άλλοτε μάς προκαλούν θαυμασμό για την ωριμότητα αυτών των παιδιών και άλλοτε μάς φέρνουν δάκρυα στα μάτια από τις διηγήσεις τους. Στη σημερινή εποχή, που ο εθνικισμός, ο ρατσισμός και ο αντισημιτισμός αρχίζουν να λαμβάνουν νέες διαστάσεις στην Ευρώπη και να μάς θυμίζουν τις μαύρες μέρες του παρελθόντος αυτοί οι μαθητές, και ανάλογες εκδηλώσεις όπως αυτή που διοργανώνει σήμερα ο Δήμος Αθηναίων και ο Δήμαρχος του, αποτελούν τους πρεσβευτές απέναντι σε κάθε είδους μισαλλοδοξία.».

Επίσης, χαιρετισμό στην εκδήλωση απεύθυνε ο Πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, κ. Νόαμ Κατς, ο οποίος ανέφερε μεταξύ άλλων πως: «Είναι μεγάλη μου τιμή να βρίσκομαι σήμερα εδώ. Έχουμε μια έννοια, την έννοια της μνήμης. Ονομάζεται «ελπίδα». Είναι μια ενεργός έννοια του να θυμόμαστε. Σημαίνει ότι όταν θέλουμε πολύ να θυμόμαστε κάτι, πρέπει να δουλεύουμε σκληρά κάθε μέρα για να θυμόμαστε τα μαθήματα που παρουσιάζονται στη ζωή μας. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την εβραϊκή κοινότητα, τον Δήμαρχο Αθηναίων και όλους όσοι βρίσκονται εδώ για να συμμετάσχουν σε αυτήν τη μνήμη. Αυτή η μνήμη είναι κάτι που δημιουργήθηκε από έναν καλλιτέχνη, ο οποίος τη ζωντάνεψε στον δημόσιο χώρο μας. Και αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό, διότι αποτυπώνει τους φόβους του παρελθόντος, αλλά και τους επεξεργάζεται, ώστε όλοι εμείς να μπορούμε να τους αισθανθούμε, να τους θυμηθούμε και να λάβουμε τα απαραίτητα μαθήματα του «Ποτέ ξανά!».».

Κατόπιν, τον λόγο έλαβε η Εικαστικός κ. Άρτεμις Αλκαλάη, η οποία, αφού ευχαρίστησε θερμά τους συνδιοργανωτές, αναφέρθηκε στα έργα της, λέγοντας μεταξύ άλλων πως: «Άρχισα τη δεκαετία του ‘90 να ασχολούμαι με το θέμα του Ολοκαυτώματος, προσπαθώντας να το αναπαραστήσω, μέσα από τον κόσμο του παιδικού παιχνιδιού, της μαριονέτας. Ήταν ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούσα να διαχειριστώ το οικογενειακό και συλλογικό τραύμα. Από το 2010, εισήγαγα μια νέα θεματική στη δουλειά μου, που είναι τα σπίτια: Το σπίτι στο οποίο όλοι έχουμε μεγαλώσει, έχουμε δεχθεί την αγάπη, τη μητρική γλώσσα, τη φροντίδα και τη στοργή σε καιρό ειρήνης. Και είναι αυτό που χάνεται, κλονίζεται, αφανίζεται, καταστρέφεται και καταπονείται σε καιρό πολέμου. Έτσι, λοιπόν, με το σπίτι αυτό γύρισα όλον τον κόσμο, συνάντησα επιζώντες του Ολοκαυτώματος, Έλληνες από τα στρατόπεδα τα ναζιστικά, του Άουσβιτς και του Μπέργκεν-Μπέλσεν, και στο ίδιο φωτογραφικό πλάνο εναπόθεσα το σπίτι σαν σύμβολο, σαν αρχέτυπο όλων αυτών που απώλεσαν, αλλά και αυτών που απέκτησαν τη δεύτερη τους ζωή, είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό.» και ακόμη επισήμανε πως: «Εκτός από το Ολοκαύτωμα, η δουλειά αυτή αγκαλιάζει και άλλα θέματα, όπως τα ζητήματα ταυτότητας, φύλου, αλλά και μνήμης ιστορικής, συλλογικής και προσωπικής.».

Επίσης, οφείλουμε να αναφέρουμε πως στην έκθεση με τίτλο: «Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων 1941-1944», αποτυπώνονται στιγμές από τη ζωή των Ελληνοεβραϊκών κοινοτήτων, πριν, αλλά και κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στο φωτογραφικό υλικό της έκθεσης, το οποίο προέρχεται εξ ολοκλήρου από το Αρχείο του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδας, οι επισκέπτες βλέπουν χαρούμενες οικογενειακές στιγμές, φωτογραφίες γάμων, επαγγελματιών, μαθητών, φωτογραφίες από γειτονιές και τόπους προσευχής, οι οποίες ξετυλίγουν τις ζωές ανθρώπων, που εκτοπίστηκαν ή χάθηκαν για πάντα.

Στη δε έκθεση με τίτλο: «Το Τραύμα ως Μνήμη και Ζωή», η Εικαστικός κ. Αλκαλάη, θέτει θέματα ελευθερίας και μνήμης, απώλειας και τραύματος, από μια εικαστική σκοπιά. Το κόκκινο κουβάρι της μνήμης ξετυλίγεται και συνδέει παρελθόν, παρόν και μέλλον. Η σκέψη ταξιδεύει στα πριν και στα μετά, στα όμορφα και στα δύσκολα, στα αδιαχώριστα. Η κ. Αλκαλάη προσεγγίζει το θέμα και τη μνήμη του Ολοκαυτώματος χρησιμοποιώντας τα υλικά της οικοτεχνίας και της μικροτεχνίας. Το ύφασμα, ο καμβάς, το χαρτί, το νήμα, το ξύλο και η κόλλα διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο και καθορίζουν την υλική υπόσταση, αλλά και το περιεχόμενο του έργου της. Επίσης, με ρίζες στην Ιστορία και πίστη στην ελληνική πολιτιστική παράδοση, δανείζεται τεχνικές, που μετουσιώνει σε ένα σύγχρονο, προσωπικό καλλιτεχνικό ιδίωμα.

Τέλος, οφείλουμε να αναφέρουμε πως στα εγκαίνια της διπλής αυτής φωτογραφικής έκθεσης παραβρέθηκαν μεταξύ πολλών άλλων: ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Φιλίας Ελλάδας-Ισραήλ, βουλευτής της Ν.Δ. κ. Δημήτρης Καιρίδης, η Αντιπρόεδρος της ίδιας ομάδας βουλευτής της Ν.Δ. κ. Όλγα Κεφαλογιάννη, ο εκπρόσωπος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδας κ. Δανιήλ Μπεναρδούτ, ο Πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας της Αθήνας κ. Αλβέρτος Ταραμπουλούς, η Διευθύντρια της Ισραηλινής Κοινότητας κ. Τάλυ Μαΐρ, καθώς και η Διευθύντρια του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδας κ. Ζανέτ Μπαττίνου.